คำนวณขนาดยาพาราเซตามอลให้ลูกยังไงไม่ให้พลาด เทคนิคจำง่ายจากหมอเด็ก

ลูกตัวร้อนทีไร มือไม้สั่นทุกที: ทำไมการกะเกณฑ์ยาด้วยสายตาถึงอันตราย?

เวลาลูกน้อยไม่สบาย ตัวร้อนฉ่าขึ้นมา เชื่อว่าคุณพ่อคุณแม่หลายคนคงเคยหยิบขวดน้ำเชื่อมพาราเซตามอลขึ้นมาดู แล้วก็เกิดอาการลังเลว่าจะรินให้ลูกกินเท่าไรดี จะกะเอาจากอายุเหมือนปีที่แล้วก็กลัวยาจะไม่พอ หรือจะเทตามช้อนชาที่แถมมาในกล่องโดยไม่ดูน้ำหนักจริงของลูกดี ภาพจำที่คุ้นเคยคือการกะปริมาณคร่าวๆ ซึ่งหมออยากบอกตรงนี้เลยว่าอันตรายกว่าที่คิด เพราะเด็กในวัยเดียวกันอาจมีน้ำหนักตัวที่แตกต่างกันได้มาก การใช้เกณฑ์อายุมาเป็นตัวกำหนดจึงเสี่ยงต่อการได้รับยาเกินขนาดหรือน้อยเกินไปจนไข้ไม่ลด

สูตรคำนวณมหัศจรรย์: คิดง่ายๆ จากน้ำหนักตัวลูกน้อย

หลักการทางการแพทย์ที่ถูกต้องและปลอดภัยที่สุดในการให้ยาลดไข้เด็ก คือการคำนวณตามน้ำหนักตัวจริง โดยขนาดยาพาราเซตามอลที่เหมาะสมตามน้ำหนักตัวเด็กที่องค์การอนามัยโลกและกุมารแพทย์แนะนำคือ 10 ถึง 15 มิลลิกรัม่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ต่อครั้งของการกินยา

วิธีคิดเลขแบบบ้านๆ ที่คุณพ่อคุณแม่ทำตามได้ทันที

สมมตินะครับว่าน้องหนัก 10 กิโลกรัม การคำนวณก็ไม่ยากเลย

• เอา 10 กิโลกรัม ตั้ง
• คูณด้วย 10 ถึง 15 มิลลิกรัม
• จะได้ปริมาณยาที่ต้องการคือ 100 ถึง 150 มิลลิกรัมต่อครั้ง

ทีนี้พอนำมาเทียบกับความเข้มข้นของยาในท้องตลาด เช่น ชนิดน้ำเชื่อมยอดฮิตที่มีตัวยา 120 มิลลิกรัมต่อ 5 ซีซี ลูกเราก็จะได้กินยาประมาณ 4 ถึง 6 ซีซีต่อครั้งนั่นเองครับ

ตารางเทียบน้ำหนักกับปริมาณยาที่หมออยากให้เซฟเก็บไว้ดู

เพื่อให้ใช้งานได้จริงในยามฉุกเฉินตอนดึกๆ หมอขอสรุปตัวเลขกลมๆ ของปริมาณยาต่อน้ำหนักตัวเด็กมาให้ดูกันชัดๆ ดังนี้ครับ

• เด็กน้ำหนัก 8 กิโลกรัม: ควรกินยาครั้งละประมาณ 3 ซีซี (สำหรับสูตรความเข้มข้น 120 มิลลิกรัม/5 ซีซี)
• เด็กน้ำหนัก 10 กิโลกรัม: ควรกินยาครั้งละประมาณ 4 ซีซี
• เด็กน้ำหนัก 12 กิโลกรัม: ควรกินยาครั้งละประมาณ 5 ซีซี หรือ 1 ช้อนชาพอดี
• เด็กน้ำหนัก 14 กิโลกรัม: ควรกินยาครั้งละประมาณ 6 ซีซี
• เด็กน้ำหนัก 16 กิโลกรัม: ควรกินยาครั้งละประมาณ 6.5 ถึง 7 ซีซี

เรื่องสำคัญที่มักเข้าใจผิดบ่อยเกี่ยวกับระยะเวลาการกินยา

นอกจากเรื่องปริมาณยาแล้ว อีกจุดที่หมอเจอประจำคือเรื่องความถี่ในการกินยา พาราเซตามอลไม่ใช่ยาวิตามินที่จะกินเมื่อไหร่ก็ได้ ห้ามป้อนถี่เกินไปเด็ดขาด ยานี้ต้องกินห่างกันอย่างน้อย 4 ถึง 6 ชั่วโมง และในหนึ่งวันไม่ควรเกิน 5 ครั้งเป็นอย่างยิ่ง หากน้องยังมีไข้อยู่ในช่วงเวลาระหว่างรอรอบกินยาครั้งต่อไป ให้ใช้วิธีเช็ดตัวด้วยน้ำอุ่นเพื่อช่วยระบายความร้อนแทนการอัดยาซ้ำเข้าไป ซึ่งเสี่ยงทำให้ตับทำงานหนักเกินไป

สัญญาณเตือนแบบไหนที่แปลว่าไข้แบบนี้ต้องรีบพามาหาหมอ

การป้อนยาลดไข้เป็นแค่การบรรเทาอาการเบื้องต้นเท่านั้น หากคุณพ่อคุณแม่ดูแลน้องที่บ้านแล้วเจออาการเหล่านี้ร่วมด้วย ไม่ควรนอนใจเด็ดขาดครับ

• เด็กอายุต่ำกว่า 3 เดือนแล้วมีไข้สูง แม้จะยังดูปกติดีก็ต้องมาโรงพยาบาลทันที
• ไข้สูงติดต่อกันเกิน 48 ถึง 72 ชั่วโมงโดยไม่มีทีท่าว่าจะลดลง
• น้องซึมมาก ปลุกตื่นยาก ไม่ยอมกินน้ำหรือนมเลย
• มีอาการชักร่วมด้วย หรือหายใจหอบเหนื่อย ปีกจมูกบาน

การเข้าใจเรื่องการใช้ยาอย่างถูกต้องจะช่วยให้เราผ่านช่วงเวลาที่ลูกป่วยไปได้อย่างปลอดภัย หากไม่แน่ใจเรื่องน้ำหนักตัวหรือสูตรยา หยิบโทรศัพท์ขึ้นมาปรึกษาเภสัชกรหรือพามาพบหมอที่คลินิกดีที่สุดครับ