ภาวะลำไส้กลืนกันที่เป็นภาวะฉุกเฉินในเด็ก: เรื่องที่พ่อแม่ต้องรีบรู้และสังเกตให้ทัน

ลูกน้อยร้องกวนงอแงไม่หยุด จะใช่แค่ปวดท้องธรรมดาหรือเปล่า?

เวลาที่ลูกน้อยวัยเตาะแตะอยู่ดีๆ ก็ร้องไห้จ้าแบบกระสับกระส่าย เอามือกุมท้อง งอเข่าเข้าหาอก แล้วสักพักก็เงียบไปทำท่าเหมือนหมดแรง ก่อนจะกลับมาร้องซ้ำอีกรอบด้วยความเจ็บปวด พ่อหลายคนแม่อาจจะคิดว่าเป็นแค่เรื่อง colic หรือปวดท้องอืดทั่วไป แต่อยากให้ลองสังเกตอาการเหล่านี้ให้ดีครับ เพราะนี่อาจไม่ใช่แค่อาการปวดท้องเด็กธรรมดา แต่เป็นสัญญาณเตือนของ ภาวะลำไส้กลืนกันที่เป็นภาวะฉุกเฉินในเด็ก ที่ปล่อยไว้ไม่ได้เด็ดขาด

ภาวะลำไส้กลืนกันคืออะไร และเกิดขึ้นกับเจ้าตัวเล็กได้อย่างไร?

อธิบายให้เข้าใจง่ายๆ เหมือนเราเอาถุงเท้ามากลับด้านเข้าหากันครับ ในตัวเด็ก ลำไส้ส่วนต้นมันดันมุดสอดเข้าไปอยู่ในลำไส้ส่วนที่อยู่ติดกัน ทำให้เกิดการพับทับซ้อนกันขึ้น พอลำไส้ซ้อนกันปุ๊บ หลอดเลือดที่มาหล่อเลี้ยงก็จะถูกบีบอัด เลือดไปเลี้ยงไม่ได้ เกิดอาการบวม อักเสบ และถ้าปล่อยไว้นานเกินไป เนื้อเยื่อลำไส้ส่วนนั้นอาจเน่าตายทะลุได้ ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิต โรืชนนื้พบบ่อยที่สุดในช่วงอายุประมาณ 5 เดือนถึง 3 ขวบครับ

เช็กลิสต์อาการเตือนภัย: ลูกมีอาการแบบนี้ต้องพาไปหาหมอด่วน

โรคนี้มาไวไปไวและมีอาการค่อนข้างจำเพาะ หากลูกมีอาการเหล่านี้ร่วมกัน ขอให้รีบพาไปโรงพยาบาลทันทีครับ

• ปวดท้องเป็นพักๆ: ร้องกวนกะทันหัน งอขาเข้าหาพุง ร้องไห้เสียงแหลมเพราะเจ็บมาก แล้วอยู่ๆ ก็เงียบสงบไปเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น เป็นๆ หายๆ ทุก 15 ถึง 30 นาที
• อาเจียนพุ่ง: หลังจากปวดท้อง ลูกอาจอาเจียนออกมาเป็นน้ำย่อยหรือนมที่กินเข้าไป
• อุจจาระมีมูกเลือดปน: ลักษณะเด่นมากๆ คืออุจจาระจะดูคล้ายเยลลี่สีแดง หรือมีมูกเลือดปนออกมากับอุจจาระ (เกิดจากลำไส้ที่ขาดเลือดและมีเมือกหลุดออกมา)
• ซึมลง อ่อนเพลีย: ในเด็กบางคนอาจไม่ได้ร้องกวนมาก แต่จะซึมลง ตัวอ่อนปวกเปียก หรือหมดสติไปช่วงสั้นๆ หลังอาการปวด

เมื่อมาถึงโรงพยาบาล คุณหมอจะตรวจและรักษาอย่างไร?

เวลาที่คุณพ่อคุณแม่พาน้องมาที่ห้องฉุกเฉินด้วยอาการน่าสงสัยแบบนี้ คุณหมอจะทำการซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียด บางครั้งอาจมีการทำอัลตราซาวนด์ช่องท้อง ซึ่งเป็นวิธีที่แม่นยำและเห็นภาพชัดเจนที่สุดว่าลำไส้เกิดการซ้อนกันอยู่จริงหรือไม่

ข่าวดีคือ ถ้ามาพบแพทย์เร็ว ภายในช่วง 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรก การรักษาส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัดใหญ่ครับ คุณหมอทางรังสีร่วมรักษาจะใช้วิธีสวนแป้งหรือลมผ่านทางทวารหนัก (Barium หรือ Air enema) เพื่อดันให้ลำไส้ที่กลืนกันอยู่นั้นหลุดกลับออกมาเข้าที่เดิมได้สำเร็จ แต่ถ้ามาช้าจนลำไส้บวมมากหรือเน่าแล้ว แพทย์จำเป็นต้องทำการผ่าตัดเพื่อตัดลำไส้ส่วนที่เสียออกทันที

สิ่งที่พ่อแม่ควรทำและข้อควรระวัง

สิ่งสำคัญที่สุดคือ เวลา ครับ ยิ่งพามาเร็ว โอกาสรักษาด้วยวิธีที่ไม่ต้องผ่าตัดก็ยิ่งสูง และน้องจะไม่ต้องเจ็บตัวมาก ดังนั้น หากลูกน้อยมีอาการปวดท้องรุนแรงแบบเป็นๆ หายๆ ร่วมกับอาเจียนหรืออุจจาระผิดแปลกไปจากเดิม อย่ารอดูอาการอยู่ที่บ้านจนข้ามคืนเด็ดขาดครับ รีบพามาพบแพทย์ที่โรงพยาบาลใกล้บ้านโดยเร็วที่สุด เพื่อความปลอดภัยและอนาคตของเจ้าตัวเล็กครับ