ผลกระทบของคาเฟอีนและนิโคตินก่อนวัดความดัน: ทำไมตัวเลขถึงไม่ตรงความจริง?

ดื่มกาแฟหรือสูบบุหรี่ก่อนวัดความดัน ทำไมตัวเลขถึงพุ่งสูงผิดปกติ?

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาในห้องตรวจ หลายคนมักจะถามว่าทำไมตัวเลขความดันโลหิตที่บ้านกับที่โรงพยาบาลถึงไม่เท่ากัน หรือทำไมวันนี้ค่าความดันถึงดูสูงกว่าปกติทั้งที่กินยาสม่ำเสมอ หมออยากให้ลองนึกย้อนกลับไปครับว่า ในช่วง 30 นาทีถึงหนึ่งชั่วโมงก่อนเดินเข้ามาวัดความดัน คุณได้ดื่มกาแฟสักแก้ว หรือแอบไปสูบบุหรี่มาหรือเปล่า เพราะสองสิ่งนี้คือตัวการสำคัญที่ทำให้ค่าความดันโลหิตของคุณคลาดเคลื่อนไปจากความเป็นจริงอย่างมาก

กลไกการออกฤทธิ์ของคาเฟอีนต่อหลอดเลือดและหัวใจ

คาเฟอีนในกาแฟ ชา หรือเครื่องดื่มชูกำลัง มีคุณสมบัติในการกระตุ้นระบบประสาทส่วนกลาง เมื่อเข้าสู่ร่างกาย คาเฟอีนจะไปกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนที่ทำให้หัวใจเต้นเร็วและแรงขึ้น รวมถึงทำให้หลอดเลือดมีการหดตัวชั่วคราว เมื่อหัวใจบีบตัวแรงขึ้นและหลอดเลือดแคบลง จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่ตัวเลขความดันโลหิตจะสูงขึ้นทันทีหลังจากดื่มกาแฟ ซึ่งผลกระทบนี้จะเกิดขึ้นชัดเจนที่สุดในคนที่ไม่ได้ดื่มกาแฟเป็นประจำ หรือผู้ที่มีความไวต่อสารกระตุ้นมากกว่าคนทั่วไป

นิโคติน ตัวการร้ายที่ทำให้หลอดเลือดหดตัวทันที

การสูบบุหรี่หรือการได้รับนิโคตินส่งผลกระทบต่อความดันโลหิตแบบเฉียบพลันและรุนแรงกว่าคาเฟอีน นิโคตินจะไปกระตุ้นให้ร่างกายปล่อยอะดรีนาลีนออกมา ซึ่งส่งผลให้หัวใจทำงานหนักขึ้นและหลอดเลือดตีบตัวลงทันทีหลังจากพ่นควันเพียงไม่กี่นาที ผลกระทบนี้อาจทำให้อ่านค่าความดันโลหิตตัวบนและตัวล่างสูงขึ้นได้หลายมิลลิเมตรปรอท และผลของมันมักจะคงอยู่ต่อเนื่องไปสักระยะหนึ่ง ทำให้การวัดความดันในช่วงเวลานั้นไม่สามารถสะท้อนสุขภาพที่แท้จริงของคุณได้

เตรียมตัวอย่างไรให้การวัดความดันแม่นยำที่สุด

เพื่อให้ตัวเลขความดันโลหิตที่บันทึกไว้เป็นข้อมูลที่หมอสามารถนำไปใช้ปรับยาหรือประเมินอาการได้แม่นยำที่สุด คุณควรปฏิบัติตามคำแนะนำง่ายๆ ดังนี้

• งดดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนอย่างน้อย 30-60 นาที ก่อนการวัดความดัน
• งดการสูบบุหรี่หรือได้รับนิโคตินก่อนวัดความดันอย่างน้อย 30 นาที
• ควรนั่งพักในที่ที่สงบและมีอากาศถ่ายเทสะดวกอย่างน้อย 5 นาที ก่อนเริ่มวัดความดัน
• จัดวางตำแหน่งแขนให้ระดับเดียวกับหัวใจ ไม่พูดคุยหรือขยับตัวขณะวัดความดัน
• ควรปัสสาวะให้เรียบร้อยก่อน เพราะการอั้นปัสสาวะก็มีผลทำให้ความดันสูงขึ้นได้เช่นกัน

หากคุณสามารถควบคุมปัจจัยเหล่านี้ได้ ค่าความดันที่ได้จะมีความน่าเชื่อถือและช่วยให้หมอวางแผนการดูแลรักษาคุณได้อย่างถูกต้องที่สุดครับ