ลูกน้อยหายใจคร่อกแคร่: วิธีล้างจมูกด้วยน้ำเกลือเพื่อลดเสมหะอย่างปลอดภัย

ช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่หลายคนพาลูกมาหาหมอด้วยอาการเดียวกันคือ ลูกมีเสมหะเยอะ หายใจมีเสียงดังคร่อกแคร่เวลานอน ยิ่งตอนตื่นนอนตอนเช้าหรือหลังตื่นนอนกลางวัน ยิ่งไอฟ่อกแฟ่กจนน่าสงสาร พอส่องจมูกดูก็เห็นน้ำมูกข้นๆ ติดอยู่ข้างใน เด็กเล็กๆ ยังสั่งน้ำมูกเองไม่เป็น ทำให้ระบายออกยาก กลายเป็นเสมหะลงคอไปอีก วิธีแก้ปัญหาที่ตรงจุดและคุณหมอแนะนำเป็นอันดับแรกๆ คือการล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ

ลูกน้อยมีเสมหะเยอะ ทำไมการล้างจมูกด้วยน้ำเกลือถึงช่วยได้?

หลายคนสงสัยว่าน้ำเกลือหยดหรือสเปรย์เข้าไปในจมูกแล้วมันช่วยลดเสมหะได้จริงหรือ ความจริงแล้วกลไกนี้ง่ายมากครับ โพรงจมูกของคนเรามีเยื่อบุที่คอยสร้างเมือกเพื่อดักจับฝุ่นและเชื้อโรค แต่เวลาลูกไม่สบาย เมือกเหล่านี้จะเหนียวข้นขึ้นกลายเป็นน้ำมูกและเสมหะ การล้างจมูกด้วยน้ำเกลือเพื่อลด ความเหนียวข้นนั้น ทำให้เมือกชุ่มชื้นและไหลออกมาง่ายขึ้น รวมถึงชะล้างเชื้อโรคและสารก่อภูมิแพ้ที่ค้างอยู่ออกไปจากโพรงจมูกโดยตรง ทำให้ทางเดินหายใจโล่งขึ้นทันทีโดยไม่ต้องพึ่งยาละลายเสมหะทุกครั้งไป

เตรียมอุปกรณ์อะไรบ้างก่อนลงมือล้างจมูกให้เจ้าตัวเล็ก

การเตรียมอุปกรณ์ให้พร้อมก่อนเริ่มทำเป็นสิ่งสำคัญมาก เพราะเด็กๆ มักจะดิ้นและกลัวความรู้สึกแปลกใหม่ สิ่งที่เราต้องเตรียมมีดังนี้

• น้ำเกลือปราเชื้อ (NSS 0.9%) หาซื้อได้ตามร้านขายยา โดยเลือกขวดที่สะอาดและยังไม่หมดอายุ
• ไซริงค์ (Syringe) ขนาดเหมาะสมกับวัย เด็กเล็กมากๆ อาจใช้ขนาด 1-3 ซีซี เด็กโตขึ้นมาหน่อยใช้ 5 ซีซี
• จุกยางสวมปลายไซริงค์ หรือใช้สายยางเบอร์เล็กสวมเพื่อกันไม่ให้ปลายพลาสติกแข็งขูดโดนเยื่อบุจมูกลูก
• ถ้วยสะอาดสำหรับเทน้ำเกลือ และกระดาษทิชชูสำหรับเช็ดทำความสะอาด

ขั้นตอนการล้างจมูกให้ลูกแบบเข้าใจง่าย ไม่ทรมาน

มาถึงขั้นตอนสำคัญที่คุณพ่อคุณแม่หลายคนกังวล กลัวทำแล้วลูกสำลักหรือเจ็บ ลองทำตามขั้นตอนนี้ดูครับ

• ล้างมือให้สะอาด เทน้ำเกลือลงในถ้วยเตรียมไว้ แล้วดูดน้ำเกลือใส่ไซริงค์ในปริมาณที่พอเหมาะ (เด็กเล็กประมาณ 1-3 ซีซีต่อข้าง)
• จัดท่าให้ลูกนั่งโน้มตัวไปข้างหน้าเล็กน้อย หรือถ้าเป็นเด็กแบเบาะให้นอนตะแคงหันหน้ามาด้านที่เราจะล้าง
• ค่อยๆ สอดปลายไซริงค์เข้าไปในรูจมูกข้างที่จะล้างเบาๆ อย่าให้ลึกเกินไป
• กดน้ำเกลือเข้าไปในจมูกทีเดียวให้หมดแรงดันพอประมาณ น้ำเกลือจะเข้าไปชะล้างน้ำมูกและไหลออกทางรูจมูกอีกข้างหนึ่ง
• ใช้ลูกยางแดงดูดน้ำมูกออกเบาๆ หรือใช้กระดาษทิชชูกดซับน้ำมูกและน้ำเกลือส่วนเกิน

ข้อควรระวังสำคัญและความเชื่อที่เข้าใจผิดบ่อย

การล้างจมูกมีประโยชน์มาก แต่ก็มีข้อควรระวังที่ต้องใส่ใจเพื่อความปลอดภัยของลูกน้อย

• ห้ามใช้น้ำเกลือทำเองผสมเกลือกับน้ำประปาเด็ดขาด เพราะความเข้มข้นจะไม่พอดีและอาจมีเชื้อโรคปนเปื้อน ต้องใช้น้ำเกลือ 0.9% ทางการแพทย์เท่านั้น
• ระวังเรื่องแรงดัน หากฉีดน้ำเกลือแรงเกินไปอาจทำให้หูชั้นกลางอักเสบได้
• ไม่ควรล้างจมูกบ่อยเกินไปโดยไม่จำเป็น ทำแค่วันละ 2 ครั้ง เช้า-ก่อนนอน หรือเมื่อมีอาการน้ำมูกข้นมากๆ ก็เพียงพอแล้ว

อาการแบบไหนที่ควรพาไปพบแพทย์ทันที?

แม้ว่าการล้างจมูกจะช่วยบรรเทาอาการได้ดี แต่ถ้าลูกมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ไม่ควรปล่อยไว้เด็ดขาด ควรีบพามาพบคุณหมอ

• ลูกหายใจหอบเหนื่อย ซี่โครงบาน ท้องบุ๋มเวลาหายใจ
• มีไข้สูงร่วมกับอาการซึม ไม่ยอมดื่มนมหรือน้ำ
• มีเสียงหายใจผิดปกติ เช่น เสียงหวีด หรือไอจนอาเจียนติดต่อกันหลายวัน
• ล้างจมูกแล้วอาการไม่ดีขึ้นเลยภายใน 3-5 วัน หรือน้ำมูกเปลี่ยนเป็นสีเขียวจัดและมีกลิ่นเหม็น