มะเร็งถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้จริงไหม? หมอสรุปให้ฟังแบบเข้าใจง่าย

ยีนคืออะไร และทำไมถึงส่งผลต่อการเกิดมะเร็ง

เวลาเราพูดถึงเรื่องพันธุกรรม หลายคนมักนึกถึงลักษณะหน้าตา สีผิว หรือความสูง แต่จริงๆ แล้วภายในเซลล์ของเรามีพิมพ์เขียวที่เรียกว่า ยีน (Gene) ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานและการแบ่งตัวของเซลล์ หากพิมพ์เขียวนี้เกิดความผิดปกติหรือมีการกลายพันธุ์ เซลล์อาจเติบโตผิดปกติจนกลายเป็นก้อนมะเร็งได้ในที่สุด

กลไกการถ่ายทอดทางพันธุกรรมของโรคมะเร็ง: เราได้รับอะไรมาจากพ่อแม่

โดยปกติแล้ว มะเร็งส่วนใหญ่เกิดจากการกลายพันธุ์ที่เกิดขึ้นระหว่างการใช้ชีวิตประจำวัน ไม่ใช่สิ่งที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิด แต่มีมะเร็งประมาณ 5 ถึง 10 เปอร์เซ็นต์เท่านั้นที่มีสาเหตุมาจากการถ่ายทอดทางพันธุกรรมโดยตรง หมายความว่าเราอาจได้รับยีนที่บกพร่องมาจากพ่อหรือแม่ตั้งแต่เริ่มปฏิสนธิ ซึ่งทำให้ความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งสูงกว่าคนทั่วไป

ยีนที่บกพร่องไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็งเสมอไป

การมียีนกลายพันธุ์ที่ส่งต่อมาทางครอบครัวเปรียบเสมือนการที่เราได้รับความเสี่ยงมามากกว่าคนอื่น แต่ไม่ได้การันตีว่าเราจะต้องเป็นมะเร็งแน่นอน เพียงแค่ยีนตัวนั้นเป็นตัวเร่งที่ทำให้กลไกการซ่อมแซมเซลล์หรือการควบคุมการแบ่งตัวของเซลล์ทำงานได้ไม่สมบูรณ์ หากเราไม่มีปัจจัยกระตุ้นอื่นเพิ่มเติม มะเร็งก็อาจไม่เกิดขึ้น

สัญญาณเตือนที่บอกว่าครอบครัวเราอาจมีความเสี่ยง

ถ้าในครอบครัวมีสมาชิกเป็นมะเร็งหลายคน หรือเป็นมะเร็งในขณะที่อายุยังน้อยมาก หมออยากให้ลองสังเกตดูครับว่ามีประวัติในลักษณะต่อไปนี้หรือไม่:

• มีสมาชิกในครอบครัวเป็นมะเร็งชนิดเดียวกันหลายคน
• มีการตรวจพบมะเร็งในอายุที่น้อยกว่าเกณฑ์ปกติทั่วไป
• มีคนในครอบครัวเป็นมะเร็งมากกว่าหนึ่งชนิด
• เป็นมะเร็งในอวัยวะที่เป็นคู่ เช่น เต้านมทั้งสองข้าง หรือไตทั้งสองข้าง

ทำอย่างไรเมื่อรู้ว่าครอบครัวมีความเสี่ยงทางพันธุกรรม

หากสำรวจประวัติสุขภาพครอบครัวแล้วพบความน่าสงสัย การปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงเป็นเรื่องที่ควรทำ ปัจจุบันเรามีการตรวจยีนเฉพาะทางเพื่อหาความผิดปกติของรหัสพันธุกรรม หากตรวจพบว่ามีความเสี่ยงสูง แพทย์จะวางแผนการตรวจคัดกรองมะเร็งที่ถี่ขึ้นหรือเริ่มต้นเร็วขึ้น เพื่อให้สามารถตรวจพบความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ซึ่งจะช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษาให้หายขาดได้มากขึ้น