ฉีดวัคซีนกระตุ้นภูมิคุ้มกันตอนไหนดี? เรื่องที่คนไข้มักสงสัยหมอขอเล่าให้ฟัง

ทำไมฉีดวัคซีนไปแล้วถึงยังต้องกลับมาฉีดกระตุ้นอีก

หลายคนมักเกิดคำถามว่าในเมื่อเคยฉีดวัคซีนครบตามโปรแกรมไปแล้ว ทำไมยังต้องกลับมาหาหมอเพื่อฉีดวัคซีนกระตุ้นภูมิคุ้มกันอีก ความจริงแล้วร่างกายของเราไม่ได้จดจำเชื้อโรคได้แม่นยำตลอดกาล เหมือนกับความรู้ที่เราอาจจะค่อยๆ ลืมไปหากไม่ได้ทบทวนบ่อยๆ วัคซีนกระตุ้นจึงเปรียบเสมือนการเรียกความจำให้ระบบภูมิคุ้มกันกลับมาตื่นตัวและผลิตแอนติบอดีให้สูงขึ้นเพื่อรับมือกับเชื้อโรคที่อาจเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา

ใครบ้างที่ควรพิจารณาฉีดวัคซีนกระตุ้น

การตัดสินใจฉีดวัคซีนกระตุ้นไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าใครอยากฉีดเมื่อไหร่ก็ได้ แต่มีเกณฑ์พิจารณาจากปัจจัยเสี่ยงส่วนบุคคล โดยกลุ่มที่หมอมักแนะนำให้ตรวจเช็กความจำเป็น ได้แก่

• ผู้สูงอายุหรือกลุ่มคนที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง ซึ่งระบบภูมิคุ้มกันอาจตอบสนองได้ไม่เต็มที่เหมือนคนวัยหนุ่มสาว
• บุคลากรทางการแพทย์หรือผู้ที่ต้องทำงานใกล้ชิดกับกลุ่มเสี่ยงในสถานพยาบาล
• ผู้ที่เดินทางไปยังพื้นที่ที่มีการระบาดของโรคเฉพาะถิ่น
• บุคคลที่ระดับภูมิคุ้มกันในร่างกายเริ่มลดต่ำลงตามระยะเวลาที่ผ่านไปหลังจากได้รับเข็มล่าสุด

ช่วงเวลาที่เหมาะสมในการฉีดวัคซีนกระตุ้นภูมิคุ้มกัน

ข้อบ่งชี้ในการฉีดวัคซีนกระตุ้นนั้นขึ้นอยู่กับชนิดของวัคซีนเป็นสำคัญ แต่ละโรคมีระยะเวลาการคงอยู่ของภูมิคุ้มกันที่แตกต่างกัน เช่น

• วัคซีนบางชนิดต้องการการกระตุ้นทุก 10 ปี เช่น วัคซีนบาดทะยัก
• วัคซีนบางชนิดอาจต้องฉีดซ้ำทุกปีตามสายพันธุ์ที่เปลี่ยนแปลงไป เช่น วัคซีนไข้หวัดใหญ่
• วัคซีนบางชนิดหากเราสัมผัสกับเชื้อโรคโดยตรง หรือมีความเสี่ยงสูง แพทย์อาจแนะนำให้ฉีดเร็วกว่ากำหนดปกติ

เช็กให้ชัวร์ก่อนฉีดว่าเรามีข้อบ่งชี้หรือไม่

ก่อนจะเข้ารับวัคซีน หมอแนะนำให้ตรวจสอบประวัติการได้รับวัคซีนของตัวเองก่อนเสมอ หากมีสมุดประจำตัววัคซีนควรนำมาให้แพทย์ตรวจดู เพราะการฉีดถี่เกินไปไม่ได้ช่วยให้ภูมิคุ้มกันสูงขึ้นเสมอไป แต่อาจทำให้เกิดอาการข้างเคียงหรือปฏิกิริยาเฉพาะที่บริเวณฉีดได้มากขึ้น สิ่งสำคัญคือการประเมินความเสี่ยงต่อการติดเชื้อและการแพร่กระจายของโรคในขณะนั้นๆ ร่วมด้วย

สัญญาณเตือนที่บอกว่าควรปรึกษาหมอเรื่องวัคซีนกระตุ้น

หากคุณมีความกังวลใจเกี่ยวกับระดับภูมิคุ้มกัน หรือกำลังวางแผนใช้ชีวิตในสภาพแวดล้อมที่มีความเสี่ยงสูงขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนงานที่ต้องคลุกคลีกับผู้คน หรือการเตรียมตัวเดินทางไปต่างประเทศ การเข้ามาปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินตารางวัคซีนใหม่เป็นทางเลือกที่ดีที่สุด เพื่อให้มั่นใจว่าร่างกายมีความพร้อมและได้รับการป้องกันอย่างเต็มประสิทธิภาพโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายหรือเวลาเกินความจำเป็น