ทำไมเรื่องสุขภาพคนหนึ่งคน ถึงกลายเป็นภาระงบประมาณระบบสาธารณสุขทั้งประเทศ

เมื่อสุขภาพของพวกเราทุกคน ส่งผลกระทบต่อระบบสาธารณสุขและภาระงบประมาณในการรักษา

เวลาที่หมอตรวจคนไข้ในห้องตรวจ หมอไม่ได้มองแค่โรคที่อยู่ตรงหน้า แต่หมอมองเห็นภาพรวมที่กว้างกว่านั้น เพราะในทุกครั้งที่มีการวินิจฉัยโรค หรือการสั่งจ่ายยาหนึ่งตัว นั่นหมายถึงการดึงเอาทรัพยากรส่วนรวมมาใช้ ซึ่งบ่อยครั้งที่คนไข้หลายท่านอาจไม่ทราบว่า อาการป่วยที่เรามองว่าเป็นเรื่องเล็กน้อย จริงๆ แล้วมันสะสมจนกลายเป็นปัญหาใหญ่ของระบบสาธารณสุขและภาระงบประมาณในการรักษาของประเทศได้มหาศาล

จากอาการป่วยรายบุคคลสู่ตัวเลขงบประมาณที่พุ่งสูง

ทุกวันนี้งบประมาณด้านสาธารณสุขของไทยต้องแบกรับค่าใช้จ่ายจำนวนมาก โดยเฉพาะการรักษาโรคเรื้อรังที่ป้องกันได้ เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือโรคไต ซึ่งต้นทุนไม่ได้มีแค่ค่ายาเท่านั้น แต่ยังรวมถึงค่าอุปกรณ์ทางการแพทย์ ค่าจ้างบุคลากร และค่าใช้จ่ายในการดูแลผู้ป่วยระยะยาว หากเราลองคำนวณเงินที่เสียไปกับการรักษาโรคที่เกิดจากพฤติกรรมชีวิตเพียงอย่างเดียว จะพบว่าเป็นตัวเลขที่น่าตกใจมาก เพราะแทนที่งบเหล่านี้จะถูกนำไปพัฒนาเทคโนโลยีการรักษาใหม่ๆ หรือการเข้าถึงยาที่ทันสมัย กลับต้องมาวนเวียนอยู่กับการแก้ไขปัญหาปลายเหตุที่เกิดขึ้นซ้ำๆ

ทำไมโรคที่ป้องกันได้ถึงกลายเป็นภาระหนัก

• ค่าใช้จ่ายแฝงในการตรวจรักษา: การที่ผู้ป่วยไม่ดูแลสุขภาพตั้งแต่ต้น ทำให้เมื่อมาถึงโรงพยาบาล มักมีภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง ต้องเข้าห้องไอซียู หรือฟอกไต ซึ่งมีราคาสูงกว่าการกินยาควบคุมอาการหลายเท่าตัว
• การขาดแคลนทรัพยากร: เมื่อผู้ป่วยล้นโรงพยาบาลจากการเจ็บป่วยที่ป้องกันได้ อุปกรณ์ทางการแพทย์และเวลาของหมอก็ถูกดึงไปใช้กับส่วนนี้ จนทำให้คนไข้โรคยากๆ หรือเคสฉุกเฉินได้รับความสะดวกน้อยลง
• ประสิทธิภาพของระบบสาธารณสุขที่ลดลง: งบประมาณที่ต้องทุ่มไปกับภาระค่ารักษาที่สูงลิ่ว ทำให้งบด้านการส่งเสริมสุขภาพหรือการป้องกันโรคในระดับชุมชนถูกตัดทอนลง เป็นวงจรที่ทำให้คนไทยสุขภาพแย่ลงในระยะยาว

ทางออกที่เริ่มได้จากตัวเรา เพื่อลดภาระระบบสาธารณสุข

หมออยากให้มองว่า การดูแลตัวเองให้แข็งแรงไม่ใช่แค่เรื่องส่วนตัว แต่มันคือการช่วยชาติประหยัดงบประมาณ ถ้าเราเริ่มปรับพฤติกรรมเพียงเล็กน้อย เช่น ลดหวาน ลดเค็ม ออกกำลังกายเป็นประจำ และหมั่นตรวจสุขภาพตามรอบ สิ่งเหล่านี้จะช่วยลดจำนวนผู้ป่วยใหม่ที่จะเข้าสู่ระบบได้อย่างมหาศาล การที่เราไม่ป่วยหนักจนต้องนอนโรงพยาบาล คือการช่วยลดภาระที่หนักอึ้งของเพื่อนหมอ พยาบาล และบุคลากรทางการแพทย์ทั่วประเทศ ให้พวกเขามีแรงไปดูแลเคสที่จำเป็นจริงๆ ได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

จุดเริ่มต้นของการสร้างระบบที่ยั่งยืน

ในฐานะหมอ หมอเชื่อว่าการลงทุนกับการป้องกันโรคคือวิธีที่คุ้มค่าที่สุด ระบบสาธารณสุขที่แข็งแรงไม่ได้เกิดจากโรงพยาบาลที่มีเครื่องมือแพงที่สุดเสมอไป แต่เกิดจากประชากรที่ดูแลสุขภาพตนเองเป็น และมีความรู้ความเข้าใจในโรคของตัวเองดีพอ เมื่อคนไข้เข้าใจถึงผลกระทบและร่วมมือกับหมอ เราจะสามารถเปลี่ยนจากระบบที่เน้นการรักษาปลายเหตุ ให้กลายเป็นระบบที่เน้นการสร้างสุขภาพที่ดีให้ทุกคนอย่างยั่งยืน