ภาวะเลือดออกในกระเพาะอาหารจากแผลเครียด: เมื่อร่างกายสู้ไม่ไหวจนเกิดแผลในท้อง

ภาวะเลือดออกในกระเพาะอาหารจากแผลเครียด คืออะไรกันแน่

เวลาที่ร่างกายเราเผชิญกับอาการเจ็บป่วยรุนแรง หรือผ่านการผ่าตัดใหญ่ ร่างกายจะเกิดสภาวะที่เรียกว่าความเครียดทางกายภาพ (Physiological Stress) ซึ่งต่างจากความเครียดจากการทำงานหรือเรื่องส่วนตัว ภาวะนี้ทำให้ระบบไหลเวียนเลือดที่ไปเลี้ยงกระเพาะอาหารลดลง ส่งผลให้เยื่อบุผนังกระเพาะอาหารขาดความสมดุลและเกิดแผลขึ้นมาได้ง่าย จนนำไปสู่ ภาวะเลือดออกในกระเพาะอาหารจากแผลเครียด ซึ่งถ้าไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม อาจกลายเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

ทำไมร่างกายถึงเกิดแผลในกระเพาะเองได้

ตามปกติแล้ว กระเพาะอาหารจะมีกลไกป้องกันตัวเองไม่ให้โดนน้ำย่อยกัด แต่เมื่อร่างกายเข้าสู่สภาวะวิกฤต เช่น ได้รับบาดเจ็บรุนแรง ไฟไหม้ ผ่าตัดใหญ่ หรือต้องใส่เครื่องช่วยหายใจเป็นเวลานาน ร่างกายจะหลั่งสารที่ทำลายกลไกป้องกันนี้ หรือบางครั้งก็เกิดจากเลือดไปเลี้ยงกระเพาะได้ไม่พอ ทำให้เยื่อบุผนังกระเพาะเริ่มเป็นแผลถลอกและขยายวงกว้างจนกลายเป็นแผลลึกที่เลือดไหลออกมาในที่สุด

สัญญาณเตือนที่ต้องสังเกตก่อนสายเกินไป

ผู้ป่วยที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงมักจะไม่มีอาการปวดท้องนำมาก่อนเหมือนแผลกระเพาะปกติ แต่จะแสดงอาการที่บ่งบอกว่ามีการเสียเลือดเกิดขึ้นแทน เช่น

• อาเจียนเป็นเลือดหรือมีสีคล้ายกากกาแฟ
• ถ่ายอุจจาระเป็นสีดำเข้มหรือมีลักษณะเหนียวเหมือนยางมะตอย
• ชีพจรเต้นเร็วผิดปกติ
• ความดันโลหิตต่ำลง หน้ามืด หรือรู้สึกหวิวๆ เหมือนจะเป็นลม
• ตัวซีดลงอย่างเห็นได้ชัด

ใครบ้างที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูงต้องระวัง

ไม่ใช่ทุกคนที่จะเกิดภาวะนี้ได้ง่ายๆ ส่วนใหญ่มักพบในผู้ป่วยที่อยู่ในห้องไอซียู หรือผู้ที่มีปัจจัยกระตุ้นรุนแรง ได้แก่

• ผู้ที่ต้องใช้เครื่องช่วยหายใจนานเกิน 48 ชั่วโมง
• ผู้ที่มีภาวะการแข็งตัวของเลือดผิดปกติ
• ผู้ที่มีประวัติเป็นแผลในกระเพาะอาหารมาก่อน
• ผู้ป่วยที่มีแผลไฟไหม้รุนแรง หรือบาดเจ็บที่สมองและไขสันหลัง

วิธีป้องกันและดูแลเมื่ออยู่ในภาวะวิกฤต

ในทางการแพทย์ เรามักจะให้ยาเพื่อป้องกันภาวะเลือดออกในกระเพาะอาหารจากแผลเครียดให้กับผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงอยู่แล้ว โดยจะเป็นยาในกลุ่มที่ช่วยลดความเป็นกรดในกระเพาะอาหารหรือยาที่ช่วยเคลือบผนังกระเพาะ เพื่อรักษาสมดุลไม่ให้แผลก่อตัวขึ้น การดูแลที่สำคัญที่สุดคือการเฝ้าระวังอาการทางระบบทางเดินอาหารอย่างใกล้ชิดควบคู่ไปกับการรักษาโรคหลักที่เป็นอยู่

ควรทำอย่างไรหากพบอาการผิดปกติ

หากพบว่ามีอาการถ่ายดำหรืออาเจียนเป็นเลือด ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาด เพราะภาวะนี้เลือดอาจไหลไม่หยุดจนช็อกได้ ต้องรีบพาผู้ป่วยมาพบแพทย์ที่ห้องฉุกเฉินทันที เพื่อรับการส่องกล้องตรวจกระเพาะอาหารและห้ามเลือดอย่างเร่งด่วน การรักษาได้เร็วจะช่วยลดความรุนแรงและโอกาสเสียชีวิตลงได้อย่างมาก