การดูแลแผลหลังการผ่าตัดท่อน้ำตา

ตื่นมาตาแฉะเรื้อรัง จนต้องตัดสินใจผ่าตัดท่อน้ำตา

หลายคนที่มีอาการน้ำตาไหลเอ่อตลอดเวลา เช็ดขี้ตาบ่อยจนรอบดวงตาแดงช้ำ น่าจะเข้าใจดีว่ามันน่ารำคาญและรบกวนชีวิตประจำวันแค่ไหน เมื่อคุณหมอวินิจฉัยว่าท่อน้ำตาอุดตันและแนะนำให้รักษาด้วยการผ่าตัด ไม่ว่าจะเป็นการเจาะผ่านผิวหนังด้านข้างจมูกหรือการส่องกล้องผ่านโพรงจมูก ความกังวลใจเรื่องแผลและวิธีดูแลตัวเองมักจะตามมาเสมอ

การผ่าตัดท่อน้ำตาไม่ใช่เรื่องน่ากลัวอย่างที่คิด แต่ความลับสำคัญที่ทำให้แผลหายไวและได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด กลับอยู่ที่การดูแลตัวเองในช่วงสัปดาห์แรกนี่เองครับ หมอเลยอยากมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่ายว่า เราต้องทำตัวอย่างไรบ้างเมื่อกลับมาพักฟื้นที่บ้าน

ช่วง 48 ชั่วโมงแรกหลังผ่าตัด: ประคบเย็นยังไงให้แผลยุบไวและไม่ช้ำ

กลับมาถึงบ้าน สิ่งแรกที่ต้องเตรียมคือเจลประคบเย็นครับ ช่วงสองวันแรกหลังผ่าตัด อาการบวมช้ำรอบดวงตาและบริเวณข้างจมูกถือเป็นเรื่องปกติมากๆ

วิธีประคบที่ถูกต้อง: ให้ใช้ผ้าสะอาดห่อเจลเย็น ประคบบริเวณข้างจมูกและรอบดวงตาเบาๆ ครั้งละ 10-15 นาที ทำบ่อยๆ ได้วันละ 4-5 ครั้ง การทำแบบนี้จะช่วยให้หลอดเลือดหดตัว ลดอาการบวม และช่วยลดโอกาสการเกิดเลือดคั่งใต้ผิวหนังได้ดีมากครับ แต่ต้องระวังอย่าให้แผลโดนน้ำโดยตรงเด็ดขาด

ทำความสะอาดแผลเย็บอย่างไร ไม่ให้ติดเชื้อและแผลเป็นสวย

สำหรับคนที่ผ่าตัดแบบมีแผลบริเวณข้างจมูก การทำความสะอาดแผลคือหัวใจสำคัญที่จะช่วยป้องกันการติดเชื้อและทำให้รอยแผลจางลงได้เร็วที่สุด

• อุปกรณ์ที่ต้องมี: น้ำเกลือสำหรับล้างแผล (Normal Saline) และไม้พันสำลีสะอาด (Cotton bud)
• ขั้นตอนการทำแผล: ใช้ไม้พันสำลีชุบน้ำเกลือให้ชุ่มพอหมาดๆ ค่อยๆ เช็ดคราบเลือดหรือน้ำเหลืองบริเวณแผลออกอย่างเบามือ ห้ามถูแรงเด็ดขาด เพราะจะทำให้ไหมเย็บหลุดและแผลฉีกขาดได้
• การใส่ยา: หากคุณหมอให้ยาขี้ผึ้งปฏิชีวนะมาด้วย ให้ใช้ไม้พันสำลีสะอาดแตะยาแล้วทาบางๆ บริเวณแนวแผลวันละ 1-2 ครั้งตามแพทย์สั่ง

ข้อห้ามสำคัญช่วงแผลยังไม่แห้งสนิท: ห้ามสั่งน้ำมูกและขยี้ตาเด็ดขาด

นี่คือข้อควรระวังที่หมอย้ำกับคนไข้ทุกคนหนักแน่นมากครับ ช่วง 1-2 สัปดาห์แรกหลังผ่าตัด โครงสร้างภายในจมูกและท่อน้ำตายังอยู่ในช่วงสมานตัว

• ห้ามสั่งน้ำมูกแรงๆ: เพราะแรงดันอากาศในโพรงจมูกอาจทำให้แผลภายในปริแตก หรือทำให้ซิลิโคนขนาดเล็กที่แพทย์ใส่คาไว้เพื่อขยายท่อน้ำตาเคลื่อนตำแหน่งได้ หากมีน้ำมูกให้ใช้วิธีสูดเบาๆ แล้วค่อยๆ ใช้ทิชชูกดซับ
• ห้ามขยี้ตาหรือแคะจมูก: มือของเรามีแบคทีเรียซ่อนอยู่เยอะมาก การสัมผัสบริเวณแผลโดยไม่จำเป็นอาจนำเชื้อโรคเข้าสู่แผลผ่าตัดได้ง่าย
• ระวังเรื่องการล้างหน้า: ควรงดการสระผมและล้างหน้าแบบปกติในช่วง 3-5 วันแรก แนะนำให้ใช้ผ้าชุบน้ำเช็ดหน้าส่วนอื่นๆ ไปก่อน และระวังอย่าให้ละอองน้ำกระเด็นโดนแผลเย็บเด็ดขาด

อาการแบบไหนที่แปลว่าผิดปกติ และต้องรีบกลับมาพบแพทย์ทันที

โดยทั่วไปแผลผ่าตัดจะค่อยๆ ดีขึ้นตามลำดับ แต่ถ้าหากคุณเริ่มมีอาการเหล่านี้เมื่อไหร่ อย่ารอจนถึงวันนัดเดิม ให้รีบติดต่อโรงพยาบาลหรือคลินิกทันทีครับ

• แผลบวมแดงมากขึ้นเรื่อยๆ หรือมีอาการปวดตุบๆ ที่ไม่ยอมทุเลาลง
• มีหนองสีเหลืองเขียวไหลซึมออกมาจากแผลเย็บ
• มีเลือดสดๆ ไหลซึมออกจากแผลหรือทางจมูกปริมาณมากและไม่ยอมหยุด
• ตามัวลงอย่างกะทันหัน หรือมีอาการปวดตาอย่างรุนแรง

การดูแลแผลหลังผ่าตัดท่อน้ำตาไม่ได้ยุ่งยากซับซ้อนอย่างที่กังวลครับ ขอแค่มีความระมัดระวัง รักความสะอาด และปฏิบัติตามคำแนะนำของคุณหมออย่างเคร่งครัด เพียงเท่านี้แผลก็จะหายไว และช่วยให้ดวงตากลับมาสดใส ไม่มีอาการน้ำตาไหลกวนใจอีกต่อไปครับ