เมื่อมีบางอย่างติดคอ: วิธีรับมือภาวะสิ่งแปลกปลอมสำลักอุดกั้นทางเดินหายใจให้ทันท่วงที

ภาวะสิ่งแปลกปลอมสำลักอุดกั้นทางเดินหายใจ เรื่องใกล้ตัวที่ห้ามประมาท

เวลาที่เรากำลังกินข้าวหรือดื่มน้ำเพลินๆ แล้วเกิดอาการสำลักจนหายใจไม่ออกขึ้นมา ความรู้สึกตื่นตระหนกจะพุ่งเข้ามาทันที นี่คือสิ่งที่แพทย์เวชฉุกเฉินเจอได้บ่อยมาก ภาวะสิ่งแปลกปลอมสำลักอุดกั้นทางเดินหายใจไม่ใช่แค่เรื่องของการสำลักทั่วไป แต่มันคือเหตุการณ์ฉุกเฉินที่หากแก้ไขไม่ถูกวิธี อาจนำไปสู่การขาดออกซิเจนและเสียชีวิตได้ในเวลาเพียงไม่กี่นาที

สังเกตอย่างไรว่ากำลังสำลักของติดคอเข้าขั้นอันตราย

การสำลักมีหลายระดับ เราต้องแยกให้ออกว่าอันไหนคือแค่สำลักธรรมดา หรืออันไหนคือทางเดินหายใจอุดกั้นจริงๆ

• การอุดกั้นบางส่วน: คนไข้ยังพอส่งเสียงได้ ไอแรงๆ ได้ มีเสียงหวีดขณะหายใจเข้า ในกรณีนี้ร่างกายพยายามกำจัดสิ่งแปลกปลอมด้วยการไอ ให้เราปล่อยให้เขาไอออกมาเองอย่างเต็มที่ อย่าเพิ่งไปตบหลังหรือพยายามล้วงคอ เพราะอาจทำให้สิ่งที่ติดอยู่ลงไปลึกกว่าเดิม
• การอุดกั้นทั้งหมด: นี่คือสถานการณ์วิกฤต คนไข้จะพูดไม่ได้ หายใจไม่ออก สองมือมักจะยกขึ้นกุมที่ลำคอ ใบหน้าเริ่มเปลี่ยนสีจากแดงเป็นเขียวคล้ำหรือซีดขาว หากปล่อยไว้จะหมดสติในเวลาอันรวดเร็ว

ขั้นตอนการช่วยเหลือคนสำลักให้รอดพ้นวิกฤต

หากพบว่าคนไข้มีการอุดกั้นทางเดินหายใจทั้งหมด ให้รีบลงมือช่วยเหลือด้วยเทคนิคพื้นฐานที่ช่วยชีวิตคนได้จริงตามลำดับดังนี้

วิธีตบหลัง 5 ครั้ง

ให้คนไข้ยืนโน้มตัวมาข้างหน้า ใช้ส้นมือตบลงที่บริเวณระหว่างสะบักทั้งสองข้างอย่างแรงและเร็ว 5 ครั้ง เพื่อใช้แรงกระแทกจากด้านหลังดันสิ่งแปลกปลอมให้ออกมา

วิธีรัดกระตุกหน้าท้อง (Heimlich Maneuver)

หากตบหลังแล้วไม่สำเร็จ ให้ยืนด้านหลังคนไข้ โอบแขนรอบเอว กำมือข้างหนึ่งวางเหนือสะดือแต่ใต้กระดูกลิ้นปี่ แล้วใช้มืออีกข้างกุมมือที่กำไว้ จากนั้นกระตุกเข้าหาตัวและขึ้นด้านบนอย่างแรงและเร็ว ทำซ้ำจนกว่าสิ่งแปลกปลอมจะหลุดออกมาหรือคนไข้หมดสติ

สิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาดเมื่อเห็นคนสำลัก

หลายคนมีความเข้าใจผิดที่อาจทำให้สถานการณ์แย่ลง:

• อย่าเอานิ้วมือล้วงเข้าไปในคอหากมองไม่เห็นสิ่งแปลกปลอม เพราะอาจดันให้ของชิ้นนั้นลงไปอุดหลอดลมแน่นกว่าเดิม
• อย่าตบหลังแรงๆ ขณะที่คนไข้ยังตั้งตัวตรง เพราะแรงกระแทกอาจส่งผลให้สิ่งแปลกปลอมขยับลงไปลึกขึ้น
• อย่ามัวแต่ลังเลใจ ความช่วยเหลือที่รวดเร็วคือหัวใจสำคัญของการรอดชีวิต

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบพาไปโรงพยาบาลทันที

แม้ว่าคุณจะสามารถช่วยให้สิ่งแปลกปลอมหลุดออกมาได้แล้ว แต่ไม่ได้หมายความว่าจะจบปัญหาเสมอไป ควรพาคนไข้มาพบแพทย์เพื่อประเมินความเสียหายหากมีอาการเหล่านี้:

• ยังมีอาการไอต่อเนื่องหลังจากเอาสิ่งแปลกปลอมออกแล้ว
• เจ็บคอหรือเจ็บหน้าอกมากผิดปกติ
• หายใจลำบาก หรือได้ยินเสียงผิดปกติขณะหายใจ
• สงสัยว่าสิ่งแปลกปลอมบางส่วนอาจยังตกค้างอยู่ภายใน