เข้าใจเรื่องภูมิคุ้มกันและตารางฉีดวัคซีน แบบหมอเล่าให้ฟัง

เกราะป้องกันร่างกายทำงานอย่างไร ทำไมเราถึงต้องฉีดวัคซีน

เวลาที่ตรวจคนไข้ในห้องตรวจ หลายคนมักจะถามหมอบ่อยๆ ว่า ทำไมฉีดวัคซีนแล้วต้องมีไข้ ทำไมร่างกายต้องปวดเมื่อยด้วย ความจริงแล้วการฉีดวัคซีนก็เหมือนกับการจำลองสนามรบให้ร่างกายของเราได้รู้จักกับเชื้อโรคหน้าตาแปลกปลอม โดยที่ตัววัคซีนไม่ได้มีความรุนแรงเท่ากับเชื้อโรคจริง

เมื่อเราฉีดวัคซีนเข้าไป ระบบภูมิคุ้มกันซึ่งเปรียบเสมือนทหารยามประจำการ จะเข้ามาตรวจสอบและสร้างอาวุธจำเพาะที่เรียกว่าแอนติบอดี้ขึ้นมาเก็บไว้ในคลังแสง หากวันข้างหน้าเราไปรับเชื้อโรคตัวจริงเข้ามาจริงๆ ทหารยามเหล่านี้จะจำหน้าได้ทันทีและจัดการทำลายได้อย่างรวดเร็ว ก่อนที่เชื้อโรคจะทันได้สร้างความเสียหายรุนแรงให้กับอวัยวะต่างๆ ในร่างกาย

ตารางฉีดวัคซีนตามช่วงวัย ทำไมต้องเป๊ะตามนัด

หลายคนสงสัยว่าทำไมตารางการฉีดวัคซีนถึงต้องกำหนดเวลาไว้อย่างชัดเจน ทั้งในเด็กแรกเกิด วัยรุ่น ไปจนถึงผู้สูงอายุ นั่นเป็นเพราะภูมิคุ้มกันของคนเราในแต่ละช่วงวัยมีความสามารถในการตอบสนองต่อวัคซีนไม่เหมือนกัน

ตัวอย่างเช่น ในเด็กเล็กที่ภูมิคุ้มกันยังพัฒนา การสร้างภูมิคุ้มกันและตารางการ ฉีดวัคซีนจึงถูกออกแบบมาเพื่อให้ได้รับวัคซีนกระตุ้นในจังหวะเวลาที่เหมาะสมที่สุด เพื่อให้ระดับภูมิคุ้มกันอยู่ในเกณฑ์สูงพอที่จะป้องกันโรคติดต่ออันตรายได้ตลอดเวลา หากปล่อยให้เลยกำหนดไปนานเกินไป ภูมิต้านทานที่เคยสร้างไว้ก็อาจจะตกลงและทำให้ร่างกายกลับมามีความเสี่ยงอีกครั้ง

วัคซีนสำคัญสำหรับผู้ใหญ่ ที่หลายคนมักมองข้าม

พอพูดถึงเรื่องวัคซีน คนส่วนใหญ่มักจะนึกถึงแต่เด็กเล็กๆ แต่ในความเป็นจริงแล้ว ผู้ใหญ่และผู้สูงอายุก็มีความจำเป็นต้องรับวัคซีนเช่นกัน เนื่องจากภูมิคุ้มกันตามธรรมชาติจะเริ่มเสื่อมถอยลงตามอายุที่เพิ่มขึ้น

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ที่ต้องฉีดทุกปี หรือวัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบในผู้สูงอายุ ล้วนเป็นเกราะป้องกันชั้นดีที่ช่วยลดความรุนแรงของโรคและการนอนโรงพยาบาลได้ การเช็กสถานะวัคซีนของตัวเองเป็นประจำจึงเป็นเรื่องที่ไม่ควรละเลย

เตรียมตัวอย่างไรก่อนและหลังมารับวัคซีน

ก่อนมาฉีดวัคซีน สิ่งสำคัญคือการนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ ดื่มน้ำสะอาดให้มากๆ และหากมีโรคประจำตัวหรือกำลังกินยาอะไรอยู่ ควรแจ้งแพทย์หรือพยาบาลให้ทราบก่อนทุกครั้ง

ส่วนหลังฉีดวัคซีนเสร็จ อาการข้างเคียงเล็กน้อยอย่างเช่น ปวด บวม แดง บริเวณที่ฉีด หรือมีไข้ต่ำๆ ถือเป็นเรื่องปกติที่พบได้และแสดงว่าร่างกายกำลังสร้างภูมิคุ้มกันขึ้นมา แค่พักผ่อนมากๆ และเช็ดตัวลดไข้ อาอาการเหล่านี้ก็จะค่อยๆ ดีขึ้นเองภายในไม่กี่วัน