ตอนไปติดเครื่องมือใหม่ๆ ทำไมช่องปากถึงปั่นป่วนขนาดนี้
เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาเรื่องการจัดฟัน สิ่งแรกที่หมอมักจะได้ยินบ่อยๆ คือความตื่นเต้นที่จะได้มีรอยยิ้มสวยเรียบตรง แต่พอผ่านไปสักสัปดาห์แรก หลายคนเริ่มกลับมาพร้อมกับคราบน้ำตาเบาๆ จากอาการเจ็บระบม เคี้ยวอะไรก็ลำบาก แถมยังมีแผลร้อนในเต็มปากไปหมด ปัญหาสุขภาพช่องปากและฟันจากการใส่เหล็กดัดฟันหรือเครื่องมือจัดฟันเนี่ย เป็นเรื่องที่เจอได้เป็นปกติครับ แต่ถ้าเราไม่รู้วิธีรับมือ มันก็อาจจะกลายเป็นฝันร้ายระหว่างทางได้
สาเหตุหลักก็มาจากแรงดึงของลวดและยางที่ค่อยๆ ขยับรากฟันของเราให้ไปอยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้อง ในช่วงแรกเนื้อเยื่อรอบๆ ฟันจะอักเสบเล็กน้อย บวกกับตัวเครื่องมือไม่ว่าจะเป็นแบร็คเกตหรือลวด ที่มันดันไปเสียดสีกับกระพุ้งแก้มและริมฝีปากจนเกิดเป็นแผล ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของปัญหาช่องปากเกือบทั้งหมดในช่วงเริ่มต้นของการจัดฟัน
ปัญหาคลาสสิกที่คนจัดฟันหนีไม่พ้นและวิธีรับมือ
พอพูดถึงเรื่องนี้ สิ่งที่ตามมาติดๆ คือเรื่องของความสะอาดและการอักเสบ ซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญเลยทีเดียว ปัญหาสุขภาพช่องปากและฟันจากการจัดฟันไม่ได้มีแค่เรื่องเจ็บฟันเท่านั้น แต่ยังมีเรื่องกวนใจอีกหลายเรื่องที่เราต้องระวัง
แผลร้อนในและรอยขีดข่วนจากเหล็กจัดฟัน
ลวดจัดฟันที่ยาวเกินไปหรือแบร็คเกตที่คม มักจะเกี่ยวเนื้อเยื่ออ่อนในปากจนเป็นแผล วิธีแก้เบื้องต้นคือการใช้ขี้ผึ้งสำหรับจัดฟัน (Orthodontic Wax) ปั้นเป็นก้อนเล็กๆ แล้วแปะทับตัวเครื่องมือส่วนที่คมเอาไว้ เพื่อไม่ให้มันเสียดสีกับกระพุ้งแก้ม ส่วนแผลที่เกิดขึ้นปล่อยไว้สักสองสามวันเดี๋ยวก็หายเองได้ ถ้าบ้วนน้ำเกลืออุ่นๆ ร่วมด้วยจะช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น
ฟันผุและเหงือกอักเสบภัยเงียบที่มากับเหล็ก
นี่คือเรื่องที่หมอเป็นห่วงมากที่สุด เพราะเวลาที่เราติดเครื่องมือ เศษอาหารจะเข้าไปซ่อนอยู่ตามซอกเล็กๆ ได้ง่ายมาก ถ้าแปรงฟันไม่สะอาดพอก็จะเกิดคราบจุลินทรีย์สะสม จนกลายเป็นฟันผุรอบๆ แบร็คเกต หรือทำให้เหงือกบวมแดงและมีเลือดออกเวลาแปรงฟัน ปัญหาสุขภาพช่องปากและฟันจากการทำความสะอาดได้ไม่ทั่วถึงนี้ อาจทำให้ฟันด่างเป็นวงกลมหลังจากถอดเครื่องมือจัดฟันออก ซึ่งแก้ได้ยากมาก
เทคนิคดูแลช่องปากฉบับคนจัดฟันให้ห่างไกลปัญหา
การจะผ่านช่วงเวลาจัดฟันไปให้ได้โดยที่ฟันไม่ผุและเหงือกไม่พัง มีเคล็ดลับที่ไม่ยากเลยครับ แค่ต้องเพิ่มความใส่ใจในกิจวัตรประจำวันมากกว่าคนปกติสักหน่อย
- แปรงฟันให้ถูกวิธีและนานขึ้น: ใช้แปรงสีฟันสำหรับคนจัดฟันโดยเฉพาะที่มีขนแปรงนุ่มและมีร่องตรงกลาง เพื่อให้เข้าถึงซอกใต้ลวดได้ดีขึ้น ใช้เวลาแปรงอย่างน้อยสองนาทีทุกครั้งหลังมื้ออาหาร
- ใช้อุปกรณ์เสริมช่วยชีวิต: ไหมขัดฟันสำหรับคนจัดฟัน (Super Floss) และแปรงซอกฟัน (Interdental Brush) เป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้ เพราะขนแปรงธรรมดาเข้าไม่ถึงซอกฟันและใต้ลวด
- พบทันตแพทย์ตามนัดสม่ำเสมอ: การขูดหินปูนและตรวจเช็คสุขภาพฟันทุกๆ หกเดือน หรือตามที่ทันตแพทย์จัดฟันนัด เป็นสิ่งสำคัญมากในการประเมินและป้องกันปัญหาตั้งแต่เนิ่นๆ
สัญญาณเตือนแบบไหนที่ควรปรึกษาทันตแพทย์ทันที
บางครั้งอาการเจ็บปวดหรือความผิดปกติบางอย่างก็เกินกว่าจะจัดการเองที่บ้านได้ หากคนไข้พบว่ามีอาการเหล่านี้ ควรรีบติดต่อคลินิกเพื่อขอคำปรึกษาทันที
- เหงือกบวมโตมากๆ จนคลุมตัวแบร็คเกต หรือมีหนองไหลออกมาจากร่องเหงือก
- ลวดหลุด ทิ่มเหงือก หรือเครื่องมือหลุดหลวมจนขยับไม่ได้
- มีอาการปวดตุบๆ ที่ตัวฟันซี่ใดซี่หนึ่งอย่างรุนแรงและไม่ยอมทุเลาลงเลย
การจัดฟันเป็นการลงทุนเพื่อรอยยิ้มที่มั่นใจในระยะยาว แม้ว่าระหว่างทางเราจะต้องเจอกับอุปสรรคและปัญหาสุขภาพช่องปากและฟันจากการจัดฟันอยู่บ้าง แต่ถ้าเรามีความเข้าใจและดูแลรักษาความสะอาดอย่างถูกวิธี หมอเชื่อว่าทุกคนจะสามารถผ่านช่วงเวลานี้ไปได้อย่างราบรื่นและมีฟันที่สวยสุขภาพดีในวันที่ถอดเครื่องมืออย่างแน่นอนครับ
