การติดเชื้อในกระแสเลือด เรื่องใกล้ตัวที่ห้ามมองข้ามและต้องรีบจัดการ

ทำความเข้าใจก่อนว่าการติดเชื้อในกระแสเลือดเกิดขึ้นได้อย่างไร

บ่อยครั้งที่คนไข้ถามหมอว่าเชื้อโรคเข้าไปอยู่ในกระแสเลือดได้ยังไง ในความเป็นจริงแล้ว ร่างกายของเรามีปราการด่านหน้าอย่างผิวหนังหรือเยื่อบุต่างๆ คอยป้องกันเชื้อโรคอยู่ แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่ร่างกายเราอ่อนแอ หรือมีบาดแผลจากการติดเชื้อที่จุดใดจุดหนึ่ง เช่น ปอดอักเสบ ปัสสาวะอักเสบ หรือแผลติดเชื้อที่ผิวหนัง แล้วเชื้อโรคนั้นๆ หลุดรอดเข้าไปในกระแสเลือดและเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็ว ร่างกายจะเกิดการตอบสนองที่รุนแรงจนกลายเป็นภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายถึงชีวิตที่เรียกว่า การติดเชื้อในกระแสเลือด

สัญญาณเตือนที่ต้องสังเกตก่อนสายเกินแก้

ภาวะนี้มักมาแบบไม่ทันตั้งตัว แต่อาจมีสัญญาณบางอย่างที่บอกว่าร่างกายกำลังสู้ไม่ไหว หากพบอาการดังต่อไปนี้ หมอแนะนำว่าอย่ารอดูอาการเองที่บ้านเด็ดขาด:

• มีไข้สูง หรือบางรายอาจมีอุณหภูมิร่างกายต่ำผิดปกติ
• หัวใจเต้นเร็วผิดจังหวะ หรือหายใจหอบเหนื่อยโดยไม่มีสาเหตุ
• มีอาการสับสน กระสับกระส่าย หรือซึมลงอย่างเห็นได้ชัด
• ความดันโลหิตต่ำลงจนรู้สึกหน้ามืดเหมือนจะเป็นลม
• ปัสสาวะน้อยลงอย่างผิดปกติ

ทำไมภาวะนี้ถึงถือเป็นเรื่องฉุกเฉินระดับวิกฤต

เมื่อเชื้อโรคกระจายไปทั่วร่างกายผ่านกระแสเลือด ร่างกายจะพยายามต่อสู้จนเกิดการอักเสบไปทั่วทุกระบบ หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้รับยาปฏิชีวนะที่ตรงจุดและรวดเร็ว อวัยวะสำคัญเช่น ไต ตับ หรือหัวใจ จะเริ่มล้มเหลวทีละส่วน ซึ่งเมื่อถึงจุดนั้นโอกาสในการรักษาจะลดน้อยลงมาก ดังนั้นเวลาทุกนาทีจึงมีค่าที่สุดในการช่วยชีวิตคนไข้

วิธีรักษาที่คุณหมอจัดให้เมื่อมาถึงโรงพยาบาล

เมื่อหมอสงสัยว่าคนไข้มีการติดเชื้อในกระแสเลือด สิ่งแรกที่เราจะทำคือการให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำเพื่อประคองความดันโลหิต พร้อมกับเจาะเลือดเพื่อตรวจหาชนิดของเชื้อโรค จากนั้นจะรีบให้ยาปฏิชีวนะชนิดครอบคลุมเชื้อตั้งแต่นาทีแรกที่มาถึง เพราะเราไม่สามารถรอผลแล็บได้นาน ในรายที่มีอาการหนักหมออาจต้องใช้ยากระตุ้นหัวใจหรือเครื่องช่วยหายใจเข้ามาช่วยพยุงอาการจนกว่ายาจะเริ่มออกฤทธิ์จัดการเชื้อโรคได้สำเร็จ

วิธีดูแลตัวเองเพื่อลดความเสี่ยงให้ห่างไกลจากภาวะนี้

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการดูแลจุดเริ่มต้นของการติดเชื้อให้ดี อย่าปล่อยให้แผลเล็กๆ กลายเป็นแผลติดเชื้อลุกลาม อย่าละเลยอาการป่วยเรื้อรัง เช่น ปัสสาวะแสบขัด หรืออาการไอเรื้อรัง และที่สำคัญที่สุดคือการรักษาสุขอนามัยพื้นฐาน ล้างมือบ่อยๆ และดูแลสุขภาพร่างกายให้แข็งแรงด้วยการกินอาหารที่มีประโยชน์และพักผ่อนให้เพียงพอ เพื่อให้ระบบภูมิคุ้มกันของเราทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพในการกำจัดเชื้อโรคก่อนที่มันจะรุกรานเข้าสู่กระแสเลือด