ลูกตัวร้อนทำอย่างไร? คู่มือการดูแลทารกแรกเกิดที่มีไข้ฉบับคุณหมอ

ทำไมทารกแรกเกิดมีไข้ถึงเป็นเรื่องที่พ่อแม่ต้องใส่ใจเป็นพิเศษ

เวลาเห็นลูกน้อยตัวอุ่นๆ โดยเฉพาะเด็กทารกที่เพิ่งคลอดไม่กี่สัปดาห์ คุณพ่อคุณแม่มักจะใจคอไม่ดี ซึ่งความรู้สึกนี้ถือว่าถูกต้องแล้วครับ เพราะในทารกแรกเกิด ระบบภูมิคุ้มกันเขายังทำงานได้ไม่เต็มที่เหมือนผู้ใหญ่ ไข้ในเด็กกลุ่มนี้อาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะติดเชื้อที่รุนแรงได้เร็วกว่าเด็กโต การสังเกตอาการอย่างใกล้ชิดจึงเป็นเรื่องสำคัญที่สุดก่อนที่จะตัดสินใจทำอะไรลงไป

เกณฑ์วัดไข้ที่ถูกต้องสำหรับเด็กเล็ก

การสัมผัสด้วยหลังมืออาจบอกได้แค่ว่าลูกตัวอุ่น แต่ไม่สามารถบอกได้ว่ามีไข้จริงหรือไม่ วิธีที่แม่นยำที่สุดคือการใช้ปรอทวัดไข้ โดยแนะนำให้วัดทางรักแร้หรือทางทวารหนักสำหรับทารกแรกเกิด

• หากวัดทางรักแร้ ได้อุณหภูมิ 37.5 องศาเซลเซียสขึ้นไป ถือว่าเริ่มมีไข้
• หากวัดทางทวารหนัก ได้อุณหภูมิ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป ถือว่ามีไข้

ข้อควรระวังคือ อย่ากะเกณฑ์จากการสัมผัสหน้าผากเพียงอย่างเดียว เพราะอาจคลาดเคลื่อนได้ง่าย

ขั้นตอนการดูแลเบื้องต้นเมื่อลูกมีไข้

เมื่อตรวจพบว่าลูกมีไข้ สิ่งแรกที่ต้องทำคือการปรับสภาพแวดล้อมให้เหมาะสม ไม่ใช่การรีบป้อนยาทันที

• เช็ดตัวลดไข้: ใช้ผ้าขนหนูชุบน้ำอุณหภูมิห้อง ไม่แนะนำน้ำเย็นจัด เพราะจะทำให้ลูกหนาวสั่นและไข้สูงขึ้นกว่าเดิม เช็ดจากปลายแขนปลายขาเข้าสู่ลำตัว
• จิบน้ำหรือนม: ให้ลูกได้รับนมแม่หรือนมผงตามปกติเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ
• ปรับอุณหภูมิห้อง: เปิดพัดลมส่ายให้พอถ่ายเท แต่อย่าให้เป่าจ่อตัวลูกโดยตรง

สิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาดในการลดไข้ทารก

มีหลายความเชื่อที่ส่งต่อกันมาซึ่งอาจเป็นอันตรายต่อเด็กทารก สิ่งที่ต้องหลีกเลี่ยงมีดังนี้:

• ห้ามใช้แอลกอฮอล์เช็ดตัว เพราะซึมเข้าสู่กระแสเลือดและทำให้ลูกช็อกได้
• ห้ามกินยาลดไข้เองโดยไม่ได้ปรึกษาแพทย์ โดยเฉพาะยาพาราเซตามอลสำหรับเด็กทารกแรกเกิดต้องผ่านการคำนวณโดสจากน้ำหนักตัวอย่างแม่นยำ
• ห้ามห่อตัวลูกด้วยผ้าหนาๆ เพราะจะยิ่งกักเก็บความร้อนไว้ในร่างกาย

อาการแบบไหนที่ต้องรีบพาลูกไปโรงพยาบาลทันที

สำหรับทารกที่มีอายุไม่เกิน 3 เดือน หากมีไข้ ถือเป็นกรณีฉุกเฉินที่ควรพบกุมารแพทย์โดยเร็วที่สุด โดยเฉพาะถ้ามีอาการร่วมดังนี้:

• ลูกดูซึมลง ไม่ยอมกินนม หรืออาเจียนบ่อย
• มีอาการหายใจหอบเหนื่อย หายใจแรงจนหน้าอกบุ๋ม
• มีผื่นขึ้นตามตัว หรือผิวหนังดูซีดเขียว
• ร้องไห้งอแงผิดปกติ ปลอบอย่างไรก็ไม่หยุด
• มีอาการชักเกร็ง

ไข้ในทารกแรกเกิดเปรียบเสมือนสัญญาณไฟแดงที่บอกให้เราต้องระวัง หากพบความผิดปกติ อย่ารอจนถึงเช้าหรือรอดูอาการนานเกินไป การพามาตรวจที่โรงพยาบาลเพื่อหาต้นตอของไข้จะเป็นวิธีที่ปลอดภัยต่อลูกน้อยที่สุดครับ