เวลาเห็นลูกน้อยปาข้าวของ อาละวาดลงไปนอนดิ้นกับพื้น หรือแม้กระทั่งเงื้อมือตีคุณพ่อคุณแม่และเพื่อนร่วมห้อง เชื่อว่าหัวอกคนเป็นพ่อแม่แทบสลาย หลายคนกังวลว่าลูกโตขึ้นจะเป็นเด็กเกเรไหม หรือเราเลี้ยงลูกผิดวิธีหรือเปล่า อยากชวนคุณพ่อคุณแม่มานั่งคุยกันสบายๆ ในมุมมองของหมอเด็ก เพื่อทำความเข้าใจว่าจริงๆ แล้วเกิดอะไรขึ้นในสมองเจ้าตัวเล็กกันแน่
ลูกโมโหร้ายใส่คนอื่น เกิดจากอะไรในหัวสมองเล็กๆ ดวงนี้?
เวลาเด็กแสดงพฤติกรรมก้าวร้าว เช่น การตี การกัด หรือการขว้างปา สิ่งแรกที่หมออยากให้คุณพ่อคุณแม่เข้าใจคือ สมองส่วนที่ทำหน้าที่ควบคุมอารมณ์และเหตุผล หรือที่เรียกว่าพรีfrontal cortex ของเด็กยังพัฒนาไม่เต็มที่ครับ เวลาที่เขาโกรธ เสียใจ หรือไม่ได้ดั่งใจ อารมณ์ดิบจึงพรั่งพรูออกมาโดยที่เขายังไม่มีความสามารถในการยับยั้งชั่งใจเหมือนผู้ใหญ่
นอกจากนี้ พฤติกรรมก้าวร้าวในเด็กยังอาจมาจากสาเหตุเหล่านี้:
- การเลียนแบบ: เด็กจำพฤติกรรมจากคนรอบข้าง ไม่ว่าจะเป็นในครอบครัว หน้าจอโทรศัพท์ หรือเพื่อนที่โรงเรียน
- การสื่อสารที่ยังไม่คล่อง: เมื่อเด็กพูดความต้องการของตัวเองไม่ได้ หรืออธิบายความรู้สึกอึดอัดไม่ถูก เขาจึงใช้กำลังแทนคำพูด
- ความเครียดและการเปลี่ยนแปลง: การมีน้องใหม่ ย้ายบ้าน หรือการเปลี่ยนพี่เลี้ยง ล้วนส่งผลให้เด็กเกิดความวิตกกังวลและแสดงออกเป็นความก้าวร้าว
แยกให้ออก: แค่ซนตามวัย หรือลูกกำลังส่งสัญญาณบางอย่าง?
เด็กเล็กวัยสองถึงสามขวบเป็นวัยที่กำลังลองผิดลองถูก อาการโมโหร้ายบางครั้งเป็นเรื่องธรรมดาของการพัฒนา แต่ถ้าพฤติกรรมก้าวร้าวในเด็กเริ่มรุนแรงขึ้น เช่น ทำร้ายร่างกายคนอื่นเป็นประจำ ข้าวของเสียหายบ่อยครั้ง หรือไม่มีทีท่าว่าจะเกรงกลัวเวลาทำผิด แบบนี้เริ่มไม่ใช่เรื่องปกติแล้วครับ
วิธีสังเกตว่าเมื่อไหร่ควรพาไปพบแพทย์
หากอาการโมโหร้ายเกิดขึ้นติดต่อกันนานกว่าหกเดือน ส่งผลกระทบต่อการเรียน การเข้าสังคมกับเพื่อน หรือเด็กทำร้ายตัวเองและคนรอบข้างอย่างรุนแรง แนะนำให้ปรึกษากุมารแพทย์ด้านพัฒนาการและพฤติกรรม เพื่อประเมินเชิงลึกว่าอาจมีภาวะสมาธิสั้น อารมณ์แปรปรวน หรือภาวะอื่นๆ ร่วมด้วยหรือไม่
เทคนิคปรับพฤติกรรมลูกรัก เมื่อลูกเริ่มโมโหปEาข้าวของ
การจัดการกับเด็กที่กำลังอาละวาด ต้องอาศัยความนิ่งและความเข้าใจเป็นหลักครับ ยิ่งเราใช้อารมณ์เข้าแลก ลูกยิ่งเรียนรู้ว่าความก้าวร้าวคือวิธีแก้ปัญหา ลองปรับเปลี่ยนวิธีด้วยแนวทางเหล่านี้ดูครับ
- ตั้งสติและคุมอารมณ์ให้ได้ก่อน: อย่าเพิ่งดุหรือตีกลับในทันที เพราะจะยิ่งเติมเชื้อไฟให้ลูกรู้สึกต่อต้านมากขึ้น
- หยุดพฤติกรรมทันทีด้วยความนิ่ง: หากลูกเริ่มตีหรือขว้างของ ให้จับมือเขาเบาๆ ด้วยท่าทีที่หนักแน่นแล้วบอกสั้นๆ ว่า แม่ไม่อนุญาตให้ทำร้ายใคร
- ให้เวลาลูกสงบสติอารมณ์: พาไปยังมุมสงบเพื่อให้สมองส่วนอารมณ์ได้ลดความพลุ่งพล่านลง โดยที่เรายังอยู่ใกล้ๆ เพื่อความปลอดภัย
- สอนให้ใช้คำพูดแทนการกระทำ: เมื่อลูกเริ่มเย็นลงแล้ว ให้สอนเขาว่าคราวหลังถ้าโกรธ ให้บอกว่าโกรธ หรือขอความช่วยเหลือแทนการตี
ป้องกันไว้ก่อนดีกว่าแก้: สร้างบรรยากาศในบ้านอย่างไรไม่ให้ลูกก้าวร้าว
การเลี้ยงลูกให้เติบโตมาเป็นเด็กที่มีความฉลาดทางอารมณ์หรือ EQ เริ่มต้นง่ายๆ จากบรรยากาศในบ้านครับ พยายามลดการใช้ความรุนแรงทุกรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นการตีสั่งสอน เพราะเด็กจะเรียนรู้ว่าการใช้กำลังคือเรื่องที่ยอมรับได้ นอกจากนี้ การจำกัดเวลาหน้าจอและการให้เวลากับกิจกรรมกลางแจ้งก็ช่วยระบายพลังงานส่วนเกินของเด็กได้เป็นอย่างดีครับ
การดูแลเด็กที่มีพฤติกรรมก้าวร้าวต้องใช้ความอดทนและความสม่ำเสมอสูงมากครับ อยากให้คุณพ่อคุณแม่จำไว้เสมอว่า ลูกไม่ได้ตั้งใจจะเป็นเด็กไม่ดี แต่เขากำลังส่งเสียงขอความช่วยเหลือจากเราในแบบที่เขารู้จักเท่านั้นเองครับ ค่อยๆ ปรับ ค่อยๆ สอนไปด้วยกันนะครับ
