เช็กด่วน! อาการแสดงทางระบบประสาทระยะเริ่มต้นในเด็กเล็ก ที่คุณพ่อคุณแม่ห้ามมองข้าม

ลูกน้อยพัฒนาการช้าลง หรือเริ่มมีสัญญาณเตือนจากสมอง?

เวลาที่เราเลี้ยงลูกน้อย สิ่งหนึ่งที่คุณพ่อคุณแม่เฝ้ารอด้วยความตื่นเต้นก็คือรอยยิ้ม การพลิกตัว การนั่ง และเสียงอ้อแอ้แรกเกิด แต่บางครั้ง ระหว่างทางของการเติบโต เราอาจจะเริ่มสังเกตเห็นความผิดปกติเล็กๆ น้อยๆ ที่ทำให้ใจคอไม่ค่อยดี เช่น ลูกไม่ยอมสบตา เรียกแล้วไม่หัน หรือดูเหมือนจะลืมทักษะที่เคยทำได้ไปดื้อๆ

ในฐานะหมอที่ตรวจเด็กๆ มาเยอะ สิ่งที่อยากบอกเสมอก็คือ สัญชาตญาณของคนเป็นแม่เป็นพ่อแม่นยำที่สุดครับ หากรู้สึกว่าลูกมีพฤติกรรมอะไรที่แปลกไปจากเดิม หรือพัฒนาการดูสะดุดลง นั่นอาจไม่ใช่แค่ความขี้เกียจของเด็ก แต่อาจเป็น อาการแสดงทางระบบประสาทระยะเริ่มต้นในเด็กเล็ก ที่ส่งสัญญาณเตือนให้เราต้องรีบหันมาใส่ใจ

สัญญาณเตือนกลุ่มแรก พัฒนาการถดถอยที่ต้องสังเกตให้ดี

เด็กทุกคนมีจังหวะการเติบโตเป็นของตัวเอง แต่จะมีเส้นแบ่งบางๆ ระหว่างความช้าปกติกับความผิดปกติที่ต้องระวัง สัญญาณแรกๆ ที่หมอมักจะเจอและอยากให้สังเกตมีดังนี้ครับ

• เด็กเคยทำได้แต่กลับทำไม่ได้: เช่น เคยคว่ำได้แล้วจู่ๆ ก็ไม่ยอมคว่ำอีกเลย หรือเคยพูดคำพยางค์เดี่ยวได้แล้วเงียบหายไปเฉยๆ
• การสบตาและการตอบสนองทางสังคมลดลง: น้องไม่มองหน้าเวลาให้นม ไม่ยิ้มตอบเมื่อมีคนมาหยอกล้อ หรือเรียกชื่อแล้วเหมือนไม่ได้ยิน ทั้งที่การได้ยินปกติ
• การเคลื่อนไหวของร่างกายดูแปลกไป: แขนขาดูอ่อนแรงข้างใดข้างหนึ่ง ตัวอ่อนปวกเปียกอุ้มยาก หรือเกร็งผิดปกติเวลานั่งหรือนอน

ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวและกล้ามเนื้อที่ซ่อนอยู่

ระบบประสาทไม่ได้ควบคุมแค่เรื่องความคิดหรือการสื่อสารนะครับ แต่ยังควบคุมกล้ามเนื้อทุกมัดในร่างกายด้วย หากคุณพ่อคุณแม่อุ้มลูกแล้วรู้สึกว่าตัวน้องแข็งเกินไปเหมือนท่อนไม้ หรือในทางตรงกันข้าม ตัวอ่อนนุ่มจนหัวห้อยคอพับตลอดเวลา อาการเหล่านี้คือสิ่งที่ไม่ควรมองข้ามเด็ดขาด

นอกจากนี้ อาการกระตุกเบาๆ ที่มุมปาก หนังตา หรือการสะดุ้งผวาที่บ่อยและรุนแรงกว่าเด็กทั่วไป ก็อาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะผิดปกติทางสมองระยะเริ่มต้นได้เช่นกันครับ การตรวจพบและพามาปรึกษาแพทย์ตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้เราประเมินและหาแนวทางช่วยเหลือได้ทันท่วงที

คุณพ่อคุณแม่ควรทำอย่างไรเมื่อสงสัยว่าลูกมีความผิดปกติ

สิ่งแรกตั้งสติให้ดีครับ อย่าเพิ่งตกใจจนเกินเหตุ เพราะเด็กแต่ละคนมีความแตกต่างกัน แต่อย่าเพิกเฉยหรือรอให้หายไปเองตาม อาการแสดงทางระบบประสาทระยะเริ่มต้นในเด็กเล็ก เหล่านี้มีหลายระดับ ตั้งแต่อาการน้อยๆ ไปจนถึงภาวะที่ต้องได้รับการดูแลจากกุมารแพทย์ด้านระบบประสาทโดยเฉพาะ

• บันทึกพฤติกรรมหรือถ่ายคลิปวิดีโอเก็บไว้: เพราะเวลามาหาหมอ น้องอาจจะไม่แสดงอาการนั้นให้เห็น การมีหลักฐานเป็นภาพเคลื่อนไหวจะช่วยให้หมอวินิจฉัยได้แม่นยำขึ้นมาก
• จดจำไทม์ไลน์ให้ชัดเจน: ว่าอาการเหล่านี้เริ่มตั้งแต่เมื่อไหร่ เป็นตลอดเวลาหรือเป็นแค่บางช่วง
• รีบพามาตรวจประเมินพัฒนาการ: การปล่อยไว้เนิ่นนานอาจทำให้เสียโอกาสทองในการกระตุ้นและรักษา

จำไว้เสมอครับว่า สมองของเด็กเล็กมีความยืดหยุ่นสูงมาก ยิ่งเราพบความผิดปกติเร็วและเข้าสู่กระบวนการรักษาเร็วเท่าไหร่ โอกาสที่น้องจะกลับมามีพัฒนาการที่สมวัยก็ยิ่งมีสูงมากขึ้นเท่านั้นครับ