ลูกขี้กังวลหรือเปล่า? ความวิตกกังวลในเด็กเรื่องที่พ่อแม่ควรรู้

ความวิตกกังวลในเด็กคืออะไรกันแน่

หลายครั้งที่พ่อแม่มักเข้าใจผิดว่าลูกเป็นเด็กดื้อ เด็กขี้กลัว หรือเด็กที่เอาแต่ใจ แต่ในความเป็นจริงแล้ว พฤติกรรมเหล่านั้นอาจเป็นสัญญาณของความวิตกกังวลในเด็ก ซึ่งเป็นภาวะที่เด็กไม่สามารถจัดการกับความรู้สึกไม่มั่นคงภายในใจได้ ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ หรือเพียงแค่อุปนิสัยส่วนตัว แต่มันคือความรู้สึกตื่นตระหนกหรือกังวลเกินกว่าเหตุเมื่อต้องเผชิญกับสถานการณ์ต่างๆ

สังเกตอย่างไรว่าลูกกำลังแบกความกังวลไว้

อาการของความวิตกกังวลในเด็กมักไม่แสดงออกมาเป็นคำพูด แต่จะสะท้อนผ่านร่างกายและพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป ซึ่งพ่อแม่ต้องคอยสังเกตให้ดี ดังนี้

• มีอาการทางกายบ่อยครั้ง เช่น บ่นปวดท้อง ปวดหัวโดยไม่พบสาเหตุทางการแพทย์ โดยเฉพาะก่อนไปโรงเรียน
• นอนหลับยาก ฝันร้าย หรือไม่อยากนอนคนเดียว
• ไม่มีสมาธิ กระสับกระส่าย หรือดูเหม่อลอยเป็นพักๆ
• หงุดหงิดง่าย ร้องไห้งอแง หรือโกรธรุนแรงเมื่อต้องเจอสถานการณ์ใหม่ๆ
• ชอบถามคำถามเดิมซ้ำๆ เพื่อความมั่นใจ เช่น พ่อแม่จะมารับกี่โมง หรือเหตุการณ์นั้นจะเกิดขึ้นไหม

สาเหตุที่ทำให้เด็กเกิดความเครียดและวิตกกังวล

ความกังวลในเด็กมักเกิดจากการผสมผสานระหว่างปัจจัยทางชีวภาพและสภาพแวดล้อมรอบตัว โดยส่วนใหญ่มีที่มาจาก

• ปัจจัยทางพันธุกรรม หากคนในครอบครัวมีประวัติเป็นโรควิตกกังวล ลูกก็มีแนวโน้มที่จะมีระบบประสาทที่ไวต่อการรับความรู้สึกมากกว่าเด็กคนอื่น
• การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในชีวิต เช่น การย้ายบ้าน การเปลี่ยนโรงเรียน หรือการที่สมาชิกในครอบครัวเจ็บป่วย
• สไตล์การเลี้ยงดูที่เข้มงวดเกินไป หรือการที่พ่อแม่เองก็เป็นคนวิตกกังวล ทำให้เด็กซึมซับความกลัวมาโดยไม่รู้ตัว

วิธีช่วยลูกก้าวผ่านความกลัวไปได้ด้วยกัน

เมื่อพบว่าลูกมีความกังวล สิ่งที่สำคัญที่สุดไม่ใช่การบอกให้เขาหยุดกังวล แต่คือการสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้เขาได้ระบายความรู้สึก

• รับฟังโดยไม่ตัดสิน ให้เขารู้สึกว่าความกลัวของเขามีความหมายสำหรับเรา
• สอนให้เขารู้จักชื่อของอารมณ์ เช่น บอกเขาว่าสิ่งที่เขารู้สึกอยู่คือความกังวล ซึ่งเป็นอารมณ์ปกติที่เกิดขึ้นได้
• สร้างกิจวัตรประจำวันที่ชัดเจน เพราะความคาดเดาได้ช่วยลดความไม่มั่นคงในใจเด็กได้เป็นอย่างดี
• ฝึกการหายใจหรือเทคนิคผ่อนคลายกล้ามเนื้อร่วมกันเมื่อเริ่มเห็นอาการ

อาการแบบไหนที่ควรพาไปพบหมอเด็ก

หากอาการวิตกกังวลเริ่มส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันของลูกอย่างรุนแรง เช่น ไม่ยอมไปโรงเรียนเลย หยุดกินอาหาร หรือปลีกตัวออกจากเพื่อนจนไม่มีสังคม นั่นเป็นสัญญาณว่าควรพามาปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านจิตเวชเด็กและวัยรุ่น เพื่อประเมินและหาแนวทางการรักษาที่เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นการทำจิตบำบัด การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม หรือการใช้ยาในกรณีที่จำเป็น เพื่อช่วยให้เขากลับมามีความสุขและใช้ชีวิตวัยเด็กได้อย่างเต็มที่อีกครั้ง