รู้จักโรคความผิดปกติทางบุคลิกภาพต่อต้านสังคม: เมื่อคนใกล้ตัวไม่แคร์ความรู้สึกใครเลย

เวลาที่เราเจอใครสักคนที่ไม่แคร์กฎเกณฑ์ของสังคม ทำร้ายความรู้สึกคนอื่นซ้ำแล้วซ้ำเล่าโดยไม่เคยรู้สึกผิดเลย หลายคนอาจจะเผลอมองว่าเขาเป็นคนนิสัยไม่ดีหรือเป็นแค่คนเห็นแก่ตัวธรรมดา แต่ในมุมมองของแพทย์เฉพาะทาง บางครั้งพฤติกรรมสุดโต่งเหล่านี้อาจไม่ได้เกิดจากนิสัยใจคอส่วนตัว แต่อาจมีรากลึกมาจากภาวะทางจิตเวชที่เรียกว่าความผิดปกติทางบุคลิกภาพต่อต้านสังคม ซึ่งเป็นเรื่องที่คนใกล้ชิดควรทำความเข้าใจให้ลึกซึ้ง เพื่อจะได้รู้ว่าควรรับมือและปกป้องตัวเองอย่างไร

ความผิดปกติทางบุคลิกภาพต่อต้านสังคม คืออะไรกันแน่?

อาการนี้ไม่ใช่แค่การเป็นคนก้าวร้าวหรือชอบทำตัวนอกลู่นอกทางชั่วครั้งชั่วคราว แต่เป็นรูปแบบความคิดและการกระทำที่ฝังรากลึกและคงที่ยาวนาน โดยผู้ที่มีภาวะนี้มักจะไม่แยแสต่อสิทธิความรู้สึกของคนรอบข้าง ฝ่าฝืนกฎหมายหรือกฎเกณฑ์ทางสังคมอย่างเปิดเผยโดยไม่มียางอายหรือความรู้สึกผิดใดๆ ในทางการแพทย์ เรามักจะเห็นสัญญาณเตือนเหล่านี้เริ่มฉายแววตั้งแต่วัยเด็กตอนปลายหรือช่วงวัยรุ่น ก่อนจะแสดงออกอย่างชัดเจนเมื่อเข้าสู่วัยผู้ใหญ่

สัญญาณเตือนแบบไหน ที่บอกว่าเข้าข่ายโรคนี้?

ในชีวิตประจำวัน เราอาจจะสังเกตพฤติกรรมเสี่ยงบางอย่างที่ซ่อนอยู่ในตัวผู้ที่มีภาวะนี้ ซึ่งมักจะสร้างความเดือดร้อนให้คนรอบข้างอยู่เสมอ โดยลักษณะเด่นที่มักพบได้บ่อยมีดังนี้

• โกหกคำโตและตลบตะแลงเก่ง: มักหลอกลวงคนอื่นเพื่อผลประโยชน์ส่วนตนหรือเพื่อความสะใจ โดยสีหน้าและแววตาไม่มีความรู้สึกผิดบาปแม้แต่น้อย
• หุนหันพลันแล่นและไร้การวางแผน: มักทำอะไรตามอารมณ์ชั่ววูบ ไม่คิดถึงผลกระทบระยะยาวที่จะตามมาทั้งต่อตัวเองและคนอื่น
• ชอบใช้ความรุนแรงและหาเรื่องทะเลาะ: มีแนวโน้มก่อกวน ทำร้ายร่างกายผู้อื่น หรือหงุดหงิดฉุนเฉียวได้ง่ายเมื่อไม่ได้ดั่งใจ
• ไม่สนความปลอดภัยของใคร: มักขับรถประมาทหวหวาดเสียว หรือทำกิจกรรมเสี่ยงอันตรายโดยไม่แคร์ว่าใครจะเดือดร้อน
• ไร้ความรับผิดชอบอย่างสิ้นเชิง: ไม่รักษาคำพูดเรื่องงาน เรื่องเงิน หรือปล่อยให้ครอบครัวเผชิญความลำบากโดยไม่สนใจใยดี
• ใจจืดใจดำและไร้ความเห็นอกเห็นใจ: ไม่สามารถเข้าใจความเจ็บปวดของผู้อื่น มองคนอื่นเป็นเพียงเครื่องมือในการสนองความต้องการของตัวเอง

ทำไมเขาถึงกลายเป็นคนแบบนี้?

หลายคนมักถามคำถามนี้เวลาเจอเคสคนไข้ที่มีพฤติกรรมต่อต้านสังคม ความจริงแล้วปัญหานี้ไม่ได้มีสาเหตุมาจากเรื่องใดเรื่องหนึ่งเดี่ยวๆ แต่มันเกิดจากการผสมผสานกันหลายปัจจัย ทั้งเรื่องของพันธุกรรมที่อาจมีประวัติคนในครอบครัวมีปัญหาทางจิตเวช รวมถึงปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมในวัยเด็ก เช่น การถูกทอดทิ้ง การถูกทำร้ายร่างกายอย่างรุนแรง หรือการเติบโตมาท่ามกลางครอบครัวที่ขาดความอบอุ่นและไร้ระเบียบวินัย ซึ่งสิ่งเหล่านี้หล่อหลอมให้ระบบการรับรู้และจัดการอารมณ์ของสมองผิดเพี้ยนไปจากคนทั่วไป

คนใกล้ตัวป่วยโรคนี้ เราจะรับมือและดูแลตัวเองอย่างไรดี?

การใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับคนที่มีความผิดปกติทางบุคลิกภาพต่อต้านสังคมเป็นเรื่องที่บั่นทอนสุขภาพจิตและอันตรายมาก สิ่งสำคัญที่สุดคือการตั้งกำแพงเขตแดนส่วนตัวให้ชัดเจน อย่าหลงเชื่อคำหวานหรือคำสัญญาว่าจะปรับปรุงตัวง่ายๆ เพราะคนกลุ่มนี้มักกลับมาทำพฤติกรรมเดิมซ้ำๆ นอกจากนี้ ควรหลีกเลี่ยงการเผชิญหน้าโดยตรงหากรู้สึกว่าความปลอดภัยเริ่มถูกคุกคาม และหากเป็นคนในครอบครัว การพามาพบจิตแพทย์เพื่อประเมินอาการและหาแนวทางบำบัด ควบคู่ไปกับการที่ญาติเองก็ต้องเข้ารับคำปรึกษาเพื่อรับมืออย่างถูกวิธี ถือเป็นทางออกที่ดีที่สุดในการลดความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น