เข้าใจเรื่อง แนวทางการรักษาด้วยยาต้านไวรัสชนิดบี แบบหมอเล่าให้ฟัง

หลายครั้งเวลาที่คนไข้ตรวจเจอเชื้อไวรัสตับอักเสบชนิดบี มักจะมีความกังวลใจและตั้งคำถามว่า ตัวเองจะต้องเริ่มต้นกินยาเมื่อไหร่ ต้องกินไปตลอดชีวิตเลยไหม หรือมีแนวทางดูแลตัวเองอย่างไรให้ตับยังแข็งแรงดี หมอเข้าใจความรู้สึกนี้ดีครับ เพราะโรคนี้เป็นเรื่องใกล้ตัวที่อยู่กับเราได้ยาวนาน ถ้าเรารู้จักทำความเข้าใจและวางแผนรักษาร่วมกับแพทย์อย่างถูกต้อง ก็สามารถใช้ชีวิตได้ปกติและมีความสุข

ตับอักเสบเรื้อรังแบบไหน ที่ถึงเวลาต้องเริ่มกินยาต้านไวรัส

ไม่ใช่ทุกคนที่ตรวจพบไวรัสตับอักเสบชนิดบีแล้วจะต้องกินยาทันทีครับ ในทางการแพทย์ เราจะไม่ได้มองแค่ว่ามีเชื้ออยู่ในร่างกายหรือเปล่า แต่มองลึกลงไปถึงพฤติกรรมของเชื้อและผลกระทบที่เกิดขึ้นกับตับของเรา โดยแพทย์จะพิจารณาจาก 3 องค์ประกอบหลักๆ ด้วยกัน ได้แก่

• ปริมาณไวรัสในกระแสเลือด หรือที่หมอชอบเรียกว่าไวรัสโหลด ว่ามีจำนวนมากน้อยแค่ไหน
• ระดับการอักเสบของเนื้อตับ จากผลเลือดการทำงานของตับ
• ระดับความเสียหายของตับ เช่น ภาวะตับแข็ง ซึ่งประเมินได้จากการเจาะเลือดอัลตราซาวนด์ หรือการตรวจความยืดหยุ่นของตับ

ถ้าผลตรวจทั้งสามอย่างนี้บ่งบอกว่าเชื้อกำลังออกฤทธิ์ทำลายตับ หรือทำให้ตับเริ่มมีพังผืดสะสม นั่นคือสัญญาณเตือนว่าเราควรเริ่มใช้ยาต้านไวรัสเพื่อเข้าไปควบคุมสถานการณ์ไม่ให้ตับอักเสบไปมากกว่าเดิม

เป้าหมายสำคัญที่สุดของการกินยาต้านไวรัสบี

เป้าหมายในการรักษาโรคนี้ไม่เหมือนกับการกินยาฆ่าเชื้อแบคทีเรียทั่วไปที่เรากินแล้วเชื้อหายเกลี้ยงจากร่างกายนะครับ แต่เป้าหมายหลักของการใช้แนวทางการรักษาด้วยยาต้านไวรัสชนิบี คือการกดตัวไวรัสเอาไว้ให้อยู่หมัด ไม่ให้มันแบ่งตัวเพิ่มจำนวนขึ้นมาทำลายเซลล์ตับของเราได้อีก เปรียบเสมือนการล็อกกุญแจขังนักโทษไม่ให้ออกมาอาละวาด เมื่อไวรัสสงบตัวลง การอักเสบในตับก็จะลดลง และช่วยป้องกันไม่ให้เกิดภาวะตับแข็งหรือมะเร็งตับในระยะยาวได้ครับ

ชนิดของยาต้านไวรัสที่ใช้บ่อยในปัจจุบัน

ยาต้านไวรัสในปัจจุบันพัฒนาไปมากและให้ผลการรักษาที่ดี มีผลข้างเคียงน้อยมากๆ โดยหลักๆ จะแบ่งออกเป็นกลุ่มยารับประทานที่ออกฤทธิ์ยับยั้งการแบ่งตัวของไวรัส ตัวยาที่แพทย์นิยมจ่ายมักจะเป็นกลุ่มที่ดื้อยาได้ยากและปลอดภัยต่อไตในระยะยาว

ยาเทนอฟูเวียร์

เป็นยาต้านไวรัสรุ่นใหม่ที่มีประสิทธิภาพสูงมากในการกดปริมาณไวรัส และมีโอกาสที่เชื้อจะดื้อยาน้อยมากๆ เหมาะกับคนไข้ส่วนใหญ่ แต่แพทย์อาจต้องคอยตรวจเช็กการทำงานของไตเป็นระยะ

ยาเอนเทคาเวียร์

อีกหนึ่งตัวเลือกหลักที่ปลอดภัยและได้ผลดีเยี่ยม เหมาะกับผู้ที่มีปัญหาเรื่องโรคไตหรือผู้สูงอายุ เพราะสามารถปรับขนาดยาให้เข้ากับการทำงานของไตแต่ละคนได้ง่าย

สิ่งสำคัญที่คนไข้ต้องรู้ระหว่างรับการรักษา

การกินยาต้านไวรัสชนิดบีมักจะต้องกินต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน หรือบางเคสอาจต้องกินไปตลอดชีวิต สิ่งที่หมอย้ำกับคนไข้เสมอคือห้ามหยุดยาเองเด็ดขาด แม้ว่าผลเลือดจะกลับมาปกติแล้วก็ตาม เพราะถ้าเราหยุดยาเอง เจ้าไวรัสที่เคยสงบอยู่จะกลับมาแบ่งตัวเพิ่มจำนวนอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดภาวะตับอักเสบรุนแรงเฉียบพลัน ซึ่งอันตรายมากครับ

นอกจากเรื่องการกินยาให้ตรงเวลาและสม่ำเสมอแล้ว การดูแลตัวเองในชีวิตประจำวันก็ยังเป็นเรื่องสำคัญ งดการดื่มแอลกอฮอล์ เลี่ยงการกินยาหรือสมุนไพรที่ไม่มีฉลากชัดเจนเพราะอาจเป็นภาระหนักให้ตับ และที่สำคัญคือต้องมาพบแพทย์ตามนัดเพื่อเจาะเลือดติดตามอาการอย่างสม่ำเสมอครับ