มะเร็งท่อน้ำดีจากการอักเสบเรื้อรัง: ทำไมการละเลยอาการปวดท้องเล็กน้อยถึงอันตราย

ทำไมร่างกายถึงเตือนเราด้วยการอักเสบเรื้อรัง

คนไข้หลายคนมักมาปรึกษาหมอด้วยอาการปวดท้องเรื้อรัง หรือรู้สึกแน่นท้องแบบไม่ทราบสาเหตุ ซึ่งจริงๆ แล้ว ร่างกายกำลังส่งสัญญาณเตือนว่ามีความผิดปกติบางอย่างซ่อนอยู่ โดยเฉพาะเรื่องของท่อน้ำดี หากปล่อยให้มีการอักเสบเกิดขึ้นซ้ำๆ เป็นเวลานาน โดยไม่ได้รักษาที่ต้นเหตุ เนื้อเยื่อบริเวณนั้นจะเริ่มเปลี่ยนสภาพไป จนอาจกลายพันธุ์เป็นเซลล์ร้ายได้ในที่สุด นี่คือที่มาของคำว่า มะเร็งท่อน้ำดีจากการอักเสบเรื้อรัง ซึ่งเราสามารถป้องกันได้หากเข้าใจกลไกของมัน

ปัจจัยอะไรบ้างที่กระตุ้นให้เกิดการอักเสบจนนำไปสู่มะเร็ง

ท่อน้ำดีทำหน้าที่ลำเลียงน้ำดีจากตับไปสู่ลำไส้เล็กเพื่อช่วยย่อยอาหาร หากเกิดการระคายเคืองหรือติดเชื้อบ่อยครั้ง ร่างกายจะพยายามซ่อมแซมตัวเอง แต่การซ่อมแซมที่ผิดพลาดซ้ำๆ คือจุดเริ่มต้นของปัญหา โดยปัจจัยหลักที่หมอพบได้บ่อย มีดังนี้

• การติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ ซึ่งมักเกิดจากการรับประทานปลาน้ำจืดดิบที่มีตัวอ่อนพยาธิ
• นิ่วในท่อน้ำดีที่ค้างอยู่นานจนเกิดการบาดเจ็บและอักเสบ
• ภาวะท่อน้ำดีอักเสบจากโรคภูมิคุ้มกันบกพร่องที่ส่งผลต่อระบบทางเดินน้ำดี
• การดื่มแอลกอฮอล์หรือมีโรคตับเรื้อรังที่ส่งผลกระทบต่อเนื่องถึงระบบทางเดินน้ำดี

สัญญาณเตือนที่ห้ามมองข้ามเด็ดขาด

มะเร็งท่อน้ำดีจากการอักเสบเรื้อรัง มักเป็นโรคที่มาแบบเงียบเชียบในระยะแรก แต่ถ้าสังเกตให้ดี ร่างกายมักจะแสดงอาการผิดปกติออกมาบ้าง ดังนี้

• อาการตัวเหลือง ตาเหลืองแบบค่อยเป็นค่อยไป
• ปวดท้องใต้ชายโครงขวาแบบตื้อๆ หรือแน่นท้องไม่หาย
• อุจจาระสีซีดลง และปัสสาวะมีสีเข้มเหมือนน้ำชา
• เบื่ออาหาร น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
• มีไข้ต่ำๆ ร่วมกับอาการหนาวสั่นเป็นระยะ

การตรวจวินิจฉัยและแนวทางการดูแลรักษา

หากมีอาการเข้าข่าย หมอจะเริ่มต้นจากการซักประวัติและตรวจเลือดดูค่าการทำงานของตับ จากนั้นอาจต้องใช้การตรวจทางรังสีวินิจฉัย เช่น อัลตราซาวนด์ หรือการส่องกล้องเข้าสู่ท่อน้ำดี เพื่อดูว่ามีการตีบตันหรือก้อนเนื้อผิดปกติหรือไม่ หากตรวจพบเร็ว โอกาสในการวางแผนรักษาจะทำได้ดีกว่ามาก ไม่ว่าจะเป็นการผ่าตัด การใช้ยา หรือการรักษาเพื่อประคองอาการตามสภาพของคนไข้

ปรับพฤติกรรมเพื่อลดความเสี่ยงตั้งแต่วันนี้

การป้องกันคือวิธีรักษาที่ดีที่สุด หมออยากแนะนำให้เริ่มดูแลตัวเองง่ายๆ ดังนี้

• เลิกรับประทานปลาน้ำจืดแบบดิบหรือสุกๆ ดิบๆ เพื่อตัดวงจรพยาธิใบไม้ตับ
• หากมีอาการปวดท้องเรื้อรังหรือท้องอืดบ่อยครั้ง อย่าซื้อยามากินเองจนเคยชิน ควรมาพบหมอเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง
• ตรวจสุขภาพประจำปีอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะผู้ที่มีความเสี่ยงหรือมีประวัติโรคตับและท่อน้ำดี
• ดูแลสุขอนามัยในการกินอาหารและน้ำดื่มเพื่อลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร