เข้าใจเรื่องไวรัสตับอักเสบบี: เมื่อไหร่ที่ต้องเริ่มกินยา และเราจะดูแลตัวเองอย่างไรดี

หลายคนพอตรวจสุขภาพแล้วเจอว่าตัวเองมีเชื้อไวรัสตับอักเสบบี มักจะตกใจและกังวลว่าจะต้องกินยาไปตลอดชีวิตหรือเปล่า หรือตับของเราจะพังไหม หมอเจอคำถามนี้บ่อยมากในห้องตรวจครับ ความจริงคือ การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีไม่ได้แปลว่าจะต้องเริ่มกินยาต้านไวรัสทันทีทุกคน มันขึ้นอยู่กับจังหวะและสถานการณ์ของเชื้อในร่างกายเราครับ

ตรวจเจอเชื้อไวรัสตับอักเสบบีแล้ว แบบไหนถึงเรียกว่าต้องเริ่มรักษา?

เวลาหมอประเมินคนไข้ไวรัสตับอักเสบบี เราไม่ได้ดูแค่ผลเลือดบวกหรือลบครับ แต่เราดูสามทหารเสือหลักๆ ด้วยกัน คือ ปริมาณไวรัสในเลือด ค่าการอักเสบของตับ และสภาพเนื้อตับ ถ้าเชื้อในเลือดสูงปรี๊ด ค่าตับอักเสบเรื้อรัง และเริ่มมีสัญญาณของพังผืดในตับ อันนี้คือสัญญาณเตือนชัดเจนว่า เราปล่อยไว้ไม่ได้แล้ว ต้องหาตัวช่วยมาคุมกำเนิดเจ้าไวรัสตัวนี้ด้วยการกินแนวทางการรักษาด้วยยาต้านไวรัสชนิดที่เหมาะสมครับ

เป้าหมายของการกินยาต้านไวรัส ไม่ใช่แค่กดเชื้อแต่เป็นการปกป้องตับ

หลายคนเข้าใจผิดว่ากินยาแล้วเชื้อต้องหายเกลี้ยงจากร่างกาย 100 เปอร์เซ็นต์ ความจริงคือยาต้านไวรัสตับอักเสบบีในปัจจุบัน ทำหน้าที่เหมือนตำรวจคอยควบคุมไม่ให้เจ้าไวรัสแบ่งตัวเพิ่มจำนวนและไปทำลายเซลล์ตับของเราเพิ่มครับ เมื่อไหร่ที่เราคุมปริมาณไวรัสให้อยู่ในระดับต่ำมากๆ หรือตรวจไม่พบได้นานพอ ตับของเราก็จะหยุดอักเสบ และมีโอกาสซ่อมแซมตัวเอง ลดความเสี่ยงที่จะกลายเป็นตับแข็งหรือมะเร็งตับในอนาคตได้มหาศาลเลยทีเดียว

รู้จักหน้าตาของยากินที่หมอสั่งให้

ยาต้านไวรัสตับอักเสบบีในปัจจุบันพัฒนาไปไกลมากแล้วครับ ส่วนใหญ่มาในรูปแบบยาเม็ด 1 เม็ดต่อวัน กินง่าย ผลข้างเคียงต่ำมากๆ ต่างจากสมัยก่อนเยอะ หมอจะเลือกยาที่ดื้อยาได้ยากและมีความปลอดภัยสูงต่อไตและกระดูกของคนไข้ สิ่งสำคัญที่สุดคือห้ามหยุดยาเองเด็ดขาด แม้ว่าผลตรวจเลือดจะกลับมาปกติแล้วก็ตาม เพราะถ้าหยุดยาเอง เชื้อที่หลบซ่อนอยู่จะกลับมาเบ่งบานและทำให้ตับอักเสบรุนแรงกว่าเดิมได้ครับ

การใช้ชีวิตร่วมกับไวรัสตับอักเสบบี นอกจากการกินยาแล้วต้องทำอะไรอีก?

นอกจากการกินยาตามหมอสั่งอย่างเคร่งครัดแล้ว การปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวันก็สำคัญไม่แพ้กันครับ สิ่งที่หมอย้ำเสมอกับคนไข้มีดังนี้

• งดแอลกอฮอล์เด็ดขาด: เพราะแอลกอฮอล์และไวรัสคือแพ็คคู่มรกตที่จะเร่งให้ตับพังเร็วขึ้นหลายเท่า
• ระวังเรื่องสมุนไพรและอาหารเสริมตู้เย็น: อะไรที่บอกว่าบำรุงตับแต่ไม่รู้ที่มาที่ไป อย่าเพิ่งกินครับ เพราะตับต้องเป็นคนเผาผลาญ อาจจะยิ่งเป็นการเพิ่มภาระให้ตับอักเสบกว่าเดิม
• ตรวจติดตามอาการสม่ำเสมอ: แม้จะกินยาแล้ว หมอยังต้องนัดเจาะเลือดและอัลตราซาวด์ตับดูความผิดปกติทุกๆ 3 ถึง 6 เดือน เพื่อความปลอดภัยสูงสุด

สรุปจากห้องตรวจ

การอยู่ร่วมกับไวรัสตับอักเสบบีไม่ใช่เรื่องน่ากลัวอย่างที่คิดครับ ถ้าเราเข้าใจโรค ปฏิบัติตัวตามคำแนะนำของแพทย์ และกินยาต้านไวรัสอย่างสม่ำเสมอ เราก็สามารถมีอายุยืนยาวและมีสุขภาพตับที่ดีได้เหมือนคนปกติทั่วไปเลยครับ