คู่มือสร้างภูมิคุ้มกันและตารางการฉีดวัคซีนฉบับเข้าใจง่าย หมอเล่าให้ฟัง

เกราะป้องกันร่างกายทำงานอย่างไร ทำไมเราถึงต้องฉีดวัคซีน

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจ หลายคนมักจะถามว่าทำไมเราต้องเจ็บตัวฉีดวัคซีนกันอยู่เรื่อยๆ ทั้งที่ตอนเด็กก็ฉีดมาหมดแล้ว ความจริงคือร่างกายของเรามีระบบภูมิคุ้มกันที่เก่งมาก เปรียบเสมือนกองทัพทหารคอยปกป้องโรคภัย แต่เชื้อโรคในโลกนี้มีการพัฒนาตัวเองอยู่ตลอดเวลา การฉีดวัคซีนก็เหมือนกับการเอาแบบจำลองเชื้อโรคที่อ่อนฤทธิ์มาให้กองทัพในร่างกายได้ฝึกซ้อมรบไว้ล่วงหน้า พอเจอเชื้อโรคตัวจริงเข้ามาจู่โจมจริงๆ ร่างกายจะได้จำหน้าได้และจัดการได้อย่างรวดเร็ว ไม่ล้มป่วยหนัก

ตารางการฉีดวัคซีนผู้ใหญ่: อายุเท่าไหร่ควรฉีดอะไรบ้าง

หลายคนเข้าใจผิดคิดว่าวัคซีนเป็นเรื่องของเด็กเล็กเท่านั้น แต่ความจริงแล้วภูมิคุ้มกันจากวัคซีนในวัยเด็กหลายชนิดจะค่อยๆ ลดลงเมื่อเราโตขึ้น บวกกับโรคบางชนิดมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นตามช่วงวัย หมอเลยรวบรวมแนวทางคร่าวๆ สำหรับการดูแลตัวเองในวัยผู้ใหญ่มาให้ดูกันครับ

วัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ประจำปี

อันนี้สำคัญมากสำหรับทุกคนทุกเพศทุกวัย แนะนำให้ฉีดปีละ 1 เข็ม เพราะเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่มีการกลายพันธุ์สายพันธุ์ใหม่ทุกปี การฉีดซ้ำจะช่วยกระตุ้นภูมิคุ้มกันให้พร้อมรับมือกับสายพันธุ์ที่กำลังระบาดในขณะนั้น

วัคซีนบาดทะยักและคอตีบ

หลายคนจำได้ว่าเคยฉีดตอนเด็ก แต่ภูมิคุ้มกันตัวนี้ไม่ได้อยู่ตลอดชีวิตครับ ผู้ใหญ่ทุกคนควรได้รับการฉีดกระตุ้นทุกๆ 10 ปี เพื่อป้องกันแผลติดเชื้อรุนแรง

วัคซีนงดสาดและโร้างูสวัด

เมื่ออายุเริ่มเข้าสู่วัย 50 ปีขึ้นไป ความเสี่ยงเรื่องโร้างูสวัดจะเพิ่มสูงขึ้นมากเนื่องจากภูมิต้านทานตามธรรมชาติลดลง การฉีดวัคซีนป้องกันงดสวัดช่วยลดโอกาสเกิดโรคและความรุนแรงของอาการปวดปลายประสาทเรื้อรังได้ดีทีเดียว

เตรียมตัวอย่างไรก่อนและหลังมารับวัคซีน

ก่อนวันมาฉีดวัคซีน สิ่งสำคัญที่สุดคือการนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ ดื่มน้ำเปล่าเยอะๆ และงดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ หากมีโรคประจำตัวหรือกำลังกินยาอะไรอยู่ ควรแจ้งให้หมอหรือพยาบาลทราบก่อนทุกครั้ง ส่วนหลังฉีดเสร็จก็นั่งพักสังเกตอาการที่คลินิกประมาณ 30 นาที เพื่อความปลอดภัยหายห่วง

อาการข้างเคียงที่พบได้และวิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น

หลังจากฉีดวัคซีนไปแล้ว 1-2 วัน อาการไข้ต่ำๆ ปวด บวม แดง บริเวณที่ฉีดถือเป็นเรื่องปกติมากๆ เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันกำลังทำงานตอบสนองต่อตัวยา ถ้ามีไข้หรือปวดเมื่อยมาก สามารถกินยาพาราเซตามอลบรรเทาอาการได้ และใช้วิธีประคบเย็นเบาๆ บริเวณที่ปวด หลีกเลี่ยงการนวดแรงๆ ตรงจุดที่ฉีด

สัญญาณเตือนแบบไหนหลังฉีดที่ควรกลับมาหาหมอ

แม้ว่าผลข้างเคียงส่วนใหญ่จะหายได้เองภายในไม่กี่วัน แต่ถ้ามีอาการผิดปกติรุนแรง เช่น หายใจไม่ออก แน่นหน้าอก มีผื่นขึ้นกระจายทั่วตัว หน้าตาบวม หรือมีไข้สูงต่อเนื่องหลายวันไม่ยอมลง แบบนี้ไม่ใช่เรื่องปกติแล้ว ควรรีบกลับมาพบแพทย์ทันทีเพื่อตรวจเช็กอาการอย่างละเอียด