ลูกดื้อเงียบ ดื้อตาใส หรือต่อต้านทุกเรื่อง: รับมืออย่างไรกับพฤติกรรมชวนปวดหัวนี้ดี

ช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาที่คลินิกด้วยความเครียดและเหนื่อยล้า พร้อมกับคำถามเดิมๆ ว่าทำไมลูกถึงเปลี่ยนไปเป็นคนละคน จากเด็กเคยว่าง่าย กลับกลายเป็นเด็กหัวแข็ง ส่ายหน้าปฏิเสธทุกเรื่อง และชอบลองดีด้วยการทำในสิ่งที่ห้ามอยู่เรื่อยๆ ปัญหาพฤติกรรมดื้อดึงต่อต้านและเกเรนี้ไม่ใช่เรื่องเล็กที่ปล่อยให้โตแล้วจะหายไปเอง แต่มันคือสัญญาณเตือนที่พ่อแม่ต้องทำความเข้าใจก่อนที่สายสัมพันธ์ในครอบครัวจะพังลง

ลูกแค่ซนตามวัยหรือกำลังมีปัญหาพฤติกรรมดื้อดึงต่อต้านกันแน่

ในฐานะหมอที่เจอเด็กๆ มาเยอะ ผมมักจะบอกคุณพ่อคุณแม่เสมอว่า การที่เด็กจะปฏิเสธบ้างเป็นเรื่องธรรมดาตามพัฒนาการ โดยเฉพาะช่วงวัยทองสองขวบหรือช่วงวัยรุ่น แต่ถ้าลูกมีพฤติกรรมเถียงคำไม่ตกฟาก หงุดหงิดง่าย โทษคนอื่นตลอดเวลา และตั้งใจขัดคำสั่งอย่างสม่ำเสมอนานติดต่อกันเกินครึ่งปี แบบนี้ไม่ใช่แค่ซนธรรมดาแล้วครับ แต่นี่คือลักษณะของภาวะต่อต้านและดื้อดึงที่ต้องอาศัยความเข้าใจและการปรับวิธีเลี้ยงดูอย่างจริงจัง

สาเหตุที่แท้จริงเบื้องหลังความเกเรของลูก

เด็กไม่ได้เกิดมาพร้อมกับความตั้งใจที่จะกวนประสาทผู้ใหญ่หรอกครับ ทุกพฤติกรรมเกเรมีเหตุผลซ่อนอยู่เสมอ สาเหตุหลักๆ มักมาจากความเครียดในโรงเรียน ปัญหาการถูกกลั่นแกล้ง การรู้สึกว่าตัวเองไม่ได้รับความสนใจ หรือแม้แต่การเลียนแบบพฤติกรรมจากหน้าจอโทรศัพท์มือถือ นอกจากนี้ การที่ผู้ใหญ่ใช้อารมณ์ ดุว่า หรือลงโทษด้วยความรุนแรง ก็ยิ่งไปหล่อเลี้ยงให้เด็กแสดงพฤติกรรมต่อต้านรุนแรงขึ้นไปอีก เพราะเขาเรียนรู้ว่าวิธีนี้คือการเรียกร้องความสนใจที่ได้ผลที่สุด

เท็ดลับการสื่อสารกับเด็กดื้อดึงฉบับหมอเด็ก

เวลาลูกกำลังโมโหและต่อต้าน การที่เราไปขึ้นเสียงแข่งหรือใช้กำลังบังคับมีแต่จะทำให้สถานการณ์แย่ลง สิ่งแรกที่ต้องทำคือตั้งสติและลดระดับเสียงลง ใช้ประโยคสั้นๆ ชัดเจน หลีกเลี่ยงการบ่นยาวๆ และที่สำคัญคือต้องให้ทางเลือกที่จำกัดแต่ยอมรับได้ เช่น ถามว่า จะอาบน้ำตอนนี้หรืออีกห้าทีข้างหน้า ดีกว่าการบอกว่า ไปอาบน้ำเดี๋ยวนี้ ซึ่งมักจะจบลงด้วยการทะเลาะกัน

เมื่อไหร่ที่ควรพาเด็กไปพบผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต

หากคุณพ่อคุณแม่ลองปรับวิธีสื่อสารและตั้งกฎระเบียบที่บ้านอย่างสม่ำเสมอแล้ว แต่อาการดื้อดึงและเกเรของลูกยังคงทวีความรุนแรงขึ้น จนเริ่มส่งผลกระทบต่อการเรียน การเข้าสังคมกับเพื่อน หรือทำร้ายข้าวของในบ้าน นั่นแปลว่าเราอาจจะลำบากเกินกว่าจะรับมือได้เอง การมาพบกุมารแพทย์ด้านพัฒนาการและพฤติกรรม หรือนักจิตวิทยาเด็ก จะช่วยประเมินเชิงลึกและหาแนวทางช่วยเหลือที่ตรงจุด ไม่ว่าจะเป็นการทำจิตบำบัดสำหรับเด็กหรือการอบรมทักษะการเลี้ยงดูสำหรับพ่อแม่ครับ