เจาะลึกโรคพยาธิ Anisakiasis ในระบบทางเดินอาหาร จากเมนูของดิบที่หลายคนชื่นชอบ

ทำไมกินปลาดิบแล้วถึงปวดท้องรุนแรง

หลายคนคงเคยได้ยินเรื่องพยาธิในปลาดิบกันมาบ้าง โดยเฉพาะเมนูยอดฮิตอย่างซาชิมิหรือยำปลาดิบที่วางขายทั่วไป อาการปวดท้องแบบเฉียบพลันหลังทานของพวกนี้มักมีสาเหตุมาจากเจ้าพยาธิตัวร้ายที่ชื่อว่า อนิซาคิส (Anisakis) ซึ่งเป็นพยาธิชนิดที่พบได้บ่อยในปลาทะเลหลายชนิด เมื่อเราทานปลาที่มีพยาธินี้เข้าไปแบบดิบๆ เจ้าตัวอ่อนพยาธิก็จะฝังตัวลงในผนังกระเพาะอาหารหรือลำไส้ของเรา ทำให้เกิดอาการอักเสบจนปวดท้องรุนแรงได้

อาการแบบไหนที่เตือนว่าเราอาจรับพยาธิเข้าไปแล้ว

อาการของโรคพยาธิ Anisakiasis ในระบบทางเดินอาหาร มักจะเกิดขึ้นค่อนข้างเร็ว โดยเฉพาะหากตัวพยาธิไปฝังตัวที่กระเพาะอาหาร คนไข้จะรู้สึก:

• ปวดท้องอย่างรุนแรงทันทีหลังจากทานอาหารไปได้ไม่กี่ชั่วโมง
• มีอาการคลื่นไส้ อาเจียนอย่างหนัก
• บางรายอาจมีอาการท้องเสียร่วมด้วย
• หากพยาธิหลุดเข้าไปในลำไส้ อาจเกิดอาการปวดท้องคล้ายไส้ติ่งอักเสบ หรือลำไส้อุดตันได้

หากมีอาการเหล่านี้หลังจากทานอาหารทะเลดิบ ไม่ควรซื้อยาแก้ปวดทานเองเพียงอย่างเดียว ควรสังเกตอาการใกล้ชิด หากปวดไม่หยุดหรืออาเจียนรุนแรง ต้องรีบมาพบแพทย์เพื่อทำการวินิจฉัย

หมอตรวจหาพยาธิในท้องได้อย่างไร

ในกรณีที่สงสัยว่าเกิดการติดเชื้อ การซักประวัติเรื่องอาหารที่ทานเข้าไปมีความสำคัญมากที่สุด หมอจะใช้วิธีการส่องกล้องทางเดินอาหาร (Gastroscopy) ซึ่งเป็นวิธีที่แม่นยำที่สุด เพราะจะช่วยให้เห็นตัวพยาธิที่ฝังตัวอยู่ในผนังกระเพาะอาหารได้อย่างชัดเจน เมื่อพบแล้วหมอจะใช้เครื่องมือคีบตัวพยาธิออกมาโดยตรง ซึ่งวิธีนี้จะช่วยให้คนไข้หายปวดท้องได้แทบจะทันทีหลังการรักษา

เลี่ยงอย่างไรไม่ให้พยาธิมาเยือน

วิธีป้องกันที่ดีที่สุดคือการเลือกทานอาหารที่สะอาดและผ่านกระบวนการปรุงสุก แต่ถ้าใครชอบทานปลาดิบจริงๆ ควรเลือกจากร้านที่น่าเชื่อถือ มีมาตรฐานการจัดเก็บและการเตรียมปลาที่ดี เพราะการแช่แข็งปลาที่อุณหภูมิติดลบต่ำกว่า 20 องศาเซลเซียส เป็นเวลาอย่างน้อย 24 ชั่วโมง สามารถฆ่าพยาธิชนิดนี้ได้ หรือการเลือกทานปลาที่ผ่านการเลี้ยงในระบบปิดและควบคุมความปลอดภัยอย่างเข้มงวด ก็จะช่วยลดความเสี่ยงลงได้มาก

ถ้าเผลอทานเข้าไปต้องทำอย่างไร

หากรู้ตัวว่าทานของดิบไปแล้วเริ่มมีอาการผิดปกติ ให้หยุดทานทันที ดื่มน้ำสะอาด และรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจดูอาการ อย่าพยายามซื้อยาถ่ายพยาธิมาทานเองโดยไม่ได้รับคำสั่งจากแพทย์ เพราะยาถ่ายพยาธิทั่วไปมักไม่ได้ผลกับพยาธิที่ฝังตัวอยู่ในผนังกระเพาะอาหาร การมาพบแพทย์เพื่อรับการตรวจส่องกล้องถือเป็นทางออกที่ปลอดภัยและเห็นผลที่สุด