ภาวะความวิตกกังวลจากการพลัดพราก: เมื่อการห่างกันกลายเป็นเรื่องใหญ่ของหัวใจ

ลูกร้องไห้หนักเมื่อต้องห่างจากเรา: นี่คือเรื่องปกติหรือสัญญาณของภาวะความวิตกกังวลจากการพลัดพราก

หลายคนมักเจอเหตุการณ์ที่ว่า พอจะไปทำงาน หรือพาลูกไปฝากไว้ที่เนอสเซอรี่ ลูกจะมีอาการร้องไห้งอแงอย่างหนัก ขัดขืนไม่ยอมให้เราไปไหน บางครั้งอาจถึงขั้นอาเจียนหรือเจ็บป่วยจากการเครียด ซึ่งจริงๆ แล้ว ภาวะความวิตกกังวลจากการพลัดพราก (Separation Anxiety) เป็นกลไกตามธรรมชาติของเด็กที่แสดงถึงความผูกพัน แต่ถ้าอาการเหล่านี้รุนแรงเกินไปหรือยาวนานกว่าที่ควรจะเป็น ก็ถึงเวลาที่เราต้องมาทำความเข้าใจและหาทางรับมือกันอย่างถูกวิธี

ภาวะความวิตกกังวลจากการพลัดพรากคืออะไร และเกิดกับใครได้บ้าง

อาการนี้คือความกลัวอย่างรุนแรงเมื่อเด็กต้องแยกห่างจากบุคคลที่ตนเองยึดติด ซึ่งส่วนใหญ่คือคุณพ่อคุณแม่ แม้ว่าเราจะเจอบ่อยในเด็กเล็กช่วงวัย 8 เดือนถึง 2 ปี แต่ในความเป็นจริงแล้ว ภาวะนี้สามารถพบได้ในเด็กโต หรือแม้แต่ผู้ใหญ่ที่มีปัญหาสุขภาพจิตได้เช่นกัน มันไม่ใช่ความเอาแต่ใจ แต่เป็นความรู้สึกไม่ปลอดภัยเหมือนโลกกำลังจะพังทลายเมื่อคนที่ไว้ใจที่สุดหายไปจากสายตา

สังเกตให้ชัด: อาการแบบไหนที่เรียกว่าเข้าข่ายวิตกกังวลจากการพลัดพราก

การร้องไห้ตามปกติเมื่อแยกจากกันนั้นเกิดขึ้นได้เป็นธรรมดา แต่หากลูกมีพฤติกรรมต่อไปนี้อย่างต่อเนื่องและรุนแรง อาจหมายถึงภาวะที่เกินระดับปกติ

• มีความกังวลหรือหวาดกลัวอย่างรุนแรงเมื่อต้องแยกจากบ้านหรือคนที่รักเป็นประจำ
• ฝันร้ายเกี่ยวกับเหตุการณ์การพลัดพรากซ้ำๆ
• ปฏิเสธที่จะไปโรงเรียนหรือออกนอกบ้านเพราะกลัวการจากลา
• มีอาการทางกาย เช่น ปวดท้อง ปวดหัว หรือคลื่นไส้อาเจียน ทุกครั้งที่รู้ว่าจะต้องแยกจากกัน
• ตื่นตระหนกจนทำอะไรไม่ถูกเมื่อถูกทิ้งให้อยู่ลำพังแม้เพียงชั่วครู่

วิธีช่วยให้ลูกรู้สึกมั่นใจและลดความกังวลเมื่อเราต้องไปทำธุระ

การค่อยๆ ฝึกฝนเป็นสิ่งสำคัญที่สุด เราไม่ควรใช้วิธีแอบหนีไปตอนลูกเผลอ เพราะจะยิ่งทำให้ลูกระแวงว่าเราจะหายไปเมื่อไหร่ก็ได้

สร้างกิจวัตรที่คาดเดาได้

การมีตารางเวลาที่ชัดเจน เช่น บอกลูกว่าแม่จะกลับมาหลังจากทานข้าวเที่ยง จะช่วยให้ลูกรู้สึกมั่นใจว่าเราจะกลับมาจริงๆ

ฝึกแยกจากกันในช่วงเวลาสั้นๆ

เริ่มจากการให้อยู่ในห้องคนละห้อง หรือฝากไว้กับคุณตาคุณยายเพียงไม่กี่นาที แล้วค่อยเพิ่มเวลาขึ้น เพื่อให้เขารับรู้ว่าการห่างกันนั้นปลอดภัยและเราจะกลับมาหาเสมอ

ใช้ตัวช่วยเสริมความมั่นใจ

ตุ๊กตาตัวโปรดหรือผ้าห่มผืนประจำสามารถเป็นตัวแทนของความปลอดภัยได้ดีมาก สิ่งของเหล่านี้จะช่วยปลอบประโลมใจเมื่อเขาต้องเผชิญกับสถานการณ์ที่ทำให้รู้สึกไม่มั่นคง

เมื่อไหร่ที่ควรพาลูกมาปรึกษาหมอ

หากลองปรับพฤติกรรมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันอย่างชัดเจน เช่น ลูกไม่ยอมไปเรียนหนังสือเป็นเวลานาน หรือมีอาการซึมเศร้าเก็บตัว การปรึกษาจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่นเป็นทางเลือกที่ดี การประเมินอย่างละเอียดจะช่วยให้เราทราบว่ามีปัจจัยอื่นแฝงอยู่หรือไม่ และจะช่วยให้คุณและลูกผ่านช่วงเวลานี้ไปได้อย่างมีความสุขและมั่นคงทางจิตใจมากขึ้น