ภาวะลำไส้กลืนกันในเด็ก: เรื่องด่วนที่พ่อแม่ทุกคนต้องรู้และสังเกตให้ทัน

ลูกร้องกวน งอแง ผิดปกติ อาการแบบนี้ใช่แค่ท้องอืดธรรมดาหรือเปล่า

เวลาลูกน้อยร้องไห้งอแง พ่อแม่ส่วนใหญ่มักจะนึกถึงอาการปวดท้อง ท้องอืด หรือหิวนนมเป็นอันดับแรก แต่ถ้าลูกร้องกวนแบบเป็นพักๆ ร้องกรี๊ดจนตัวงอ แล้วจู่ๆ ก็เงียบไปเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น ก่อนจะกลับมาร้องซ้ำอีกรอบแบบนี้เรื่อยๆ นี่ไม่ใช่เรื่องธรรมดาแล้วครับ อาการแบบนี้คือสัญญาณเตือนภัยของ ภาวะลำไส้กลืนกันที่เป็นภาวะฉุก ที่คุณพ่อแม่ต้องรีบพามาโรงพยาบาลให้เร็วที่สุด เพราะถ้าปล่อยทิ้งไว้นานเกินไป อาจเกิดอันตรายถึงชีวิตกับเจ้าตัวเล็กได้

ลำไส้พับซ้อนกันเหมือนกล้องโทรทรรศน์: เกิดอะไรขึ้นข้างในท้องเด็ก

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน ลองนึกภาพกล้องโทรทรรศน์พกพาที่สามารถดึงยืดเข้าหากดพับเก็บเข้าไปข้างในได้ครับ ภาวะนี้ก็เกิดลักษณะเดียวกันเลย คือลำไส้ส่วนหนึ่งดันมุดเลื่อนเข้าไปอยู่ในลำไส้อีกส่วนหนึ่ง ทำให้ลำไส้ตรงนั้นเกิดการพับซ้อนกัน เมื่อลำไส้ถูกสอดไส้เข้าไปแบบนั้น เลือดจึงไม่สามารถไปหล่อเลี้ยงลำไส้ส่วนนั้นได้ตามปกติ ส่งผลให้ลำไส้เริ่มบวม ขาดเลือด และถ้าปล่อยไว้นานเนื้อลำไส้ตรงนั้นจะเน่าและทะลุได้ในที่สุด ซึ่งภาวะนี้มักพบบ่อยในช่วงวัยทารกอายุตั้งแต่ 3 เดือน ถึง 3 ขวบ

เช็กลิสต์อาการเตือนภัย: ลูกกำลังส่งสัญญาณขอความช่วยเหลือหรือยัง

การสังเกตอาการลูกน้อยเป็นสิ่งสำคัญที่สุด เพราะเด็กเล็กยังพูดบอกไม่ได้ว่าเจ็บตรงไหน อาการหลักๆ ที่ต้องระวังมีดังนี้ครับ

• ร้องไห้กะทันหันและรุนแรง: ลูกจะร้องกวนแบบไม่มีสาเหตุ ร้องแบบเจ็บปวดทรมาน งอขาเข้าหาหน้าท้อง
• ร้องเป็นพักๆ: อาการปวดไม่ได้เป็นต่อเนื่อง แต่จะปวดเป็นชุดๆ นานประมาณ 10-20 นาที แล้วหยุดพักไปเหมือนปกติ ก่อนจะกลับมาร้องใหม่
• อาเจียนพุ่ง: ช่วงแรกอาจอาเจียนเป็นนมหรืออาหารที่กินเข้าไป แต่สักพักอาจมีน้ำย่อยหรือน้ำดีปนออกมาด้วย
• อุจจาระมีมูกเลือดปน: ลักษณะเด่นมากคืออุจจาระจะดูคล้ายเจลลี่สีแดง หรือมีเลือดสดและมูกปนออกมากับอุจจาระ
• ซึมลงและอ่อนเพลีย: หลังจากปวดท้องและร้องมาสักพัก เด็กจะเริ่มหมดแรง เหนื่อยล้า และซึมลงอย่างเห็นได้ชัด

เมื่อมาถึงโรงพยาบาล คุณหมอตรวจวินิจฉัยและรักษาอย่างไร

เมื่อพาเด็กมาพบแพทย์ด้วยสงสัย ภาวะลำไส้กลืนกันที่เป็นภาวะฉุก ทีมแพทย์จะทำการซักประวัติและตรวจร่างกายเบื้องต้น จากนั้นมักจะยืนยันโรคด้วยการทำอัลตราซาวนด์ช่องท้อง ซึ่งเป็นวิธีที่ปลอดภัย รวดเร็ว และไม่เจ็บตัวสำหรับเด็ก เมื่อพบรอยโรคแล้ว การรักษาจะไม่จำเป็นต้องผ่าตัดเสมอไป ในรายที่มาเร็วและลำไส้ยังไม่เน่า แพทย์รังสีร่วมรักษาจะใช้วิธีสวนแป้งหรือลมผ่านทางทวารหนัก เพื่อดันให้ลำไส้ที่ซ้อนกันอยู่หลุดออกมาเข้าที่เดิม แต่ถ้าหากวิธีนี้ไม่ได้ผล หรือลำไส้เกิดการเน่าทะลุกลายเป็นการผ่าตัดใหญ่ ศัลยแพทย์เด็กจำเป็นต้องทำการผ่าตัดเพื่อแก้ไขทันที

เวลามีค่ามากกว่าทอง: ทำไมต้องรีบมาหาหมอให้เร็วที่สุด

หัวใจสำคัญที่สุดของโรvนี้คือเรื่องของเวลา ยิ่งพามาพบแพทย์เร็ว โอกาสที่จะรักษาด้วยการสวนแป้งหรือลมให้ลำไส้คืนรูปโดยไม่ต้องผ่าตัดก็ยิ่งสูงมาก แต่ถ้ารอช้าจนเกิน 24 ถึง 48 ชั่วโมง ลำไส้ส่วนที่ขาดเลือดจะเริ่มเน่าเสียหาย ซึ่งอันตรายและมีความเสี่ยงสูงมาก ดังนั้น หากลูกน้อยมีอาการปวดท้องร้องกวนเป็นพักๆ ร่วมกับอาเจียนหรืออุจจาระผิดปกติแม้แต่น้อย อย่ารอให้หายเองที่บ้านเด็ดขาดครับ รีบพามาพบแพทย์เพื่อตรวจเช็กให้แน่ใจปลอดภัยที่สุดครับ