ทำความเข้าใจภาวะรูเปิดกระเพาะอาหารส่วนปลายตีบตัน เมื่ออาหารผ่านลงสู่ลำไส้ไม่ได้ตามปกติ

ภาวะรูเปิดกระเพาะอาหารส่วนปลาย คืออะไรกันแน่

เวลาที่เราทานอาหารเข้าไป อาหารจะถูกย่อยในกระเพาะอาหารจนมีลักษณะกึ่งเหลว แล้วค่อยๆ เคลื่อนตัวผ่านรูเปิดเล็กๆ ที่เรียกว่า ไพโลรัส (Pylorus) เพื่อลงไปย่อยต่อและดูดซึมที่ลำไส้เล็ก แต่ถ้าวันหนึ่งรูเปิดตรงจุดนี้เกิดตีบตันขึ้นมา หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า ภาวะรูเปิดกระเพาะอาหารส่วนปลายตีบตัน (Gastric Outlet Obstruction) สิ่งที่เกิดขึ้นคืออาหารจะค้างอยู่ในกระเพาะอาหารนานผิดปกติ เพราะไม่มีทางระบายออกไปได้ครับ

สัญญาณเตือนจากร่างกายที่บอกว่ามีอะไรผิดปกติ

อาการเด่นชัดที่ผมมักเจอจากคนไข้กลุ่มนี้คือ อาการอาเจียนรุนแรงหลังจากทานอาหารไปได้ไม่นาน โดยอาเจียนที่ออกมามักจะมีเศษอาหารที่ทานไปเมื่อหลายชั่วโมงก่อนปนอยู่ เพราะอาหารเหล่านั้นยังไม่ถูกส่งต่อไปยังลำไส้ นอกจากนี้ยังมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น:

• รู้สึกจุกแน่นท้องตลอดเวลาโดยเฉพาะหลังมื้ออาหาร
• มีอาการอิ่มเร็วผิดปกติ ทั้งที่ทานไปได้เพียงเล็กน้อย
• น้ำหนักตัวลดลงโดยไม่ตั้งใจเนื่องจากร่างกายได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ
• ท้องอืด มีลมในท้องมาก และบางรายอาจเห็นการเคลื่อนไหวของกระเพาะอาหารผ่านผนังหน้าท้องได้

สาเหตุที่ทำให้ทางผ่านอาหารตีบตัน

ภาวะนี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยไม่มีที่มาครับ โดยส่วนใหญ่เกิดจากปัญหาที่สะสมมานาน เช่น

• แผลในกระเพาะอาหารหรือลำไส้เล็กส่วนต้นเรื้อรัง จนเกิดพังผืดดึงรั้งทำให้รูเปิดตีบลง
• ก้อนเนื้อหรือมะเร็งที่บริเวณส่วนปลายกระเพาะอาหาร ซึ่งไปขัดขวางทางผ่านของอาหาร
• ภาวะอักเสบรุนแรงในบริเวณใกล้เคียงที่ส่งผลกระทบต่อการบีบตัวและการเปิดของรูพยุงอาหาร

คุณหมอตรวจวินิจฉัยอย่างไรบ้าง

เมื่อคนไข้มาด้วยอาการอาเจียนซ้ำซาก ผมมักจะเริ่มจากการซักประวัติอย่างละเอียดก่อนจะตรวจร่างกายเพื่อดูลักษณะหน้าท้อง หากสงสัยภาวะรูเปิดกระเพาะอาหารส่วนปลายตีบตัน การตรวจที่แม่นยำที่สุดคือการส่องกล้องทางเดินอาหาร (Gastroscopy) ซึ่งจะช่วยให้เห็นสภาพภายในกระเพาะอาหารและรูเปิดที่ตีบตันได้อย่างชัดเจน พร้อมทั้งสามารถเก็บชิ้นเนื้อไปตรวจได้หากสงสัยว่าเป็นก้อนเนื้อ นอกจากนี้อาจมีการทำเอกซเรย์กลืนแป้งเพื่อดูว่าการเคลื่อนตัวของอาหารหยุดชะงักอยู่ที่จุดไหนครับ

วิธีรักษาเพื่อคืนคุณภาพชีวิต

การรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุที่เป็นตัวการสำคัญ โดยมีทางเลือกหลักๆ ดังนี้ครับ:

• การใช้สายยางใส่ผ่านจมูกเพื่อระบายน้ำย่อยและเศษอาหารที่ค้างอยู่ในกระเพาะออก เพื่อลดอาการบวมและอักเสบ
• การปรับสมดุลเกลือแร่และน้ำในร่างกายให้เพียงพอ เพราะคนไข้มักจะขาดสารอาหารและน้ำอย่างหนักจากการอาเจียน
• การรักษาด้วยการส่องกล้อง เพื่อขยายรูเปิดที่ตีบด้วยบอลลูน หรือใส่ขดลวดในกรณีที่เป็นก้อนเนื้อที่ไม่สามารถผ่าตัดได้
• การผ่าตัดเพื่อแก้ไขทางผ่านอาหาร หากภาวะตีบตันเกิดจากแผลเรื้อรังที่มีพังผืดมาก หรือจำเป็นต้องนำก้อนเนื้อที่เป็นสาเหตุออก

หากใครกำลังเผชิญกับอาการท้องอืดอาเจียนซ้ำๆ หลังทานอาหาร อย่าปล่อยทิ้งไว้จนร่างกายซูบผอมนะครับ การตรวจพบปัญหาตั้งแต่ระยะแรกจะช่วยให้การรักษาง่ายขึ้นและคืนความสุขในการทานอาหารให้กับคุณได้เร็วขึ้นครับ