ไม่มีอาการก็ตรวจได้: ทำไมการตรวจคัดกรองโรคติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ถึงสำคัญกว่าที่คิด

ทำไมคนไม่มีอาการต้องมาตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์

เวลาคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาเรื่องการตรวจสุขภาพ หลายคนมักจะถามว่าถ้าไม่เห็นความผิดปกติอะไรเลย ยังจำเป็นต้องตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อยู่ไหม คำตอบจากมุมมองของหมอคือจำเป็นมากครับ เพราะโรคกลุ่มนี้ส่วนใหญ่มีลักษณะเป็นเงียบ คือเชื้อเข้าไปอยู่ในร่างกายแล้วแต่ไม่แสดงอาการเจ็บ แสบ หรือมีตุ่มแผลให้เห็นทันที ซึ่งช่วงที่เราไม่รู้นี่แหละคือช่วงที่เชื้อสามารถแพร่กระจายไปสู่คนอื่นได้ง่ายที่สุด

โรคที่ซ่อนตัวอยู่ได้นานโดยไม่แสดงอาการ

หลายโรคในกลุ่มนี้มีพฤติกรรมคล้ายกัน คือการดำเนินโรคแบบเงียบ เช่น หนองในเทียม เอชไอวี หรือซิฟิลิส ในระยะแรกผู้ป่วยอาจใช้ชีวิตได้ปกติโดยไม่รู้สึกตัวเลยว่าได้รับเชื้อมา การตรวจคัดกรองโรคติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์จึงเปรียบเสมือนการดักทาง เพื่อให้เราจัดการกับปัญหาได้ตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนที่เชื้อจะลุกลามจนส่งผลกระทบต่ออวัยวะภายในหรือทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่รักษายากในอนาคต

ใครบ้างที่ควรเข้าตรวจแม้จะรู้สึกว่าตัวเองแข็งแรงดี

การตรวจสุขภาพทั่วไปมักไม่ได้ครอบคลุมถึงโรคกลุ่มนี้เสมอไป ดังนั้นถ้าอยู่ในกลุ่มเสี่ยง หมอแนะนำให้ควรหาเวลามาตรวจอย่างน้อยปีละครั้ง หรือเมื่อเปลี่ยนคู่นอนใหม่ โดยกลุ่มที่ควรให้ความสำคัญประกอบด้วย

• ผู้ที่มีคู่นอนหลายคนหรือเปลี่ยนคู่นอนบ่อย
• ผู้ที่มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ใช้ถุงยางอนามัยป้องกัน
• ผู้ที่มีคู่นอนที่เพิ่งตรวจพบเชื้อหรือมีประวัติเสี่ยง
• ผู้ที่ต้องการวางแผนครอบครัวหรือเตรียมตัวก่อนการมีบุตร

การตรวจคัดกรองไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่คือความรับผิดชอบ

หลายคนกังวลเรื่องความเป็นส่วนตัวหรือกลัวสายตาจากคนรอบข้าง แต่ในทางปฏิบัติการตรวจปัจจุบันทำได้ง่ายมาก บางรายการเพียงแค่ตรวจปัสสาวะหรือเจาะเลือดก็สามารถทราบผลได้โดยไม่ต้องใช้เวลาพักฟื้น การที่คุณตัดสินใจมาตรวจถือเป็นการแสดงความรับผิดชอบต่อทั้งตัวเองและคู่รัก เพื่อให้มั่นใจได้ว่าความสัมพันธ์จะเป็นไปอย่างปลอดภัยและมั่นคง

เตรียมตัวอย่างไรก่อนมาตรวจกับคุณหมอ

ถ้าตัดสินใจได้แล้วว่าจะมาตรวจ สิ่งสำคัญคือความซื่อสัตย์กับตัวเองและหมอ ข้อมูลเรื่องพฤติกรรมความเสี่ยงที่เล่าให้หมอฟังจะช่วยให้เราเลือกชุดการตรวจที่แม่นยำที่สุด ไม่จำเป็นต้องงดน้ำงดอาหาร แต่ถ้าเป็นการตรวจปัสสาวะ แนะนำให้งดการปัสสาวะอย่างน้อยสองถึงสามชั่วโมงก่อนเก็บตัวอย่าง เพื่อให้ผลแล็บมีความแม่นยำสูงสุดครับ