เจาะเลือดตรวจภูมิแพ้: รู้ทันตัวการที่ทำให้จาม ไอ คัน แบบไม่ต้องเดา

ตื่นมาจามทุกวัน เป็นเพราะแพ้อากาศหรือฝุ่นกันแน่?

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาเรื่องอาการคัดจมูก น้ำใสไหล หรือผื่นคันเรื้อรัง คำถามยอดฮิตที่หม่อมักจะได้ยินเสมอคือ เป็นเพราะอะไรกันแน่ จะใช่ภูมิแพ้หรือเปล่า หลายคนพยายามเดาเอง หลบเลี่ยงโน่นนี่นั่นตามคำบอกเล่า แต่สุดท้ายอาการก็ยังกำเริบกวนใจอยู่เรื่อยๆ

การมานั่งเดาไปเรื่อยๆ นอกจากจะเสียเวลาแล้ว บางทีเราอาจจะแก้ปัญหาไม่ตรงจุด การเลือกใช้วิธีตรวจหาว่าเราแพ้อะไรจริงๆ จึงเป็นทางลัดที่ดีที่สุด ซึ่งหนึ่งในวิธีที่สะดวกและเจ็บตัวน้อยมากก็คือ การเจาะเลือดตรวจหาภูมิแพ้ นั่นเอง

การเจาะเลือดตรวจภูมิแพ้คืออะไร และทำงานอย่างไร?

พูดให้เข้าใจง่ายที่สุด ร่างกายเวลาที่แพ้อะไรสักอย่าง เช่น ไรฝุ่น เกสรดอกไม้ หรืออาหารบางชนิด ระบบภูมิคุ้มกันของเราจะสร้างสารภูมิต้านทานชนิดหนึ่งขึ้นมาเพื่อต่อสู้ ตัวการสำคัญนี้มีชื่อทางการแพทย์ว่า IgE

เวลาที่เราเจาะเลือดตรวจ ห้องปฏิบัติการจะนำเลือดของเราไปหยดลงบนสารทดสอบต่างๆ เพื่อดูว่าเลือดของเรามีปฏิกิริยาตอบสนองต่อสารก่อภูมิแพ้ตัวไหนบ้าง ถ้าตัวไหนขึ้นสูง แปลว่าเจ้านี่แหละคือผู้ต้องหาตัวจริงที่คอยกระตุ้นให้เราจาม ไอ หรือคัน

ตรวจแบบเจาะเลือด กับแบบสะกิดผิวหนัง แบบไหนดีกว่ากัน?

คำถามนี้คนไข้ถามบ่อยมาก หมอขอสรุปให้เห็นภาพชัดเจนดังนี้ครับ

• การเจาะเลือดตรวจ: เจ็บตัวครั้งเดียว จิ้มแขนปืเดียวจบ ไม่ต้องหยุดกินยาแก้แพ้ก่อนตรวจ เหมาะมากกับคนที่เป็นผื่นคันรุนแรงทั่วตัวจนแทบไม่มีผิวหนังปกติให้สะกิด หรือเด็กเล็กๆ ที่กลัวการสะกิดผิว
• การสะกิดผิวหนัง: จะใช้วิธีหยดน้ำยาแล้วสะกิดที่ผิว ข้อดีคือรู้ผลไวทันทีที่คลินิก แต่ข้อเสียคือต้องงดยาแก้แพ้ล่วงหน้าหลายวัน และถ้าคนไข้ผิวแพ้ง่ายมากๆ อาจจะคันระคายเคืองหลังทำ

เช็กลิสต์สารก่อภูมิแพ้ยอดฮิตที่มีอยู่ในชุดตรวจเลือด

เวลาหมอส่งตรวจเลือด มักจะไม่ได้ตรวจแค่ตัวเดียว แต่เรามักจะตรวจเป็นแพ็กเกจเพื่อให้ครอบคลุม โดยแบ่งออกเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ดังนี้

• กลุ่มสารก่อภูมิแพ้ในอากาศ: ไรฝุ่นในที่นอน ขนแมว ขนสุนัข แมลงสาบ และเชื้อราต่างๆ
• กลุ่มละอองเกสรและพืช: หญ้า วัชพืช หรือเกสรดอกไม้ตามฤดูกาล
• กลุ่มอาหารที่พบ่อย: นมวัว ไข่ ถั่วลิสง อาหารทะเล แป้งสาลี และถั่วเหลือง

ผลเลือดออกมาแล้ว แปลความหมายอย่างไรให้ชีวิตง่ายขึ้น?

พอผลตรวจออกมาชัดเจน หมอจะเอาตัวเลขมานั่งคุยกับคนไข้ทีละตัว สมมติว่าผลตรวจบอกว่าเราแพ้ไรฝุ่นในระดับสูงมาก สิ่งที่เราต้องทำต่อไม่ใช่การกินยาไปตลอดชีวิต แต่เป็นการปรับสภาพแวดล้อม เช่น เปลี่ยนมาใช้ผ้าปูที่นอนกันไรฝุ่น งดเอาตุ๊กตาไว้บนเตียงนอน หรือติดเครื่องฟอกอากาศ

ในทางกลับกัน ถ้าผลตรวจบอกว่าเราไม่ได้แพ้อะไรเลย แต่ยังมีอาการคัดจมูกตอนเช้าๆ หมออาจจะต้องมองหาสาเหตุอื่น เช่น ผื่นแพ้จากสารเคมี เยื่อจมูกอักเสบจากอากาศเปลี่ยน หรือกรดไหลย้อน เพื่อจะได้รักษาให้ถูกจุดจริงๆ

เตรียมตัวอย่างไรก่อนมาเจาะเลือดตรวจภูมิแพ้?

ข่าวดีคือ การเจาะเลือดตรวจหาภูมิแพ้ ไม่ยุ่งยากเลยครับ

• ไม่ต้องอดอาหารหรืออดน้ำ สามารถกินข้าวกินน้ำได้ตามปกติก่อนมาเจาะเลือด
• ไม่ต้องหยุดยาแก้แพ้ (Antihistamine) หรือยาสเตียรอยด์ เหมือนกับการตรวจแบบสะกิดผิวหนัง
• นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอตามปกติ

ถ้าคุณเบื่อกับการต้องกินยาแก้แพ้ทุกวัน หรือทรมานกับอาการคันและจามเรื้อรังที่หาทางออกไม่ได้ ลองเข้ามาคุยกับหมอเพื่อพิจารณาเจาะเลือดตรวจหาตัวการที่แท้จริงดูครับ การรู้ว่าเราแพ้อะไร จะช่วยให้เราใช้ชีวิตได้อย่างสบายใจและมีความสุขขึ้นอีกเยอะเลย