ทำไมลูกน้อยถึงยังกลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้? เข้าใจเรื่องพัฒนาการของกล้ามเนื้อหูรูดที่ยังไม่สมบูรณ์

ทำไมลูกวัยเตาะแตะถึงยังบอกว่าปวดฉี่ไม่ค่อยทัน

คุณพ่อคุณแม่หลายคนมักจะกังวลใจเวลาพยายามฝึกให้ลูกเลิกใช้ผ้าอ้อมสำเร็จรูป แล้วลูกมักจะพลาดปล่อยเลอะเทอะอยู่บ่อยครั้ง ทั้งที่บางครั้งก็เหมือนจะบอกได้แล้วว่าปวด แต่ก็ยังไม่ทันการเสียที เรื่องนี้ไม่ใช่ความดื้อหรือความขี้เกียจของเด็กครับ แต่มันคือเรื่องของ พัฒนาการของกล้ามเนื้อหูรูดที่ยังไม่สมบูรณ์ ซึ่งเป็นกลไกตามธรรมชาติที่ร่างกายเด็กยังต้องการเวลาในการเรียนรู้และเติบโต

กล้ามเนื้อหูรูดคืออะไรและทำหน้าที่อย่างไร

กล้ามเนื้อหูรูดเปรียบเสมือนด่านหน้าหรือประตูทางผ่านที่คอยควบคุมการขับถ่าย ไม่ว่าจะเป็นปัสสาวะหรืออุจจาระครับ ในเด็กทารก กล้ามเนื้อส่วนนี้จะทำงานแบบตอบสนองอัตโนมัติ คือถ้ากระเพาะปัสสาวะหรือลำไส้เต็ม มันก็จะปล่อยออกมาทันทีโดยไม่มีการยับยั้ง แต่เมื่อเด็กโตขึ้น สมองจะเริ่มเข้ามามีบทบาทในการสั่งการให้กล้ามเนื้อหูรูดขมิบปิดไว้ก่อนจนกว่าจะถึงเวลาที่เหมาะสม

ช่วงเวลาสำคัญของการฝึกสมองและร่างกายให้ประสานกัน

โดยปกติแล้ว พัฒนาการส่วนนี้จะเริ่มเห็นชัดเจนในช่วงอายุประมาณ 2 ถึง 3 ปีครับ เป็นช่วงที่สมองส่วนควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อมีการเชื่อมโยงกับระบบประสาทที่ควบคุมหูรูดได้ดีขึ้น อย่างไรก็ตาม ความสมบูรณ์ของกล้ามเนื้อหูรูดไม่ได้วัดกันที่ตัวเลขของอายุเพียงอย่างเดียว แต่ดูที่ความพร้อมของเด็กแต่ละคน ซึ่งถ้ากล้ามเนื้อส่วนนี้ยังทำงานได้ไม่เต็มที่ การสั่งการจากสมองไปถึงหูรูดอาจจะมีความล่าช้า ทำให้เด็กเกิดอาการหลุดเลอะเทอะได้บ่อยในช่วงแรกของการฝึก

สัญญาณบอกความพร้อมว่าหูรูดเริ่มทำงานได้ดีขึ้นแล้ว

หากคุณพ่อคุณแม่อยากทราบว่าลูกพร้อมหรือยังสำหรับการฝึกเลิกผ้าอ้อม ให้ลองสังเกตพฤติกรรมเหล่านี้ดูครับ:

• ลูกเริ่มรู้ตัวว่ากำลังจะฉี่หรืออึ
• ลูกสามารถบอกได้ว่าตอนไหนที่ฉี่หรืออึไปแล้ว
• ลูกสามารถกลั้นปัสสาวะได้นานขึ้น เช่น ช่วงที่หลับกลางวันแล้วผ้าอ้อมยังแห้งอยู่
• ลูกเริ่มมีความสนใจในการนั่งโถปัสสาวะเอง

เมื่อไหร่ถึงควรปรึกษาหมอ

แม้ว่าพัฒนาการของกล้ามเนื้อหูรูดที่ยังไม่สมบูรณ์จะเป็นเรื่องปกติ แต่มีบางกรณีที่คุณพ่อคุณแม่ควรพาลูกมาปรึกษาแพทย์ เช่น ลูกอายุเกิน 4-5 ปีแล้วยังไม่สามารถควบคุมการขับถ่ายได้เลย หรือเคยทำได้แล้วแต่กลับมามีอาการกลั้นไม่อยู่ใหม่ รวมถึงกรณีที่มีอาการปวดเวลาขับถ่าย หรือมีลักษณะการขับถ่ายที่ผิดปกติไปจากเดิม เพื่อให้คุณหมอตรวจดูว่ามีภาวะอื่นแทรกซ้อนหรือไม่ หรือเป็นเพียงเรื่องของพัฒนาการที่อาจล่าช้ากว่าเด็กวัยเดียวกันเพียงเล็กน้อย