ตัวเหลืองตาเหลืองอย่าชะล่าใจ สัญญาณเตือนภาวะท่อน้ำดีอุดตันที่ต้องรีบดูแล

ทำไมคนไข้ถึงตัวเหลืองตาเหลือง

หลายคนมักตกใจเมื่อส่องกระจกแล้วเห็นตาขาวเปลี่ยนเป็นสีเหลือง หรือผิวหนังเริ่มออกสีเหลืองตุ่นๆ อาการนี้ทางการแพทย์เรียกกันว่าดีซ่านครับ ซึ่งถ้าถามหมอว่ามันเกิดจากอะไร คำตอบสั้นๆ คือสารสีเหลืองที่ชื่อว่า บิลิรูบิน ในเลือดสูงขึ้นผิดปกติ จนร่างกายขับออกไม่ทัน ปกติแล้วน้ำดีจะถูกผลิตจากตับและส่งผ่านท่อน้ำดีลงไปที่ลำไส้เพื่อช่วยย่อยอาหาร แต่ถ้าเมื่อไหร่ท่อทางเดินน้ำดีเกิดการอุดตัน น้ำดีก็ย้อนกลับเข้ากระแสเลือดจนแสดงอาการตัวเหลืองตาเหลืองออกมาให้เห็น

สาเหตุที่ทำให้ท่อน้ำดีอุดตัน

การอุดตันของท่อน้ำดีไม่ได้เกิดขึ้นเองลอยๆ แต่มักมีที่มาจากหลายสาเหตุที่พบบ่อยได้แก่

• นิ่วในท่อน้ำดี: เป็นสาเหตุอันดับต้นๆ ที่ทำให้น้ำดีไหลไม่สะดวก
• เนื้องอกหรือมะเร็งบริเวณท่อน้ำดี ตับอ่อน หรือตับ: ก้อนเนื้อเหล่านี้จะเข้าไปเบียดหรืออุดรูเปิดของท่อ ทำให้ของเหลวผ่านไม่ได้
• ภาวะท่อน้ำดีตีบตัน: อาจเกิดจากการอักเสบเรื้อรังหรือพังผืด

ตรวจวินิจฉัยให้แน่ชัดก่อนเริ่มการรักษา

ก่อนจะวางแผนการรักษาอาการตัวเหลืองตาเหลือง หมอจำเป็นต้องทราบต้นตอให้ชัดเจนก่อนครับ โดยปกติเราจะเริ่มจากการเจาะเลือดดูค่าตับและค่าสารน้ำดี จากนั้นจะส่งตรวจด้วยภาพถ่ายทางรังสี เช่น การทำอัลตราซาวด์ช่องท้อง หรือการสแกนด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เพื่อดูว่าจุดที่อุดตันอยู่ตรงไหนและมีลักษณะอย่างไร

วิธีรักษาอาการตัวเหลืองตาเหลือง

เมื่อทราบสาเหตุแล้ว หมอจะมุ่งเน้นไปที่การระบายน้ำดีที่คั่งอยู่ออกเพื่อให้คนไข้รู้สึกดีขึ้นและลดความเสี่ยงจากการติดเชื้อ โดยวิธีที่นิยมในปัจจุบัน ได้แก่

การส่องกล้องเพื่อระบายน้ำดี

วิธีนี้เป็นการใส่กล้องทางปากลงไปถึงจุดที่ท่อน้ำดีเปิดเข้าลำไส้เล็ก เพื่อนำนิ่วออกหรือใส่ท่อระบายน้ำดี วิธีนี้ช่วยให้คนไข้ไม่ต้องผ่าตัดใหญ่และฟื้นตัวได้เร็ว

การผ่าตัดเพื่อจัดการต้นเหตุ

หากการอุดตันเกิดจากก้อนเนื้อหรือนิ่วที่มีขนาดใหญ่และซับซ้อน หมออาจพิจารณาการผ่าตัดเพื่อนำก้อนนิ่วออกหรือตัดเอาส่วนที่ผิดปกติออกไป เพื่อแก้ปัญหาที่ต้นเหตุอย่างถาวร

การระบายน้ำดีผ่านทางผิวหนัง

ในกรณีที่คนไข้ไม่สามารถส่องกล้องหรือผ่าตัดได้ แพทย์จะใช้วิธีการใช้เข็มเจาะผ่านผิวหนังเข้าไปที่ตับเพื่อวางท่อระบายน้ำดีออกมาภายนอก เพื่อลดความดันในท่อน้ำดีและบรรเทาอาการตัวเหลืองลง

ดูแลตัวเองอย่างไรให้ห่างไกลจากภาวะนี้

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการดูแลตับและทางเดินน้ำดีให้แข็งแรงครับ หมอแนะนำให้ทานอาหารที่สะอาด ลดของมันของทอดเพื่อลดโอกาสการเกิดนิ่ว และหากเริ่มสังเกตเห็นว่าปัสสาวะมีสีเข้มเหมือนน้ำชา ตาขาวเริ่มเหลือง หรือมีอาการปวดท้องใต้ชายโครงขวาผิดปกติ อย่ารอดูอาการจนนานเกินไปครับ การมาพบแพทย์ตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้การรักษาเป็นไปได้ง่ายและลดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงที่อาจตามมาได้