ผลกระทบทางจิตใจจากเหตุการณ์สะเทือนขวัญที่ควรรู้และวิธีเยียวยาตัวเอง

เหตุการณ์เลวร้ายเกิดขึ้นแล้ว ทำไมใจเราถึงยังไม่ยอมปล่อยผ่าน

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการนอนไม่หลับ ฝันร้าย หรือสะดุ้งตื่นเพราะเสียงดัง ทั้งที่เหตุการณ์ไม่คาดฝันอย่างอุบัติเหตุรุนแรง การสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก หรือเหตุการณ์ความรุนแรงผ่านไปนานแล้ว อาการเหล่านี้คือสัญญาณของ ผลกระทบทางจิตใจจากเหตุการณ์สะเทือนขวัญ ที่เกิดขึ้นได้กับทุกคน ไม่ใช่เรื่องของการอ่อนแอหรือคิดมากไปเอง แต่เป็นกลไกการตอบสนองของสมองต่อสิ่งที่กระทบจิตใจอย่างรุนแรงจนระบบประมวลผลตามไม่ทัน

สัญญาณเตือนที่บ่งบอกว่าจิตใจเรากำลังแบกรับบาดแผล

เมื่อผ่านเหตุการณ์วิกฤต บางคนอาจจะรู้สึกเหมือนเหตุการณ์นั้นยังคงวนเวียนอยู่ตลอดเวลา โดยจะมีอาการหลักๆ ที่พบได้บ่อย ได้แก่

• อาการย้อนกลับมานึกถึงเหตุการณ์ซ้ำๆ หรือมีภาพหลอนในหัวเหมือนเหตุการณ์กำลังเกิดขึ้นจริง
• พยายามหลีกเลี่ยงสถานที่ ผู้คน หรือกิจกรรมที่ทำให้หวนนึกถึงเหตุการณ์นั้น
• อารมณ์เปลี่ยนแปลงง่าย รู้สึกหงุดหงิด วิตกกังวล หรือรู้สึกว่างเปล่าจนเหมือนตัดขาดจากโลกภายนอก
• การตอบสนองที่ไวเกินไป เช่น สะดุ้งตกใจง่ายผิดปกติ หรือระแวดระวังภัยรอบตัวตลอดเวลา

ช่วงเวลาหลังเกิดเหตุ: ปฏิกิริยาของสมองที่ต้องทำความเข้าใจ

ในช่วงไม่กี่วันหรือสัปดาห์แรกหลังจากเจอเหตุการณ์สะเทือนขวัญ สมองส่วนที่ทำหน้าที่จัดการอารมณ์จะทำงานหนักมาก หลายคนจะเกิดภาวะช็อกหรือมึนงง ซึ่งเป็นกลไกการป้องกันตัวเองตามธรรมชาติ แต่หากอาการเหล่านี้ไม่จางหายไปหลังจากผ่านไปหนึ่งเดือน และเริ่มรบกวนชีวิตประจำวันอย่างหนัก เช่น ทำงานไม่ได้ เข้าสังคมไม่ได้ หรือกระทบความสัมพันธ์ นั่นคือจุดที่ต้องเริ่มมองหาการช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ

วิธีดูแลจิตใจตัวเองในวันที่ทุกอย่างดูมืดมน

การเยียวยาบาดแผลในใจต้องใช้เวลาและพื้นที่ปลอดภัย ต่อไปนี้คือวิธีเบื้องต้นที่จะช่วยให้จิตใจค่อยๆ ฟื้นตัวได้ดีขึ้น

• ยอมรับความรู้สึกตัวเอง ไม่ต้องฝืนทำเป็นเข้มแข็ง การร้องไห้หรือการรู้สึกโกรธไม่ใช่ความผิด
• กลับมาอยู่กับปัจจุบัน ฝึกการหายใจเข้าลึกๆ หรือสังเกตสิ่งรอบข้างเพื่อดึงตัวเองกลับมาสู่ความเป็นจริงในตอนนี้
• รักษากิจวัตรประจำวัน การนอนให้พอ กินอาหารให้ครบ และออกกำลังกายเบาๆ ช่วยให้ระบบประสาทที่ตึงเครียดผ่อนคลายลงได้
• พูดคุยกับคนที่ไว้ใจ อย่าแบกรับความทุกข์ไว้คนเดียว การระบายความรู้สึกกับคนรอบข้างที่พร้อมรับฟังช่วยลดภาระทางใจได้มาก

เมื่อไหร่ที่การปรึกษาจิตแพทย์คือทางออกที่ดีที่สุด

หากลองดูแลตัวเองแล้ว แต่อาการเหล่านั้นยังคงเป็นอุปสรรคต่อการใช้ชีวิต อย่าลังเลที่จะปรึกษาหมอหรือนักจิตวิทยา เพราะการได้รับคำปรึกษาหรือการรักษาที่เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นการทำจิตบำบัดหรือการใช้ยาเพื่อปรับสมดุลสารเคมีในสมอง สามารถช่วยให้คนไข้ก้าวข้ามผ่านเหตุการณ์ร้ายๆ และกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขอีกครั้ง การขอความช่วยเหลือคือจุดเริ่มต้นที่กล้าหาญที่สุดในการรักษาบาดแผลทางใจให้หายดี