รอยปริรอบทวารหนักจากอาการท้องผูก: เจ็บจี๊ดทุกครั้งที่เข้าห้องน้ำ แก้ยังไงดี?

หลายคนคงเคยมีประสบการณ์ชวนเครียดเวลาเข้าห้องน้ำ นั่งเบ่งนานเพราะอุจจาระแข็ง จนกระทั่งรู้สึกเจ็บแปล๊บเหมือนมีเข็มทิ่ม หรือแสบร้อนบริเวณก้นตอนอุจจาระเสร็จ แถมพอก้มลงมองกระดาษทิชชูแล้วเจอคราบเลือดติดมาด้วย อาการเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากริดสีดวงทวารเสมอไป แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนของ รอยปริรอบทวารหนักจากอาการท้องผูก ที่กำลังสร้างความทรมานให้ชีวิตประจำวันของคุณอยู่

รอยปริรอบทวารหนักคืออะไร ทำไมถึงเจ็บปวดเวลาขับถ่าย?

ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้ด้วยอาการนี้บ่อยๆ ต้องบอกว่าโรคนี้สร้างความกังวลใจให้คนไข้ไม่น้อย ตัวโรคจริงๆ แล้วคือแผลฉีกขาดเล็กๆ ที่ผิวเยื่อบุช่องทวารหนัก สาเหตุหลักร้อยทั้งร้อยมาจาก รอยปริรอบทวารหนักจากอาการท้องผูก เรื้อรัง เวลาที่เราท้องผูก อุจจาระจะก้อนใหญ่และแข็งมาก เมื่อเบ่งผ่านลงมา เยื่อบุบริเวณนั้นจึงทนแรงเสียดทานไม่ไหวจนเกิดเป็นรอยแยกหรือแผลปริ

ความทรมานของแผลนี้คือ บริเวณทวารหนักมีเส้นประสาทรับความรู้สึกไวมาก เมื่อมีแผลสดเกิดขึ้น เวลาถ่ายอุจจาระครั้งถัดไปแผลจะถูกยืดออกและโดนอุจจาระเสียดสี ทำให้เจ็บปวดรุนแรงเหมือนโดนบาด และกล้ามเนื้อหูรูดจะยิ่งหดเกร็งอัตโนมัติ ทำให้เลือดไปเลี้ยงบริเวณนั้นน้อยลง แผลจึงหายยากกลายเป็นวงจรอุบาทว์ที่เรื้อรัง

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าคุณกำลังเผชิญปัญหานี้อยู่?

อาการเด่นชัดที่คนไข้มักเล่าให้ฟังตอนมาปรึกษาที่คลินิก มีดังนี้:

• เจ็บจี๊ดหรือแสบร้อนรุนแรง ระหว่างและหลังถ่ายอุจจาระ ซึ่งความเจ็บนี้อาจลากยาวไปได้อีกหลายชั่วโมงหลังจากเข้าห้องน้ำเสร็จ
• มีเลือดสดติดกระดาษทิชชู หรือหยดลงในโถชักโครกเล็กน้อย แต่มักไม่มีเลือดออกเป็นหยดโตๆ แบบริดสีดวงทวาร
• กลัวการเข้าห้องน้ำ เพราะจำความเจ็บปวดได้ดี จนเผลอกลั้นอุจจาระ ยิ่งทำให้ท้องผูกหนักกว่าเดิม
• คลำเจอติ่งเนื้อเล็กๆ บริเวณขอบทวารหนัก ซึ่งเกิดจากเนื้อเยื่อที่บวมอักเสบเรื้อรังบริเวณปากแผล

ปรับพฤติกรรมอย่างไรให้แผลหายสนิทและไม่กลับมาเป็นซ้ำ

ข่าวดีคือแผลปริขนาดเล็กส่วนใหญ่สามารถหายได้เองหากจัดการที่ต้นเหตุ นั่นคือการแก้ปัญหาท้องผูกและการลดการระคายเคือง ลองทำตามคำแนะนำเหล่านี้ดูครับ

กินอาหารมีกากใยและดื่มน้ำให้ถึง

หัวใจสำคัญคือการทำให้อุจจาระนิ่มลงโดยไม่ต้องออกแรงเบ่ง เน้นผักผลไม้สด ธัญพืชไม่ขัดสี และที่ขาดไม่ได้คือการดื่มน้ำสะอาดวันละ 2 ลิตรเป็นอย่างน้อย เพื่อให้ไฟเบอร์อุ้มน้ำและช่วยให้อุจจาระเคลื่อนตัวผ่านได้ง่าย

เลิกพฤติกรรมนั่งแช่นานๆ บนโถสตู

ห้องน้ำไม่ใช่ห้องนั่งเล่น เลิกพฤติกรรมถือโทรศัพท์มือถือเข้าไปนั่งไถฟีดระหว่างถ่าย เพราะการนั่งนานเกินไปจะเพิ่มแรงดันในช่องท้องและทำให้เลือดคั่งบริเวณทวารหนัก ส่งผลให้แผลสมานตัวช้าลง

แช่น้ำอุ่นช่วยคลายกล้ามเนื้อ

การนำก้นแช่ในน้ำอุ่นสะอาดอุณหภูมิพอเหมาะประมาณ 10 ถึง 15 นาที วันละ 2-3 ครั้ง ช่วยลดการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อหูรูดทวารหนัก ลดอาการปวด และช่วยให้เลือดไหลเวียนมาเลี้ยงแผลได้ดีขึ้น แผลจึงหายเร็วขึ้น

เมื่อไหร่ควรมาพบแพทย์เพื่อรับการรักษาเพิ่มเติม

หากลองปรับพฤติกรรมเบื้องต้นแล้ว อาการเจ็บเวลาถ่ายยังไม่ดีขึ้นภายใน 2 สัปดาห์ หรือมีอาการปวดรุนแรงมากจนใช้ชีวิตประจำวันไม่ได้ ควรเข้ามาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด แพทย์อาจพิจารณาให้ยาทาเฉพาะที่เพื่อช่วยคลายกล้ามเนื้อและลดการอักเสบ ยาระบายอ่อนๆ หรือในรายที่เป็นเรื้อรังมากๆ จนมีแผลตีบตัน อาจต้องอาศัยการรักษาด้วยวิธีอื่นร่วมด้วย อย่าปล่อยทิ้งไว้จนเรื้อรังเพราะจะยิ่งรักษาได้ยากขึ้นครับ