เมื่อกรดไหลย้อนไม่ได้มีแค่แสบร้อนกลางอก แต่ลามมาถึงระบบทางเดินหายใจ

ไอเรื้อรัง เจ็บคอตอนตื่นนอน อาจไม่ใช่ภูมิแพ้แต่เป็นกรดไหลย้อน

หลายคนมักเดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการไอแห้งๆ เรื้อรัง รักษาด้วยยาแก้ไอหรือยาแก้แพ้มาหลายเดือนแต่ไม่หายขาด หรือบางคนมาด้วยอาการเสียงแหบแห้ง เจ็บคอเหมือนมีก้อนอะไรติดอยู่ในลำคอตลอดเวลา หลายคนนึกว่าเป็นหวัดหรือภูมิแพ้อากาศ แต่เชื่อมั้ยว่าจริงๆ แล้วต้นเหตุที่แอบแฝงอยู่อาจมาจาก โรคกรดไหลย้อนที่มีผลต่อระบบทางเดินหายใจ โดยที่เราไม่เคยเอะใจมาก่อนเลย

ทำไมกรดในกระเพาะถึงขึ้นมาทำร้ายปอดและหลอดลมเราได้

ปกติแล้วหูรูดบริเวณส่วนล่างของหลอดอาหารจะทำหน้าที่เหมือนประตูกั้นไม่ให้กรดหรือน้ำย่อยในกระเพาะอาหารไหลย้อนกลับขึ้นมา แต่เมื่อไหร่ที่ประตูด่านนี้ทำงานผิดปกติ กรดที่เข้มข้นจะไหลย้อนขึ้นมาตามหลอดอาหาร จนไปถึงบริเวณกล่องเสียงและหลอดลมส่วนบน

เมื่อละอองกรดเหล่านี้สัมผัสกับทางเดินหายใจ ร่างกายจะเกิดการตอบสนองทันทีด้วยการไอเพื่อพยายามกำจัดสิ่งแปลกปลอมออกไป ยิ่งกรดไหลย้อนขึ้นมาบ่อยเท่าไหร่ หลอดลมและกล่องเสียงก็จะเกิดการอักเสบเรื้อรัง จนกลายเป็นอาการไอเรื้อรัง หรือในบางรายอาจกระตุ้นให้เกิดภาวะหอบหืดกำเริบขึ้นมาได้โดยไม่คาดคิด

สัญญาณเตือนที่ต้องสังเกตว่ากรดไหลย้อนเริ่มรุกล้ำทางเดินหายใจ

หากมีอาการเหล่านี้ร่วมกับความรู้สึกแสบร้อนหน้าอก ให้สันนิษฐานได้เลยว่าระบบทางเดินหายใจกำลังได้รับผลกระทบจากกรดไหลย้อน:

• มีอาการไอแห้งๆ โดยเฉพาะหลังมื้ออาหารหรือเวลานอน
• ตื่นนอนมาตอนเช้าแล้วรู้สึกเจ็บคอ หรือเสียงแหบผิดปกติ
• รู้สึกเหมือนมีเสมหะเหนียวๆ หรือก้อนอะไรบางอย่างติดอยู่ในลำคอจนต้องคอยขากออกบ่อยๆ
• มีอาการหอบเหนื่อยง่ายขึ้น หรือรู้สึกหายใจไม่สะดวกเหมือนมีอะไรมาบีบรัดหลอดลม
• มีรสเปรี้ยวหรือรสขมในปาก โดยเฉพาะช่วงตื่นนอน

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมด่านแรกที่ช่วยรักษาได้จริง

การใช้ยาเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอหากเราไม่แก้ไขที่ต้นเหตุ การปรับเปลี่ยนกิจวัตรประจำวันคือหัวใจสำคัญของการรักษาโรคกรดไหลย้อนที่มีผลต่อระบบทางเดินหายใจ:

• อย่าเพิ่งรีบนอนหลังกินข้าวเสร็จ ควรเว้นระยะห่างอย่างน้อย 3 ชั่วโมงเพื่อให้กระเพาะอาหารย่อยอาหารให้หมดก่อน
• แบ่งมื้ออาหารให้ย่อยง่ายขึ้น ไม่กินจนอิ่มแน่นจนเกินไปในมื้อเดียว
• หลีกเลี่ยงอาหารที่กระตุ้นการคลายตัวของหูรูดหลอดอาหาร เช่น ชา กาแฟ ช็อกโกแลต น้ำอัดลม และของทอดของมัน
• หากอาการเป็นมากตอนกลางคืน การหนุนหัวเตียงให้สูงขึ้นช่วยลดโอกาสที่กรดจะไหลย้อนขึ้นมาตามแรงโน้มถ่วงได้ดี

เมื่อไหร่ที่ควรตัดสินใจมาพบหมอเพื่อตรวจอย่างละเอียด

หากลองปรับพฤติกรรมแล้วอาการไอหรือเจ็บคอยังไม่ดีขึ้น หรือมีอาการอื่นแทรกซ้อน เช่น กลืนอาหารลำบาก กลืนเจ็บ น้ำหนักตัวลดลงโดยไม่มีสาเหตุ หรืออาเจียนเป็นเลือด ควรมาพบแพทย์เพื่อทำการส่องกล้องตรวจดูหลอดอาหารและกระเพาะอาหารโดยละเอียด เพื่อวินิจฉัยแยกโรคอื่นๆ ที่อาจเกี่ยวข้องและวางแผนการรักษาด้วยยาที่เหมาะสมต่อไป