ลูกกินเท่าไหร่ก็ไม่อ้วน ผอมแห้งแรงน้อย เช็กด่วนว่าเจ้าตัวเล็กกำลังโดนพยาธิแย่งสารอาหารอยู่หรือเปล่า

ลูกกินเก่งแต่ทำไมตัวเล็กจัง มาคุยเรื่องพยาธิกับภาวะทุพโภชนาการกัน

เวลาเจอคุณพ่อคุณแม่พาเจ้าตัวเล็กมาที่คลินิก แล้วบ่นให้ฟังว่าลูกกินเก่งมาก ข้าวปลาไม่เคยขาด แต่ทำไมตัวผอมกะหรอ แขนขาเล็กพุงป่อง หน้าตาซีดเซียว ไม่มีแรงวิ่งเล่นเหมือนเด็กวัยเดียวกัน หมอมักจะนึกถึงสาเหตุคลาสสิกอย่างหนึ่งที่อยู่ใกล้ตัวมากๆ นั่นก็คือเรื่องของพยาธิในลำไส้

หลายครอบครัวคิดว่ายุคนี้บ้านเมืองเราสะอาดสะอ้านแล้ว ลูกไม่น่าจะมีพยาธิได้หรอก แต่ในความเป็นจริง เด็กๆ กับการเล่นซน ดินทราย หรือการเผลอนำมือเข้าปาก เป็นของคู่กันเสมอครับ เจ้าตัวร้ายเหล่านี้จึงแอบเข้าไปอาศัยอยู่ในท้องของลูกเราได้โดยที่พ่อแม่ไม่รู้ตัวเลย และนี่คือจุดเริ่มต้นที่ทำให้เด็กๆ เกิดภาวะทุพโภชนาการในเด็กจากโรคพยาธิขึ้นมาอย่างเงียบๆ

พยาธิในท้องเด็ก ตัวการสำคัญที่ขโมยสารอาหารไปจากลูกรัก

พยาธิไม่ได้เข้ามาอยู่เฉยๆ ในท้องของลูกเรานะครับ แต่พวกมันเข้ามาเพื่อแย่งอาหารดีๆ ที่เราตั้งใจเตรียมให้ลูกกินทุกมื้อ ไม่ว่าจะเป็นโปรตีน วิตามิน หรือแร่ธาตุต่างๆ พยาธิเหล่านี้จะคอยดูดซึมสารอาหารเหล่านั้นไปเลี้ยงตัวเองก่อนที่ร่างกายของเด็กจะทันได้นำไปใช้ในการเจริญเติบโต

นอกจากจะแย่งอาหารแล้ว พยาธิบางชนิดยังคอยกัดกินผนังลำไส้เล็ก ทำให้เกิดแผลเรื้อรังและมีเลือดออกทีละน้อยโดยที่มองไม่เห็น ส่งผลให้เด็กสูญเสียธาตุเหล็กและโปรตีนออกทางอุจจาระอย่างต่อเนื่อง เมื่อสะสมนานเข้า ร่างกายก็เริ่มขาดสารอาหารอย่างรุนแรง กลายเป็นภาวะทุพโภชนาการที่แก้ยังไงก็ไม่หายสักที ต่อให้ลูกจะกินอาหารดีแค่ไหนก็ตาม

สังเกตอาการเตือน ลูกกำลังผอมเพราะพยาธิหรือเปล่า?

การดูว่าลูกมีภาวะทุพโภชนาการจากพยาธิหรือไม่ หมออยากให้สังเกตสัญญาณรอบตัวเหล่านี้ครับ:

• น้ำหนักตัวไม่ยอมขึ้นตามเกณฑ์: ตัวเล็กกว่าเพื่อนร่วมวัย ส่วนสูงก็ชะงักการเติบโต
• พุงป่องแต่แขนขาลีบ: ลักษณะนี้เด่นชัดมาก เกิดจากลำไส้มีแก๊สและกล้ามเนื้อฝ่อลีบจากการขาดโปรตีน
• ผิวพรรณซีดเซียว: ไม่มีน้ำมีนวล อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ไม่ค่อยมีแรงวิ่งเล่น
• ปวดท้องเรื้อรัง: บ่นปวดรอบสะดือ คลื่นไส้ หรือเบื่ออาหารสลับกับกินจุผิดปกติ
• นอนกัดฟันหรือคันก้น: โดยเฉพาะเวลากลางคืน พยาธิบางชนิดจะคลานออกมาวางไข่ทำให้เด็กนอนไม่หลับ

