ลูกป่วยอาร์เอสวีแล้วซึมลง: เช็กให้ชัวร์ว่าเจ้าตัวเล็กกำลังเผชิญภาวะขาดน้ำอยู่หรือเปล่า

ลูกติดเชื้ออาร์เอสวี ทำไมถึงเสี่ยงภาวะขาดน้ำได้ง่ายจัง?

ช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่หลายคนคงกังวลใจไม่น้อยเมื่อลูกน้อยเป็นหวัดแล้วตรวจพบว่าติดเชื้ออาร์เอสวี หรือ RSV ซึ่งโรคนี้มักจะมาพร้อมกับเสมหะหนาแน่น น้ำมูกไหล ไอโขลก และที่น่ากลัวที่สุดคือเจ้าตัวเล็กมักจะกินนมน้อยลง ปฏิเสธขวดนม หรืออาเจียนทุกครั้งหลังกิน เมื่อร่างกายได้รับน้ำน้อยลงแต่สูญเสียน้ำไปกับไข้และการหายหอบแรงๆ ภาวะขาดน้ำและการประเมินสารน้ำในเด็กเล็กที่ติดเชื้ออาร์เอสวี จึงเป็นสิ่งที่คุณพ่อคุณแม่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด เพราะถ้าร่างกายขาดน้ำมากเกินไป อาจอันตรายถึงขั้นช็อกและต้องนอนโรงพยาบาลได้เลย

สังเกตอย่างไรว่าลูกเริ่มขาดน้ำแล้ว? ดูง่ายๆ จากจุดเหล่านี้

เด็กเล็กยังบอกเราไม่ได้หว่ากระหายน้ำแค่ไหน หน้าที่ของเราคือการสังเกตสัญญาณเตือนจากร่างกายของลูกครับ อาการเริ่มต้นที่ฟ้องว่าน้ำในร่างกายเริ่มน้อยลง ได้แก่:

• ผ้าอ้อมไม่เปียกเลยในรอบ 4 ถึง 6 ชั่วโมง หรือปัสสาวะน้อยลงมาก สีของปัสสาวะเข้มจัดจนเกือบเป็นสีชา
• เวลาลูกร้องไห้ ไม่มีน้ำตาไหลออกมา หรือมีน้อยมาก
• ปากแห้ง ลิ้นแห้ง ผิวแห้งตึง ไม่ชุ่มชื้นเหมือนปกติ
• สำหรับทารกอายุน้อยกว่า 1 ปี สังเกตที่ กระหม่อมหน้าจะบุ๋มลึก ลงไปมากกว่าปกติ

สัญญาณเตือนภัยขั้นวิกฤต เมื่อลูกขาดน้ำรุนแรงและต้องไปหาหมอด่วน

ถ้าปล่อยให้ภาวะขาดน้ำดำเนินไปโดยไม่รีบแก้ไข ลูกจะเริ่มเข้าสู่ภาวะขาดน้ำรุนแรง ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่คุณหมอเป็นห่วงมากๆ อาการที่ต้องรีบพาซิ่งไปโรงพยาบาลทันที มีดังนี้:

• ลูกซึมมาก ปลุกตื่นยาก หรือเอาแต่นอนนิ่งๆ ไม่ค่อยสนใจสิ่งรอบตัว
• หายใจหอบแรง หน้าอกบุ๋ม หรือมีเสียงครืดคราดชัดเจน
• มือเท้าเย็น ตัวลายซีด ชีพจรเต้นเร็วแต่เบา
• ตาโหลลึกเข้าไปในเบ้าตา

วิธีประเมินและดูแลสารน้ำเบื้องต้นที่บ้านเมื่อลูกป่วย

ถ้าลูกยังมีอาการขาดน้ำไม่มาก คุณพ่อคุณแม่สามารถช่วยชดเชยน้ำให้ร่างกายลูกได้ด้วยวิธีเหล่านี้ครับ:

• จิบนมแม่หรือนมสูตรเดิมบ่อยๆ แต่ให้ลดปริมาณลงในแต่ละมื้อแต่เพิ่มความถี่แทน เพื่อป้องกันการอาเจียน
• จิบเกลือแร่สำหรับเด็ก (ORS) สลับกับการดื่มนม แต่ห้ามให้เกลือแร่ของผู้ใหญ่หรือน้ำเกลือผสมเองเด็ดขาด
• ใช้กระบอกฉีดยาไร้เข็มค่อยๆ หยอดน้ำหรือเกลือแร่เข้ามุมปากทีละน้อย ทุกๆ 5 ถึง 10 นาที เพื่อให้ร่างกายดูดซึมทัน

คุณหมอตรวจประเมินสารน้ำและรักษาอย่างไรเมื่อมาถึงโรงพยาบาล

เมื่อคุณพ่อคุณแม่พามาหาหมอที่คลินิกหรือโรงพยาบาล คุณหมอจะทำการประเมินความรุนแรงของการขาดน้ำ โดยการชั่งน้ำหนักตรวจดูความยืดหยุ่นของผิวหนัง ความชุ่มชื้นในช่องปาก และประเมินอัตราการหายใจ หากพบว่าเด็กขาดน้ำปานกลางถึงรุนแรง หรือกินอะไรไม่ได้เลยจนอาเจียนตลอด วิธีการรักษาที่จำเป็นคือการ ให้น้ำเกลือทางหลอดเลือดดำ (IV fluid) เพื่อทดแทนสารน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียไปอย่างรวดเร็ว พร้อมทั้งช่วยพ่นยาขยายหลอดลมและดูดเสมหะร่วมด้วย เพื่อให้ลูกหายใจโล่งขึ้นและกลับมากินนมเองได้ตามปกติครับ