โรคสมาธิสั้น: เข้าใจลูกน้อยและปรับความเข้าใจในครอบครัว

ลูกซนปกติหรือเป็นโรคสมาธิสั้นกันแน่นะ?

เวลาที่เราเห็นเด็กๆ วิ่งเล่นเสียงดัง หรือดูจะอยู่ไม่นิ่งเอาเสียเลย คุณพ่อคุณแม่หลายคนคงเคยแอบกังวลในใจว่า ตกลงลูกแค่วัยกำลังซนตามประสาเด็ก หรือเขากำลังเผชิญกับภาวะโรคสมาธิสั้นกันแน่ ปัญหานี้ไม่ได้สร้างความหนักใจให้แค่ที่บ้านเท่านั้น แต่ยังลามไปถึงคุณครูที่โรงเรียนด้วย

ในฐานะหมอที่ตรวจเด็กๆ มาเยอะ อยากบอกว่าโรคสมาธิสั้นไม่ใช่เรื่องไกลตัว และไม่ใช่ความผิดของใครเลย มันเป็นเรื่องของการทำงานของสมองในบางจุดที่อาจจะทำงานแตกต่างจากเด็กทั่วไป ทำให้การควบคุมตัวเอง การจดจ่อ หรือการยับยั้งชั่งใจทำได้ยากกว่าปกติ

สัญญาณเตือนที่หมออยากให้สังเกตให้ดี

อาการของเด็กที่เป็นโรคสมาธิสั้นมักจะแสดงออกมาใน 3 ด้านหลักๆ ที่เราสังเกตได้ไม่ยากในชีวิตประจำวัน

ใจลอย เหม่อมอง และทำของหายบ่อยๆ

กลุ่มนี้มักจะดูเหมือนไม่ค่อยตั้งฟังเวลาผู้ใหญ่พูด สั่งงานแล้วจำไม่ได้ ทำงานที่โรงเรียนหรือการบ้านไม่ค่อยเสร็จ ขี้ลืม ทำของใช้ส่วนตัวหายเป็นประจำ ไม่ว่าจะเป็นดินสอ ยางลบ หรือเสื้อกันหนาว

อยู่ไม่สุข นั่งไม่ติดที่ และพูดไม่หยุด

เด็กกลุ่มนี้จะเหมือนมีพลังงานเหลือลือตลอดเวลา นั่งบิดไปบิดมาบนเก้าอี้ ลุกเดินไปเดินมาระหว่างกินข้าว หรือเวลาอยู่ในห้องเรียน ชอบปีปายในที่ที่ไม่ควรปีน และมักจะพูดแทรกคนอื่นอยู่เรื่อยๆ โดยไม่รอให้เขาพูดจบ

หุนหันพลันแล่น ทำก่อนคิด

ความอดทนรอคอยต่ำมาก เวลาต่อแถวจะหงุดหงิดง่าย ชอบแย่งของเล่นเพื่อน หรือบางทีก็เผลอทำอะตรายโดยไม่ทันได้คิดถึงผลที่จะตามมา เช่น วิ่งตัดหน้าโดยไม่มองรถ

ถอดรหัสสมอง: ทำไมลูกถึงควบคุมตัวเองไม่ได้

ถ้าจะอธิบายให้เห็นภาพง่ายๆ สมองส่วนหน้าของเด็กที่เป็นโรคสมาธิสั้น ซึ่งทำหน้าที่เปรียบเสมือนเบรกของร่างกายและผู้จัดการคอยจัดระเบียบความคิด อาจจะมีการพัฒนาที่ช้ากว่าเด็กในวัยเดียวกันนิดหน่อย ทำให้สารสื่อประสาทบางตัวในสมองทำงานน้อยลง ส่งผลให้เขาขาดตัวช่วยในการยับยั้งชั่งใจ ทำอะไรลงไปตามอารมณ์และความรู้สึกในขณะนั้นทันทีโดยไม่ได้ตั้งใจดื้อหรือเกเร

วิธีดูแลและช่วยเหลือจากคนรอบข้าง

การช่วยเหลือเด็กที่เป็นโรคสมาธิสั้นต้องอาศัยความเข้าใจจากทั้งครอบครัวและโรงเรียน โดยแนวทางหลักมีดังนี้

• การปรับพฤติกรรม: ตั้งกติกาที่ชัดเจน เข้าใจง่าย และให้คำชมทันทีที่เด็กทำตัวดีเพื่อเสริมแรงบวก
• การจัดสภาพแวดล้อม: ลดสิ่งรบกวนรอบตัว เช่น ปิดทีวีขณะทำการบ้าน จัดโต๊ะให้โล่งไม่มีของเล่นกองเกะกะ
• การพบแพทย์เพื่อรับคำปรึกษา: ในบางกรณีที่อาการรุนแรงมากจนกระทบต่อการเรียนและการเข้าสังคม แพทย์อาจพิจารณาเรื่องการใช้ควบคู่กับการปรับพฤติกรรม

ทางออกและการใช้ชีวิตร่วมกันอย่างมีความสุข

โรคสมาธิสั้นไม่ใช่โรคที่รักษาไม่หาย แต่เด็กต้องการความเข้าใจ ความรัก และความอดทนจากคนรอบข้างเป็นอย่างมาก การที่พ่อแม่เข้าใจว่าพฤติกรรมเหล่านั้นไม่ได้เกิดจากความตั้งใจดื้อ จะช่วยลดความเครียดในบ้านลงได้เยอะ และเมื่อเด็กได้รับการดูแลที่ถูกต้อง เขาก็สามารถเติบโตไปใช้ชีวิต เรียนหนังสือ และทำตามความฝันได้เหมือนเด็กทั่วไปอย่างแน่นอน