วิธีจัดการและตัดวงจรพยาธิ เพื่อคืนสารอาหารให้ร่างกายเด็ก

เมื่อตรวจพบว่าเจ้าตัวเล็กมีปัญหาทุพโภชนาการจากเจ้าพยาธิเหล่านี้ แนวทางการรักษาของหมอจะไม่ใช่แค่การให้กินวิตามินเสริมเพิ่มน้ำหนักเพียงอย่างเดียว แต่ต้องแก้ที่ต้นเหตุควบคู่กันไปดังนี้ครับ

การกินยาถ่ายพยาธิให้ตรงจุด

แพทย์หรือเภสัชกรจะเป็นผู้ประเมินชนิดของพยาธิและจ่ายยาถ่ายพยาธิที่เหมาะสมกับช่วงวัยของเด็ก การให้ยาต้องทำด้วยความระมัดระวังและห้ามซื้อยามากินเองตามอำเภอใจ นอกจากนี้มักจะต้องให้ยาซ้ำอีกครั้งในอีก 2 สัปดาห์ต่อมา เพื่อกำจัดตัวอ่อนที่อาจจะเพิ่งฟักออกมาจากไข่

การฟื้นฟูร่างกายด้วยโภชนาการที่อัดแน่น

หลังจากเคลียร์พยาธิออกไปแล้ว ร่างกายของเด็กถึงจะพร้อมดูดซึมสารอาหาร ช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่ต้องเน้นอาหารที่มีโปรตีนสูง ย่อยง่าย เช่น เนื้อปลา ไข่ นม และผักผลไม้ที่มีวิตามิน เพื่อซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอและเร่งการเจริญเติบโตชดเชยช่วงเวลาที่เสีย ภาวะทุพโภชนาการในเด็กจากโรคพยาธิ ถึงจะค่อยๆ ดีขึ้นและหายไปในที่สุด

การป้องกันไม่ให้พยาธิกลับมาทำร้ายลูกซ้ำสอง

การรักษาให้หายขาดนั้นดี แต่การป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นอีกคือหัวใจสำคัญครับ หมอแนะนำสุขนิสัยง่ายๆ ที่ครอบครัวต้องช่วยกันปลูกฝัง:

• ล้างมือให้สะอาดทุกครั้งก่อนกินอาหารและหลังจากเข้าห้องน้ำ
• ตัดเล็บให้สั้นอยู่เสมอ เพราะใต้เล็บคือแหล่งสะสมไข่พยาธิชั้นดี
• ดื่มน้ำสะอาดและกินอาหารที่ปรุงสุกใหม่ๆ หลีกเลี่ยงเนื้อสัตว์ดิบๆ
• ดูแลความสะอาดของรองเท้า ไม่ให้เด็กเดินเท้าเปล่าบนดินทราย
• ถ่ายพยาธิให้กับสัตว์เลี้ยงในบ้านเป็นประจำ เพราะสัตว์เลี้ยงอาจเป็นพาหะนำโรคมาสู่เด็กได้

ถ้าคุณพ่อคุณแม่เริ่มสังเกตเห็นว่าลูกรักมีอาการกินเท่าไหร่ก็ไม่อ้วน ตัวเล็กผอมแห้ง หรือมีพุงป่องร่วมด้วย อย่าปล่อยทิ้งไว้จนกลายเป็นปัญหาพัฒนาการทางสมองและร่างกายนะครับ ลองพามาปรึกษาคุณหมอเพื่อตรวจอุจจาระหาไข่พยาธิและวางแผนดูแลโภชนาการอย่างถูกต้อง เพื่อให้เจ้าตัวเล็กกลับมาเติบโตสมวัยและมีสุขภาพที่แข็งแรงอีกครั้งครับ