ความผิดปกติของการนอนหลับที่มีผลต่ออารมณ์: เมื่อคืนนี้คุณหลับไม่สนิท พรุ่งนี้อารมณ์จะบูดจริงหรือ?

นอนน้อยแล้วหงุดหงิดง่าย แค่เรื่องบังเอิญหรือร่างกายกำลังประท้วง

หลายคนคงเคยผ่านประสบการณ์ที่คืนก่อนหน้าหลับไม่เต็มอิ่ม พอตื่นเช้ามากลับรู้สึกว่าโลกทั้งใบดูน่าหงุดหงิดไปหมด แค่เสียงแจ้งเตือนโทรศัพท์ดังก็ทำเอาควันออกหูได้ง่ายๆ ความจริงแล้วสมองของคนเรากับเรื่องการนอนหลับมีความสัมพันธ์ที่แนบแน่นกว่าที่คิด เมื่อไหร่ก็ตามที่เกิดความผิดปกติของการนอนหลับที่มีผลต่ออารมณ์ สภาพจิตใจของเราจะเปราะบางลงอย่างเห็นได้ชัด เพราะสมองส่วนที่ควบคุมอารมณ์จะขาดการพักผ่อนที่เพียงพอ ทำให้เราจัดการกับความรู้สึกตัวเองได้ยากขึ้น

กลไกเบื้องหลัง ทำไมสมองถึงเหวี่ยงเมื่อไม่ได้นอน

ในขณะที่เราหลับ สมองไม่ได้หยุดทำงาน แต่กำลังจัดการข้อมูลและปรับสมดุลสารเคมีต่างๆ เมื่อเรานอนไม่พอ สมองส่วนอะมิกดาลา (Amygdala) ซึ่งทำหน้าที่ตอบสนองต่ออารมณ์เชิงลบจะทำงานไวเกินไป ในขณะที่สมองส่วนหน้า (Prefrontal Cortex) ที่ช่วยในการยับยั้งชั่งใจกลับทำงานได้ช้าลง ผลที่ตามมาคือเราจะกลายเป็นคนใจร้อน ควบคุมอารมณ์ยากขึ้น และมีความวิตกกังวลสูงกว่าปกติ

ความผิดปกติของการนอนหลับที่มีผลต่ออารมณ์ สัญญาณเตือนที่ห้ามมองข้าม

• นอนหลับยากหรือตื่นกลางดึกบ่อยครั้ง จนรู้สึกเพลียตลอดทั้งวัน
• อารมณ์แปรปรวนแบบสุดโต่ง เดี๋ยวดีเดี๋ยวร้ายโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
• ความสามารถในการแก้ไขปัญหาหรือตัดสินใจลดลงอย่างเห็นได้ชัด
• มีอาการซึมเศร้าหรือวิตกกังวลร่วมกับการนอนที่ไม่ปกติ

ปรับพฤติกรรมอย่างไรให้กลับมาหลับสบายและอารมณ์ดี

จัดระเบียบตารางชีวิตให้เป็นเวลา

การเข้านอนและตื่นนอนเวลาเดิมทุกวันช่วยให้วงจรนาฬิกาชีวิตทำงานได้อย่างแม่นยำ ไม่เว้นแม้แต่วันหยุดเสาร์อาทิตย์ เพื่อให้ร่างกายรู้ว่าถึงเวลาพักผ่อนจริงๆ

ตัดขาดหน้าจอก่อนถึงเวลานอน

แสงสีฟ้าจากสมาร์ทโฟนยับยั้งการหลั่งเมลาโทนินซึ่งเป็นฮอร์โมนช่วยในการนอน ลองวางโทรศัพท์มือถือทิ้งไว้ห่างตัวอย่างน้อย 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมงก่อนล้มตัวลงนอน เพื่อให้สมองได้ผ่อนคลายจากข้อมูลข่าวสาร

เลิกพึ่งพาคาเฟอีนในช่วงบ่าย

กาแฟหรือชาที่ดื่มในช่วงบ่ายอาจส่งผลตกค้างยาวนานถึงช่วงค่ำ ทำให้วงจรการนอนหลับที่มีคุณภาพถูกรบกวนโดยไม่รู้ตัว

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาหมอเรื่องการนอน

หากลองปรับพฤติกรรมเบื้องต้นแล้วยังไม่ดีขึ้น หรือพบว่าการนอนที่ไม่สนิทเริ่มกระทบต่อความสัมพันธ์ การทำงาน หรือการใช้ชีวิตประจำวันจนรู้สึกควบคุมไม่ได้ นี่เป็นสัญญาณเตือนว่าควรเข้ามาปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง ไม่ว่าจะเป็นภาวะหยุดหายใจขณะหลับ หรือความเครียดสะสมที่แสดงออกผ่านการนอน เพื่อวางแผนรักษาอย่างตรงจุดก่อนที่ปัญหาสุขภาพจิตจะรุนแรงขึ้น