น้ำหนักลดฮวบโดยไม่ตั้งใจ สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกว่าขาดสารอาหาร

น้ำหนักลดเร็วผิดปกติ อย่าเพิ่งดีใจไป

หลายคนอาจจะรู้สึกตื่นเต้นเมื่อเห็นตัวเลขบนตาชั่งลดลงอย่างรวดเร็วโดยไม่ได้ตั้งใจ แต่ในมุมมองของหมอ นี่คือสัญญาณอันตรายที่มองข้ามไม่ได้ การขาดสารอาหารและน้ำหนักตัวลดลงอย่างรวดเร็วในระยะเวลาสั้นๆ มักไม่ใช่เรื่องบังเอิญหรือโชคดี แต่มักเป็นเสียงตะโกนจากร่างกายว่ามีอะไรบางอย่างผิดปกติเกิดขึ้นภายใน

ทำไมจู่ๆ น้ำหนักถึงลดลงได้ขนาดนั้น

ร่างกายคนเรามีกลไกที่ซับซ้อน หากจู่ๆ น้ำหนักหายไปเกิน 5 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตัวภายในเวลาเพียง 6 เดือน โดยที่ไม่ได้คุมอาหารหรือออกกำลังกายหนักขึ้น หมอจะเริ่มสงสัยถึงสาเหตุหลักๆ ดังนี้

• ภาวะการดูดซึมสารอาหารบกพร่อง จากโรคในระบบทางเดินอาหาร
• การสูญเสียพลังงานมากกว่าปกติ เช่น โรคเบาหวานที่ควบคุมไม่ได้ หรือภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานเกิน
• การติดเชื้อเรื้อรังที่ทำให้ร่างกายต้องใช้พลังงานสูงขึ้นในการต่อสู้กับโรค
• ภาวะซึมเศร้าหรือความเครียดรุนแรงที่ส่งผลต่อการกินโดยตรง
• โรคร้ายแรงจำพวกมะเร็งที่ดึงเอาสารอาหารไปเลี้ยงเซลล์ผิดปกติจนร่างกายทรุดโทรม

สัญญาณเตือนที่ต้องรีบมาหาหมอ

หากน้ำหนักที่ลดลงมาพร้อมกับอาการเหล่านี้ ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้จนกว่าจะสายเกินไป:

• มีอาการอ่อนเพลีย ไม่มีแรงทำกิจกรรมตามปกติ
• ถ่ายอุจจาระผิดปกติเรื้อรัง เช่น ถ่ายเหลวบ่อย หรืออุจจาระมีสีดำ
• เบื่ออาหารอย่างรุนแรง รู้สึกอิ่มเร็วผิดปกติ
• มีไข้ต่ำๆ เรื้อรัง หรือเหงื่อออกมากตอนกลางคืน
• ผิวหนังแห้ง ผมร่วง หรือเล็บเปราะบางผิดปกติ

วิธีที่หมอใช้ตรวจหาสาเหตุ

เมื่อคนไข้เข้ามาปรึกษาเรื่องน้ำหนักลดผิดปกติ ขั้นตอนแรกคือการซักประวัติอย่างละเอียดว่ามีพฤติกรรมการกินเปลี่ยนไปไหม มีความเครียดสะสมหรือไม่ หลังจากนั้นจะเป็นการตรวจร่างกายเบื้องต้นเพื่อดูความผิดปกติของอวัยวะต่างๆ การตรวจเลือดเพื่อดูค่าตับ ค่าไต ระดับน้ำตาล และการทำงานของต่อมไทรอยด์ รวมถึงอาจต้องตรวจอุจจาระหรือเอกซเรย์ปอดหากสงสัยในสาเหตุที่ซับซ้อนขึ้น

ดูแลตัวเองอย่างไรเมื่อสงสัยว่ากำลังขาดสารอาหาร

หัวใจสำคัญคือการไม่นิ่งนอนใจ การปรับการกินให้ได้สารอาหารครบถ้วนเป็นสิ่งแรกที่ต้องทำ แต่ถ้าอาการเริ่มกระทบกับการใช้ชีวิตประจำวัน การรอให้ร่างกายกลับมาปกติเองอาจไม่ใช่ทางออกที่ดีที่สุด การเข้ามาพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยโรคต้นเหตุคือการแก้ไขที่ตรงจุดที่สุด เพราะถ้ารู้สาเหตุเร็ว เราก็สามารถวางแผนการรักษาและฟื้นฟูร่างกายให้กลับมาแข็งแรงได้ทันเวลา