ลูกน้อยแพ้อะไรหรือเปล่า? มาทำความรู้จักการสะิดผิวหนัง หรือ Skin Prick Test ในทารกกัน

เวลาที่คุณพ่อคุณแม่พาลูกน้อยวัยเตาะแตะมาปรึกษาหมอด้วยเรื่องผื่นคันเรื้อรัง น้ำมูกไหลไม่หาย หรือมีอาการคล้ายแพ้อาหารหลังเริ่มป้อนข้าวเสริม คำถามยอดฮิตที่หมอได้ยินบ่อยๆ คือ ลูกยังเล็กขนาดนี้ จะรู้ได้อย่างไรว่าแพ้อะไร และจำเป็นต้องเจาะเลือดหรือทดสอบอะไรไหม ซึ่งการตรวจหาสารก่อภูมิแพ้ด้วยวิธีสะกิดผิวหนัง หรือที่เรียกว่า Skin Prick Test เป็นหนึ่งในเครื่องมือทางการแพทย์ที่เราใช้กันบ่อย แต่สำหรับเด็กทารกนั้น มีรายละเอียดและข้อจำกัดที่ต่างจากเด็กโตหรือผู้ใหญ่พอสมควร วันนี้หมอจะมาเล่าให้ฟังว่า จริงๆ แล้วทารกวัยไหนที่หมอจะแนะนำให้ตรวจวิธีนี้ครับ

ลูกน้อยวัยไหนถึงจะพอเริ่มทำ Skin Prick Test ได้?

โดยทั่วไปแล้ว ผิวหนังของทารกแรกเกิดจะยังบอบบางมาก และระบบภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่ การอ่านผลทดสอบอาจมีความคลาดเคลื่อนได้ง่าย หมอส่วนใหญ่จึงมักแนะนำให้พิจารณาทำ Skin Prick Test เมื่อเด็กมีอายุตั้งแต่ 6 เดือนขึ้นไป หรือในบางกรณีที่จำเป็นจริงๆ คุณหมอโรคภูมิแพ้เด็กอาจเป็นผู้ประเมินเป็นรายบุคคล แต่ต้องบอกก่อนว่าไม่ใช่เด็กทุกคนที่ผื่นขึ้นจะต้องโดนสะกิดผิวเสมอไปครับ

อาการแบบไหนของลูก ที่หมอจะพิจารณาให้สะกิดผิวตรวจภูมิแพ้?

หมอไม่ได้แนะนำให้เด็กทุกคนทำ Skin Prick Test นะครับ เราจะทำก็ต่อเมื่อมีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ที่ชัดเจน เพื่อไม่ให้เด็กต้องเจ็บตัวโดยไม่จำเป็น โดยสัญญาณหลักๆ มีดังนี้ครับ

• ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังเรื้อรัง (Atopic Dermatitis) ที่คุมได้ยาก: แม้จะทาครีมบำรุงและหลีกเลี่ยงสิ่งกระเบื้องเบื้องต้นแล้ว อาการก็ยังกำเริบซ้ำๆ จนรบกวนการนอนและการใช้ชีวิตของลูก
• สงสัยว่าแพ้อาหารรุนแรง: เช่น กินไข่ นมวัว หรืออาหารเสริมแล้วมีอาการลมพิษขึ้นทันที หน้าบวม ปากบวม หรืออาเจียนพุ่งหลังกิน
• แพ้อากาศเรื้อรังหรือหอบหืดในเด็กเล็ก: มีอาการไอ จาม น้ำมูกไหลเรื้อรัง โดยเฉพาะเวลาอยู่ใกล้ฝุ่น ไรฝุ่น หรือสัตว์เลี้ยงในบ้าน
• ประวัติครอบครัวภูมิแพ้ชัดเจน: พ่อหรือแม่มีประวัติเป็นหอบหืด แพ้อากาศ หรือแพ้อาหารรุนแรง และลูกเริ่มมีอาการแสดงออกตั้งแต่ยังเล็ก

ขั้นตอนคร่าวๆ ตอนตรวจ ลูกจะเจ็บมากไหม?

คุณพ่อคุณแม่หลายคนกังวลว่าลูกจะร้องไห้บ้านแตก ความจริงคือการทำ Skin Prick Test ไม่ได้ใช้เข็มฉีดยาเจาะลึกลงไปครับ หมอจะหยดน้ำยาสกัดจากสารก่อภูมิแพ้ เช่น นม ไข่ ไรฝุ่น เกสรดอกไม้ ลงบนผิวหนังบริเวณท้องแขนหรือแผ่นหลังของเด็ก จากนั้นใช้เครื่องมือขนาดเล็กมากๆ สะกิดผิวหนังชั้นบนสุดเบาๆ ให้ตัวน้ำยาซึมลงไป ใช้เวลาทดสอบร่วมกับการรออ่านผลประมาณ 15 ถึง 20 นาทีเท่านั้น เด็กๆ อาจจะรู้สึกคันยิบๆ บริเวณที่ทดสอบบ้าง แต่ไม่ได้เจ็บเหมือนโดนฉีดยาครับ

ข้อจำกัดและข้อควรระวังที่พ่อแม่ต้องรู้ก่อนตัดสินใจ

แม้ว่าการทดสอบนี้จะค่อนข้างปลอดภัยและให้ผลค่อนข้างรวดเร็ว แต่ก็มีข้อจำกัดที่หมอต้องย้ำเตือนเสมอก็คือ ผลบวกจากการทดสอบไม่ได้แปลว่าลูกแพ้อาหารชนิดนั้นจริงๆ 100%เสมอไป บางครั้งเด็กอาจจะแค่ไวต่อสารนั้นแต่กินได้ปกติโดยไม่มีอาการแพ้ ดังนั้น ผลตรวจจะต้องนำมาประเมินร่วมกับอาการจริงที่เกิดขึ้นเสมอ นอกจากนี้ เด็กจะต้องหยุดยาแก้แพ้ (Antihistamines) อย่างน้อย 3 ถึง 7 วันก่อนมาตรวจ เพราะยาเหล่านี้จะไปกดปฏิกิริยาผิวหนังทำให้ผลตรวจคลาดเคลื่อนกลายเป็นลบปลอมได้ครับ

เมื่อไหร่ที่ควรพามาปรึกษาแพทย์เรื่องภูมิแพ้ของลูก?

หากคุณพ่อคุณแม่สังเกตว่าลูกมีอาการแพ้ซ้ำๆ สัมพันธ์กับการกินอาหารบางชนิด หรือผื่นคันไม่ยอมหายสักที การเข้ามาปรึกษากุมารแพทย์ด้านโรคภูมิแพ้และภูมิคุ้มกันเพื่อวางแผนตรวจวินิจฉัยที่เหมาะสม ย่อมดีกว่าการงดอาหารหรือหลีกเลี่ยงสิ่งต่างๆ เองโดยไม่มีคำแนะนำจากแพทย์ เพราะอาจทำให้เด็กขาดสารอาหารที่จำเป็นในช่วงวัยเจริญเติบโตได้ครับ