คุมอารมณ์ไม่อยู่ หงุดหงิดง่าย: นี่คือสัญญาณเตือนของปัญหาการควบคุมอารมณ์และแรงกระตุ้น

ทำไมบางครั้งเราถึงเหมือนระเบิดเวลาที่รอวันปะทุ

หมอเชื่อว่าหลายคนคงเคยตกอยู่ในสถานการณ์ที่เผลอพูดจารุนแรงใส่คนใกล้ตัว หรือตัดสินใจทำอะไรลงไปโดยไม่ยั้งคิดเพียงเพราะอารมณ์ชั่ววูบ แล้วมานั่งเสียใจภายหลัง หากเหตุการณ์เหล่านี้เกิดขึ้นเป็นครั้งคราวอาจเป็นเรื่องของความเหนื่อยล้าสะสม แต่ถ้ามันกลายเป็นนิสัยที่ควบคุมไม่ได้จนกระทบต่อความสัมพันธ์และการใช้ชีวิต นั่นอาจเป็นสัญญาณของ ปัญหาการควบคุมอารมณ์และแรงกระตุ้น ที่ต้องการการดูแลอย่างถูกวิธี

ปัญหาการควบคุมอารมณ์และแรงกระตุ้น เกิดจากอะไรกันแน่

สมองของคนเรามีส่วนที่เรียกว่าสมองส่วนหน้า หรือ Prefrontal Cortex ทำหน้าที่เหมือนเบรกคอยยับยั้งชั่งใจและประเมินผลที่จะตามมา แต่เมื่อไหร่ที่สมองส่วนนี้ทำงานได้ไม่เต็มที่ ไม่ว่าจะจากความเครียดเรื้อรัง การนอนหลับไม่เพียงพอ หรือความผิดปกติของสารเคมีในสมอง ก็จะทำให้ระบบเบรกที่ว่านี้ทำงานได้แย่ลง ส่งผลให้เราตอบสนองต่อสิ่งเร้าด้วยอารมณ์ที่รุนแรงเกินจริง

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเราเริ่มควบคุมตัวเองไม่ไหวแล้ว

• มักจะระเบิดอารมณ์ออกมาอย่างรุนแรงโดยไม่มีเหตุผลอันควร
• เสียใจภายหลังทุกครั้งที่เผลอทำตัวไม่ดีใส่คนรอบข้าง
• ตัดสินใจทำอะไรที่สุ่มเสี่ยงเพียงเพื่อต้องการความสะใจในขณะนั้น
• รู้สึกเหมือนอารมณ์ตัวเองเป็นรถที่ไร้เบรกและสั่งให้หยุดไม่ได้
• ความสัมพันธ์กับคนรอบตัวเริ่มแย่ลงเพราะคำพูดและการกระทำของเรา

วิธีฝึกสมองให้มีเบรกที่แข็งแรงขึ้น

การฝึกควบคุมอารมณ์ไม่ใช่เรื่องที่จะทำได้ในวันเดียว แต่มันเหมือนการฝึกกล้ามเนื้อครับ หมอแนะนำขั้นตอนเบื้องต้นที่สามารถเริ่มได้ทันที:

เทคนิคหยุดคิดก่อนทำด้วยหลักการสามวินาที

เมื่อรู้สึกว่าความโกรธเริ่มพุ่งปรี๊ด ให้หยุดนิ่งๆ แล้วนับหนึ่งถึงสามในใจ หรือหายใจเข้าลึกๆ ให้เต็มปอด การดึงสติให้กลับมาอยู่กับลมหายใจจะช่วยตัดวงจรสมองส่วนอารมณ์ให้สงบลงได้บ้างก่อนที่เราจะเผลอทำอะไรลงไป

การระบุอารมณ์ให้เป็นชื่อเรียก

บ่อยครั้งที่เราคุมอารมณ์ไม่ได้เพราะเราไม่รู้ว่าตัวเองกำลังรู้สึกอะไร ให้ลองเปลี่ยนจากความรู้สึกคลุมเครือเป็นการบอกตัวเองว่า ตอนนี้เรากำลังรู้สึกโกรธ หรือรู้สึกอิจฉา เมื่อเราเรียกชื่ออารมณ์ถูก สมองส่วนเหตุผลจะเริ่มทำงานแทนที่สมองส่วนอารมณ์ทันที

เมื่อไหร่ที่ควรมาปรึกษาหมอ

หากลองปรับพฤติกรรมแล้วยังรู้สึกว่าชีวิตติดขัด อารมณ์ยังคงเป็นนายเหนือหัว หรือพบว่าปัญหาเหล่านี้เริ่มนำไปสู่การทำร้ายตัวเองหรือคนอื่น นี่ไม่ใช่เรื่องที่ต้องเผชิญหน้าคนเดียว การเข้าพบจิตแพทย์เพื่อพูดคุยหรือรับคำปรึกษา ไม่ใช่การบอกว่าเราอ่อนแอ แต่มันคือการหาเครื่องมือที่ดีที่สุดเพื่อมาจัดการกับระบบอารมณ์ของเราให้กลับมามั่นคงและใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขอีกครั้ง