อาการปวดจากพังผืดกดทับเส้นประสาทส่วนปลาย: เมื่อร่างกายถูกรัดจนชาและปวด

อาการปวดจากพังผืดกดทับเส้นประสาทส่วนปลาย เกิดจากอะไรกันแน่?

เวลาคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจแล้วบอกว่ารู้สึกชาๆ เหมือนมีไฟช็อต หรือปวดจี๊ดๆ ตามปลายนิ้วมือหรือเท้า บางครั้งเหมือนมีมดไต่โดยไม่มีสาเหตุ อาการเหล่านี้มักไม่ใช่เรื่องของปลายประสาทอักเสบเพียงอย่างเดียว แต่อาจเกิดจากพังผืดที่หนาตัวขึ้นจนไปเบียดกดทับเส้นประสาทส่วนปลายในจุดที่แคบๆ ของร่างกาย เมื่อเส้นประสาทถูกบีบอัดเป็นเวลานาน สัญญาณไฟฟ้าที่ควรจะส่งผ่านไปตามปกติก็สะดุด จนแสดงออกมาเป็นอาการปวดหรือชาที่กวนใจเราอยู่ทุกวัน

สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกว่ามีอะไรไปกดทับเส้นประสาท

อาการเริ่มแรกอาจดูไม่รุนแรง หลายคนเลือกที่จะเพิกเฉย แต่ถ้าสังเกตให้ดีจะพบว่ามีสัญญาณบางอย่างที่บอกว่าเส้นประสาทกำลังถูกรบกวน:

• อาการชาเหมือนเข็มทิ่มหรือไฟช็อตตามนิ้วมือ นิ้วเท้า หรือบริเวณที่ถูกกดทับ
• กล้ามเนื้อเริ่มอ่อนแรงลง เช่น ถือของแล้วหลุดมือบ่อยๆ หรือหยิบจับของชิ้นเล็กๆ ไม่ถนัด
• รู้สึกปวดร้าวลึกๆ หรือปวดแสบปวดร้อนในตอนกลางคืนจนอาจทำให้ตื่นขึ้นมากลางดึก
• ความรู้สึกสัมผัสที่ผิวหนังลดลง หรือไวต่อการสัมผัสมากผิดปกติในบางจุด

ทำไมพังผืดถึงกลายเป็นศัตรูตัวร้ายของเส้นประสาท?

โดยปกติแล้วพังผืดทำหน้าที่ยึดเหนี่ยวกล้ามเนื้อและอวัยวะต่างๆ ให้เป็นระเบียบ แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่มีการใช้งานซ้ำๆ การอักเสบเรื้อรัง หรือการบวมของเนื้อเยื่อในช่องแคบๆ เช่น บริเวณข้อมือ (Carpal Tunnel) หรือข้อศอก พังผืดเหล่านั้นจะตอบสนองด้วยการหนาตัวขึ้นและแข็งตัวเหมือนพังผืดแผลเป็น เมื่อเนื้อที่ในจุดนั้นจำกัดอยู่แล้ว พังผืดที่หนาขึ้นจึงกลายเป็นตัวการหลักที่บีบอัดเส้นประสาทจนขาดเลือดไปเลี้ยง และนำไปสู่การบาดเจ็บของเส้นประสาทในที่สุด

จัดการอาการปวดจากพังผืดกดทับเส้นประสาทส่วนปลายด้วยวิธีเบื้องต้น

หากอาการเพิ่งเริ่มและยังไม่รุนแรงจนถึงขั้นกล้ามเนื้อลีบ เราสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อลดการกดทับได้:

• พักการใช้งานในท่าทางเดิมซ้ำๆ เช่น การงอข้อมือหรือข้อศอกค้างไว้นานเกินไป
• ปรับท่านั่งและจัดสภาพแวดล้อมการทำงานให้เหมาะสม ลดแรงกดบริเวณเส้นประสาท
• ใช้อุปกรณ์พยุงเพื่อจำกัดการเคลื่อนไหวในจุดที่มีปัญหาช่วงเวลานอน
• บริหารยืดเหยียดกล้ามเนื้ออย่างเบามือตามคำแนะนำของนักกายภาพบำบัด

เมื่อไหร่ที่การรักษาด้วยยาหรือกายภาพไม่เพียงพอ?

หากดูแลตัวเองแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือแย่ลงจนรบกวนชีวิตประจำวัน การปล่อยทิ้งไว้ไม่ใช่ทางเลือกที่ดี เพราะเส้นประสาทที่ถูกกดทับนานเกินไปอาจเสียหายถาวร แพทย์อาจพิจารณาการรักษาเพิ่มเติมดังนี้:

• การใช้ยาเพื่อลดการอักเสบและลดอาการปวดปลายประสาทโดยตรง
• การทำหัตถการฉีดลดการอักเสบในจุดที่กดทับ
• การผ่าตัดเล็กเพื่อลดแรงกดทับของพังผืด ซึ่งในปัจจุบันเป็นการผ่าตัดที่ปลอดภัยและฟื้นตัวได้ไวหากได้รับการรักษาทันท่วงที