เจาะลึกวิธีป้องกันและลดเลือนแผลเป็นนูน ทำอย่างไรไม่ให้รอยแผลกวนใจ

ตอนแผลเริ่มหายดีทำไมถึงกลายเป็นรอยนูนแดง?

เวลาที่เรามีแผลไม่ว่าจะเกิดจากการผ่าตัด อุบัติเหตุ หรือแม้กระทั่งการเจาะหู ร่างกายจะมีกระบวนการซ่อมแซมตัวเองตามธรรมชาติโดยการสร้างเนื้อเยื่อคอลลาเจนขึ้นมาปิดปากแผล แต่ในบางคน ร่างกายดันขยันเกินเหตุผลิตคอลลาเจนออกมามากและนานเกินความจำเป็น ทำให้แผลที่ควรจะราบเรียบกลับนูนหนา แดง และบางครั้งก็คันหรือเจ็บจี๊ดๆ จนกลายเป็นแผลเป็นนูนหรือคีลอยด์ที่สร้างความกังวลใจให้หลายคน

สัญญาณเตือนตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนแผลจะกลายเป็นคีลอยด์ถาวร

การสังเกตความเปลี่ยนแปลงของแผลในช่วงแรกเป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะถ้าเราจับอาการได้ไว โอกาสที่จะยับยั้งไม่ให้แผลนูนขยายใหญ่ขึ้นก็มีสูงขึ้นตามไปด้วย โดยอาการที่มักจะเตือนภัยล่วงหน้า ได้แก่

• แผลเริ่มนูนหนาขึ้นกว่าขอบเขตเดิม: จากแผลเส้นเล็กๆ เริ่มขยายกว้างและนูนขึ้นมาเหนือผิวหนังปกติ
• มีอาการคันยิบๆ หรือเจ็บตึง: บริเวณแผลมักจะไม่ได้นิ่งเฉย แต่จะมีอาการระคายเคือง คัน หรือเจ็บเวลาโดนเสื้อเสียดสี
• สีของแผลเข้มขึ้น: จากสีชมพูจางๆ เริ่มเปลี่ยนเป็นสีแดงเข้มหรือสีคล้ำขึ้น

วิธีดูแลตัวเองตั้งแต่วันแรกเพื่อตัดไฟตั้งแต่ต้นลม

การป้องกันไม่ให้เกิดแผลเป็นนูนตั้งแต่แผลเริ่มปิดสนิท เป็นวิธีที่ดีที่สุดและประหยัดที่สุด โดยมีแนวทางปฏิบัติง่ายๆ ดังนี้

• หลีกเลี่ยงการดึงสะเก็ดแผล: ปปล่อยให้สะเก็ดหลุดออกไปเองตามธรรมชาติ การแกะหรือเกาจะยิ่งกระตุ้นให้ร่างกายสร้างเนื้อเยื่ออักเสบและเสี่ยงต่อการเกิดแผลเป็น
• งดการขยับหรือดึงรั้งแผล: หากแผลอยู่บริเวณข้อต่อหรือจุดที่ต้องขยับบ่อย ควรระมัดระวังไม่ให้แผลถูกดึงตึง ซึ่งจะทำให้ขอบแผลอ้าและกระตุ้นการสร้างคอลลาเจน
• ป้องกันแผลจากแสงแดด: รังสี UV จะทำให้รอยแผลเป็นเข้มขึ้นและหายช้าลง ควรหลีกเลี่ยงไม่ให้แผลโดนแดดตรงๆ หรือทาครีมกันแดดเมื่อแผลปิดสนิทดีแล้ว

ทางเลือกในการจัดการแผลเป็นนูนที่แพทย์ผิวหนังแนะนำ

หากแผลเริ่มนูนขึ้นมาแล้ว ไม่ต้องตกใจไป เพราะปัจจุบันมีแนวทางการรักษาทางการแพทย์ที่ช่วยให้แผลนุ่มและราบลงได้หลายวิธี ขึ้นอยู่กับขนาดและระยะเวลาที่เป็น

แผ่นซิลิโคนเจลและเจลทารอยแผลเป็นตัวช่วยเบื้องต้น

การใช้แผ่นซิลิโคนปิดทับแผลเป็นหรือการทาเจลที่มีส่วนผสมของซิลิโคนอย่างต่อเนื่อง จะช่วยรักษาความชุ่มชื้นใต้ผิวหนังและกดทับให้เนื้อเยื่อคอลลาเจนเรียตัวเป็นระเบียบมากขึ้น ซึ่งช่วยลดความนูนและความแดงของแผลได้ดีเมื่อใช้อย่างสม่ำเสมอเป็นเวลาหลายเดือน

การฉีดยาสเตียรอยด์เพื่อยุบแผลนูน

สำหรับแผลที่เป็นคีลอยด์ชัดเจน การฉีดยาสเตียรอยด์เข้า 2 บริเวณแผลเป็นระยะๆ ทุก 4-6 สัปดาห์ เป็นวิธีมาตรฐานที่ช่วยลดการอักเสบ ทำให้เส้นใยคอลลาเจนฝ่อตัวลง ส่งผลให้แผลนุ่มและยุบราบลงอย่างเห็นได้ชัด

การใช้พลังงานเลเซอร์ปรับสภาพผิว

เลเซอร์บางประเภทสามารถช่วยลดรอยแดง เส้นเลือดฝอยที่มาหล่อเลี้ยงแผลเป็น และช่วยปรับโครงสร้างคอลลาเจนให้เรียบเนียนขึ้น ทำให้ผิวบริเวณแผลดูจางลงและกลมกลืนกับผิวปกติรอบข้าง