เจาะเลือดดูค่ากรดยูริกและไต: เรื่องสำคัญที่คนเป็นเกาต์และคนกินยาลดกรดต้องรู้

หลายคนที่มาตรวจสุขภาพประจำปี หรือคนที่กำลังกินยาลดกรดอยู่อาจจะคุ้นเคยกับการเจาะเลือดดูค่ากรดยูริก แต่หมอมักจะเจอคำถามบ่อยๆ ว่า ทำไมหมอถึงต้องสั่งตรวจการทำงานของไตพ่วงไปด้วยทุกครั้งที่มีการเช็กระดับกรดยูริกในเลือด ความจริงแล้วสองเรื่องนี้เป็นของคู่กันที่แยกจากกันไม่ได้เลย เพราะไตทำหน้าที่เป็นด่านหน้าในการขับกรดยูริกส่วนเกินออกจากร่างกาย ถ้าการทำงานของไตเริ่มมีปัญหา กรดยูริกก็ค้างสะสมในเลือดสูงขึ้นจนกลายเป็นโรคเกาต์ได้ง่าย

เช็กระดับกรดยูริกในเลือดบอกอะไรเราได้บ้าง

เวลาที่เราพูดถึงกรดยูริก หลายคนมักจะนึกถึงอาการปวดบวมตามข้อเท้าหรือนิ้วหัวแม่เท้าจากโรคเกาต์ แต่จริงๆ แล้วระดับกรดยูริกที่สูงเกินไปไม่ได้ส่งผลแค่เรื่องข้ออักเสบเท่านั้น การเจาะเลือดเพื่อดูค่านี้ช่วยให้เราประเมินความเสี่ยงในการเกิดผลึกเกลือยูริกสะสมตามเนื้อเยื่อต่างๆ ได้ ตัวเลขที่เกินมาตรฐานจึงเหมือนสัญญาณเตือนภัยล่วงหน้าว่าร่างกายกำลังรับภาระหนักเกินไปจากอาหารการกินหรือกระบวนการขับ1ของเสีย

ทำไมหมอต้องตรวจการทำงานของไตควบคู่กันไปเสมอ

เหตุผลหลักที่การตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อต ต้องทำควบคู่กับการเช็กค่าไต (เช่น ค่า Creatinine และการคำนวณอัตราการกรองของไต หรือ eGFR) เป็นเพราะสองอวัยวะนี้ทำงานประสานกันโดยตรง ไตทำหน้าที่ขับกรดยูริกออกทางปัสสาวะประมาณสองในสามของร่างกาย หากไตเริ่มเสื่อมประสิทธิภาพลง การขับกรดยูริกก็จะลดลงตามไปด้วย ทำให้กรดยูริกในเลือดยิ่งพุ่งสูงขึ้นไปอีก ในทางกลับกัน ภาวะกรดยูริกในเลือดสูงเป็นเวลานานก็สามารถเข้าไปทำลายเนื้อเยื่อไตจนทำให้ไตเสื่อมเร็วขึ้นได้เช่นกัน

การเตรียมตัวก่อนเจาะเลือดตรวจกรดยูริกและไต

เพื่อให้ผลตรวจออกมาแม่นยำที่สุดและสะท้อนสภาพร่างกายจริง การเตรียมตัวก่อนไปห้องปฏิบัติการจึงเป็นเรื่องสำคัญมาก โดยทั่วไปหมอจะแนะนำให้ปฏิบัติดังนี้

• งดอาหารและเครื่องดื่ม: ควรงดอาหารและเครื่องดื่มทุกชนิดอย่างน้อย 8 ถึง 12 ชั่วโมงก่อนเจาะเลือด ยกเว้นน้ำเปล่า
• หลีกเลี่ยงอาหารพิวรีนสูง: ในช่วง 24 ชั่วโมงก่อนตรวจ ควรงดเนื้อสัตว์สีแดง เครื่องในสัตว์ อาหารทะเล และเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ เพราะอาจทำให้ระดับกรดยูริกพุ่งสูงชั่วคราว
• ดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอ: การดื่มน้ำสะอาดช่วยให้ผลเลือดและการทำงานของไตมีความคงที่ ไม่ควรอดน้ำจนร่างกายขาดน้ำเพราะจะทำให้ค่าการทำงานของไตผิดเพี้ยนไปได้

อ่านผลตรวจอย่างไรให้เข้าใจง่ายและไม่ตื่นตระหนก

เมื่อได้ผลตรวจออกมาแล้ว สิ่งแรกที่ต้องดูคือค่ากรดยูริก โดยทั่วไปค่าปกติของผู้ชายมักจะอยู่ที่ไม่เกิน 7 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร และของผู้หญิงมักจะอยู่ที่ไม่เกิน 6 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร แต่ตัวเลขนี้อาจแตกต่างกันเล็กน้อยตามห้องปฏิบัติการของแต่ละแห่ง นอกจากนี้ต้องดูค่า eGFR ควบคู่กันไปด้วย หากค่าการทำงานของไตยังปกติและกรดยูริกสูงเพียงเล็กน้อย แพทย์อาจแนะนำให้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินก่อน แต่ถ้าค่าไตเริ่มลดลงร่วมกับมีอาการปวดข้อ แพทย์อาจพิจารณาให้ยาควบคุมระดับกรดยูริกพร้อมกับดูแลการทำงานของไตอย่างใกล้ชิด