โรคความดันโลหิตสูง: ภัยเงียบใกล้ตัวที่ชวนคิดว่าเรายังแข็งแรงดีอยู่หรือเปล่า

เวลาตรวจสุขภาพประจำปีแล้วหมอบอกว่าตัวเลขความดันมันเริ่มปดติไปในทางสูง หลายคนมักจะโบกมือลาแล้วบอกว่าตัวเองยังไหว ไม่มีอาการอะไรสักหน่อย ไม่เห็นจะเวียนหัวหรือปวดหัวตรงไหนเลย แต่ในความเป็นจริงแล้ว โรคความดันโลหิตสูง นี่แหละคือฆาตกรเงียบตัวจริงที่เข้ามาทำงานในร่างกายเราแบบไม่ส่งเสียงเตือนล่วงหน้า

การปล่อยให้ความดันในหลอดเลือดสูงเรื้อรังก็เหมือนกับการที่เราเปิดสายยางรดน้ำต้นไม้แรงสุดแล้วบีบปลายสายไว้ตลอดเวลา นานวันเข้าผนังหลอดเลือดข้างในก็จะเริ่มล้า ปริแตก และเสื่อมสภาพเร็วกว่าที่ควรจะเป็น ส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ไปยังอวัยวะสำคัญ ทั้งสมอง หัวใจ และไต โดยที่เราไม่รู้ตัวเลย

เช็คลิสต์ด่วน ตัวเลขแค่ไหนถึงเรียกว่าเป็นโรคความดันโลหิตสูง

หลายคนสับสนกับตัวเลขสองค่าเวลาที่พยาบาลวัดความดันให้ ค่าบนคือแรงดันตอนที่หัวใจบีบตัว ส่วนค่าล่างคือแรงดันตอนที่หัวใจคลายตัวพักผ่อน ถ้าวัดแล้วเจอตัวเลขเกินเกณฑ์มาตรฐานบ่อยครั้ง นั่นคือสัญญาณเตือนจากร่างกายแล้ว

• ระดับปกติ: น้อยกว่า 120 และ 80 มิลลิเมตรปรอท
• ระดับเริ่มต้นน่าห่วง: 120-139 หรือ 80-89 มิลลิเมตรปรอท
• ระดับสูงชัดเจน: 140 ขึ้นไป หรือ 90 มิลลิเมตรปรอทขึ้นไป

ทำไมอยู่ดีๆ ความดันถึงพุ่งสูงโดยไม่มีสัญญาณเตือน

ส่วนใหญ่แล้วเก้าสิบกว่าเปอร์เซ็นต์ของผู้ป่วยจะหาต้นตอที่แน่ชัดไม่ได้ เรียกว่าเป็นความดันสูงจากกรรมพันธุ์ อายุที่มากขึ้น และวิถีชีวิตประจำวัน แต่ก็มีอีกกลุ่มเล็กน้อยที่มีสาเหตุมาจากโรคอื่น เช่น โรคไต หรือความผิดปกติของต่อมไร้ท่อ

พฤติกรรมในชีวิตประจำวันของเรานี่แหละตัวดี การกินเค็มจัด อาหารรสจัดจ้าน ความเครียดสะสมจากการทำงาน การนอนดึกตื่นเช้า และน้ำหนักตัวที่เกินเกณฑ์ ล้วนเป็นเชื้อเพลิงชั้นดีที่คอยโหมโรงให้หลอดเลือดต้องทำงานหนักขึ้นเรื่อยๆ

สัญญาณเตือนภัยระยะสุดท้าย ที่ปล่อยไว้ไม่ได้เด็ดขาด

แม้เราจะบอกว่าโรคนี้ไม่มีอาการ แต่ถ้าวันไหนความดันพุ่งขึ้นสูงปรี๊ดจนเป็นอันตราย ร่างกายจะส่งเสียงกรีดร้องออกมาทันที อาการเหล่านี้คือสิ่งที่ไม่ควรนิ่งนอนใจและต้องรีบหาหมอ

• อาการปวดหัวตื้อๆ บริเวณท้ายทอย: มักจะเป็นช่วงตื่นนอนตอนเช้า
• รู้สึกมึนงง วิงเวียน: ทรงตัวไม่ค่อยอยู่ราวกับบ้านหมุน
• ตาพร่ามัวชั่วขณะ: หรือเห็นจุดดำลอยไปมา
• แน่นหน้าอกหรือหายใจไม่เต็มอิ่ม: เหนื่อยง่ายกว่าปกติเวลาเดินขึ้นบันได

ปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตอย่างไรให้อายุยืนยาวกว่าเดิม

การจัดการกับโรคนี้ไม่ใช่เรื่องของการกินยาไปตลอดชีวิตเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการกลับมาดูแลเครื่องยนต์ในร่างกายตัวเองใหม่ทั้งหมด ลองเริ่มจากสิ่งใกล้ตัวเหล่านี้

• ลดเค็มและโซเดียมลงครึ่งหนึ่ง: งดซดน้ำซุป รสจัด อาหารหมักดอง และพวกบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป
• ขยับร่างกายให้สม่ำเสมอ: การเดินเร็วหรือวิ่งเหยาะๆ วันละสามสิบนาทีช่วยให้หลอดเลือดหยุ่นตัวดีขึ้น
• จัดการความเครียดให้เป็น: หาเวลาพักผ่อน นอนหลับให้สนิทอย่างน้อยเจ็ดถึงแปดชั่วโมง
• ตรวจวัดความดันด้วยตัวเองที่บ้าน: บันทึกตัวเลขสม่ำเสมอเพื่อส่งให้แพทย์ดูอาการ

ท้ายที่สุดแล้ว การดูแลตัวเองตั้งแต่วันนี้ยังไงก็ง่ายกว่าการแบกสังขารเข้าโรงพยาบาลด้วยภาวะแทรกซ้อนอย่างอัมพฤกษ์อัมพาตหรือโรคหัวใจวายเฉียบพลันแน่นอนครับ