ท้องเสียเพราะติดเชื้อในทางเดินอาหาร: รับมืออย่างไรให้หายไวและปลอดภัย

ทำไมจู่ๆ ถึงท้องเสียรุนแรง? อาการแบบนี้ใช่ภาวะติดเชื้อในทางเดินอาหารไหม

หลายคนคงเคยผ่านประสบการณ์แย่ๆ ของการท้องเสียกะทันหัน ทั้งปวดมวนท้อง คลื่นไส้ หรือถ่ายเหลวไม่หยุด หลายครั้งที่เรามักโทษว่าเป็นเพราะอาหารเป็นพิษ ซึ่งในทางการแพทย์ ภาวะติดเชื้อในทางเดินอาหาร เกิดได้จากทั้งเชื้อไวรัส แบคทีเรีย หรือแม้แต่ปรสิตที่ปนเปื้อนมากับอาหารและน้ำดื่มที่ไม่สะอาด เมื่อเชื้อเหล่านี้หลุดเข้าไปในระบบทางเดินอาหาร ร่างกายจะพยายามขับออกมาด้วยวิธีธรรมชาติ นั่นคือการถ่ายหรืออาเจียนนั่นเอง

สัญญาณเตือนที่บอกว่าร่างกายกำลังสู้กับเชื้อโรค

โดยส่วนใหญ่แล้ว อาการจะเริ่มต้นด้วยความรู้สึกไม่สบายท้อง นำมาด้วยอาการปวดบิดเป็นพักๆ ตามด้วยการถ่ายเหลวมากกว่า 3 ครั้งต่อวัน บางคนอาจมีไข้ต่ำๆ ร่วมด้วย หรือถ้าเป็นการติดเชื้อแบคทีเรียรุนแรง อาจเห็นมูกเลือดปนมากับอุจจาระได้ ที่สำคัญคือความรู้สึกอ่อนเพลียที่ตามมา เพราะร่างกายสูญเสียน้ำและเกลือแร่ไปอย่างรวดเร็ว

วิธีดูแลตัวเองที่บ้านในช่วงวันแรกๆ

หัวใจสำคัญของการรักษาภาวะนี้ไม่ใช่การหยุดถ่ายทันที แต่คือการป้องกันไม่ให้ร่างกายขาดน้ำ:

• จิบน้ำเกลือแร่ (ORS): แนะนำให้จิบทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง อย่าดื่มรวดเดียวหมดเพราะอาจกระตุ้นให้อาเจียนได้
• ปรับอาหารให้ย่อยง่าย: ในช่วง 24 ชั่วโมงแรก ให้ทานอาหารอ่อนจำพวกข้าวต้ม หรือโจ๊ก หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด นม หรือของทอดที่มีไขมันสูง เพราะลำไส้ที่กำลังอักเสบจะย่อยได้ยาก
• เลี่ยงยาหยุดถ่ายเอง: การกินยาหยุดถ่ายพร่ำเพรื่ออาจเป็นอันตราย เพราะเป็นการกักขังเชื้อโรคและสารพิษไว้ในลำไส้ ทำให้โรครักษาหายช้าลง ควรปรึกษาหมอหรือเภสัชกรก่อนเสมอ

อาการแบบไหนที่ห้ามปล่อยไว้ ต้องรีบมาพบแพทย์ทันที

แม้หลายกรณีจะหายเองได้ แต่ต้องระวังภาวะแทรกซ้อนหากมีอาการเหล่านี้:

• อุจจาระมีเลือดสดหรือมูกเลือดปนออกมาปริมาณมาก
• มีไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส
• อาเจียนรุนแรงจนดื่มน้ำไม่ได้เลย
• อาการขาดน้ำอย่างรุนแรง เช่น ปากแห้ง ผิวหนังแห้ง ปัสสาวะออกน้อยมาก หรือมีอาการมึนงงสับสน
• ปวดท้องรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ แทนที่จะค่อยๆ ดีขึ้น

ป้องกันไว้ดีกว่าแก้ด้วยสุขอนามัยรอบตัว

การป้องกัน ภาวะติดเชื้อในทางเดินอาหาร ทำได้ไม่ยาก เริ่มต้นจาก กินร้อน ช้อนกลาง และล้างมือทุกครั้งก่อนทานอาหารหรือหลังเข้าห้องน้ำ โดยเฉพาะการล้างมือด้วยสบู่ให้สะอาดเป็นเวลาอย่างน้อย 20 วินาที จะช่วยลดโอกาสการนำเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายได้ดีที่สุด และควรระมัดระวังการทานอาหารสด อาหารทะเลที่ไม่สุก หรือน้ำดื่มที่ไม่ผ่านการกรองที่ได้มาตรฐาน เพราะนี่คือแหล่งสะสมของเชื้อโรคตัวดีเลยทีเดียว