เวลาตรวจคนไข้ที่มีอาการปวดหน่วงท้องน้อยและแสบขัดเวลาปัสสาวะ สิ่งหนึ่งที่หมอมักจะถามเสมอคือ อาการเหล่านี้มักจะเกิดขึ้นหลังจากมีกิจกรรมบนเตียงด้วยหรือไม่ หลายคนอาจจะรู้สึกแปลกใจว่าเรื่องนี้เกี่ยวกันด้วยหรือ ความจริงแล้วนี่คือเรื่องที่พบได้บ่อยมากๆ ในผู้หญิง จนในทางการแพทย์มีชื่อเรียกเฉพาะว่า Honeymoon Cystitis หรือโรคกระเพาะปัสสาวะอักเสบฮันนีมูน
ทำไมเรื่องบนเตียงถึงพาเชื้อโรคเข้าสู่ระบบทางเดินปัสสาวะได้ง่ายๆ?
สาเหตุหลักไม่ได้ซับซ้อนเลยครับ ทางกายวิภาคของผู้หญิงเรา ท่อปัสสาวะอยู่ใกล้กับช่องคลอดและทวารหนักมาก แถมท่อปัสสาวะของผู้หญิงยังสั้นและตรงกว่าผู้ชาย ทำให้เชื้อโรคแบคทีเรีย โดยเฉพาะเจ้าตัวร้ายที่ชื่อว่า อีโคไล (E. coli) ซึ่งปกติอาศัยอยู่ในลำไส้ สามารถเดินทางเข้ามาในกระเพาะปัสสาวะได้ง่ายขึ้น เวลาที่มีการเสียดสีกันระหว่างมีเพศสัมพันธ์ แรงเสียดสีนี้เปรียบเสมือนสะพานที่ช่วยพาแบคทีเรียบริเวณปากช่องคลอดให้ขยับเข้าไปใกล้และหลุดลอดเข้าไปในท่อปัสสาวะได้สะดวกยิ่งขึ้น
สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าคุณกำลังเผชิญกับการติดเชื้อ
อาการมักจะไม่ได้มาทันทีทันใดในขณะนั้น แต่จะเริ่มออกฤทธิ์ให้รู้สึกตัวหลังจากผ่านไปไม่กี่ชั่วโมงหรือวันรุ่งขึ้น สังเกตง่ายๆ จากอาการเหล่านี้
- ปัสสาวะแสบขัด: รู้สึกเหมือนมีเข็มทิ่มตอนช่วงท้ายของการปัสสาวะ >
- ปวดหน่วงท้องน้อย: มีความรู้สึกแน่นๆ ตึงๆ บริเวณเหนือหัวหน่าวตลอดเวลา >
- ปัสสาวะกะปริดกะปรอย: เพิ่งลุกจากห้องน้ำไปแป๊บเดียว แต่อยากเข้าอีกแล้ว แถมออกมาแค่หยดสองหยด >
- ปัสสาวะขุ่นหรือมีเลือดปน: บางเค The urine อาจจะมีสีเข้มขึ้นหรือมีเลือดปนออกมาจางๆ จากการที่เยื่อบุอักเสบ
วิธีจัดการตัวเองเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีอาการแสบขัดหลังมีเพศสัมพันธ์
ถ้าอาการเพิ่งเริ่มต้นและยังไม่รุนแรง มีแนวทางดูแลตัวเองเบื้องต้นที่ช่วยบรรเทาความทรมานได้
- ดื่มน้ำเปล่าให้มากๆ: การดื่มน้ำเยอะๆ จะช่วยเจือจางความเข้มข้นของแบคทีเรีย และช่วยขับเชื้อโรคออกจากการปัสสาวะบ่อยๆ >
- หลีกเลี่ยงการกลั้นปัสสาวะ: ยิ่งกลั้น แบคทีเรียยิ่งมีเวลาแบ่งตัวในกระเพาะปัสสาวะมากขึ้นไปอีก >
- งดเครื่องดื่มกระตุ้น: งดชา กาแฟ แอลกอฮอล์ และอาหารรสจัดชั่วคราว เพราะสิ่งเหล่านี้จะไปกระตุ้นเยื่อบุในกระเพาะปัสสาวะให้อักเสบและแสบมากกว่าเดิม
เมื่อไหร่ที่ปล่อยไว้เองไม่ได้ ต้องรีบมาพบแพทย์เพื่อกินยาฆ่าเชื้อ?
หากดื่มน้ำแล้วอาการไม่ดีขึ้นภายใน 24 ชั่วโมง หรือเริ่มมีไข้หนาวสั่น ปวดหลังส่วนล่างบริเวณบั้นเอว นั่นแปลว่าเชื้อโรคอาจจะไม่ได้หยุดอยู่แค่ที่กระเพาะปัสสาวะแล้ว แต่อาจจะลุกลามขึ้นไปถึงกรวยไต ซึ่งเป็นภาวะที่อันตรายและต้องได้รับยาปฏิชีวนะที่ตรงกับเชื้อจากแพทย์โดยเร็ว ห้ามซื้อยาฆ่าเชื้อกินเองสะเปะสะปะเด็ดขาด
เคล็ดลับง่ายๆ ตัดไฟตั้งแต่ต้นลม ป้องกันกระเพาะปัสสาวะอักเสบหลังมีเพศสัมพันธ์
ความสุขบนเตียงไม่จำเป็นต้องแลกมาด้วยความทรมาน หากเราปรับพฤติกรรมการดูแลตัวเองเพียงเล็กน้อย
- ลุกไปปัสสาวะทันทีหลังมีเพศสัมพันธ์: นี่คือวิธีที่ดีที่สุดและได้ผลที่สุด การปัสสาวะหลังกิจกรรมจะช่วยชะล้างแบคทีเรียที่เพิ่งเล็ดลอดเข้ามาให้ออกไปจากท่อปัสสาวะก่อนที่มันจะเกาะติดแน่น >
- ดื่มน้ำตามสักหนึ่งแก้วก่อนและหลัง: ช่วยให้มีปริมาณปัสสาวะพอเพียงที่จะขับของเสียออก >
- ปรับท่าทางและใช้สารหล่อลื่น: หากมีอาการช่องคลอดแห้ง แรงเสียดสีจะสูงขึ้น การใช้เจลหล่อลื่นที่เหมาะสมจะช่วยลดการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อได้ >
- หลีกเลี่ยงการสวนล้างช่องคลอด: การใช้น้ำยาทำความสะอาดเฉพาะที่รุนแรง จะไปทำลายสมดุลแบคทีเรียดีตัวเก่งที่คอยป้องกันโรค ทำให้ติดเชื้อได้ง่ายขึ้นไปอีก
เรื่องการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะที่สัมพันธ์กับการมีเพศสัมพันธ์เป็นเรื่องธรรมชาติที่เกิดขึ้นได้กับผู้หญิงทุกคน ไม่ใช่เรื่องน่าอาย แค่เข้าใจกลไกและปรับพฤติกรรมเพียงเล็กน้อย ก็ช่วยลดโอกาสการกลับมาเป็นซ้ำได้อย่างยั่งยืนแล้วครับ
