โรคไข้หวัดใหญ่: มากกว่าไข้หวัดธรรมดาที่ต้องระวัง

ช่วงเปลี่ยนผ่านฤดูทีไร เป็นต้องนอนซมทุกที: รู้จักหน้าตาที่แท้จริงของโรคไข้หวัดใหญ่

หลายคนมักเข้าใจผิดว่าไข้หวัดใหญ่ก็แค่ไข้หวัดธรรมดาที่รุนแรงขึ้นอีกนิด กินยา นอนพักสองสามวันก็หาย แต่จากประสบการณ์ที่ตรวจคนไข้ในห้องตรวจทุกวัน หมอพบว่าคนไข้ส่วนใหญ่มาด้วยอาการไข้สูงปรี๊ด ปวดเมื่อยเนื้อตัวจนลุกไม่ไหว ซึ่งเจ้าไวรัสอินฟลูเอนซ่า (Influenza) ตัวนี้มีความร้ายกาจกว่าหวัดทั่วไปตรงที่มันเล่นงานเราแบบฉับพลันทันทีและอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงอย่างปอดอักเสบได้ถ้าภูมิต้านทานไม่ไหว

แยกให้ออกระหว่างหวัดธรรมดากับโรคไข้หวัดใหญ่

ความต่างที่ชัดเจนที่สุดคือความเร็วในการเล่นงานและความรุนแรงของอาการ ถ้าเป็นหวัดธรรมดา อาการจะค่อยๆ คืบคลานเข้ามา เริ่มจากคันคอ น้ำใสๆ ไหล แล้วค่อยไอเบาๆ แต่ถ้าเป็นโรคไข้หวัดใหญ่ ทุกอย่างจะเกิดขึ้นแบบรวดเร็วภายในไม่กี่ชั่วโมง

• ไข้สูงเฉียบพลัน: มักพุ่งสูงถึง 38 ถึง 40 องศาเซลเซียส และมักมีอาการหนาวสั่นร่วมด้วย
• ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อรุนแรง: เจ็บลึกไปถึงกระดูกและกล้ามเนื้อ เหมือนโดนรุมซ้อม ต่างจากหวัดธรรมดาที่จะแค่เพลียๆ
• อ่อนเพลียอย่างหนัก: นอนเท่าไหร่ก็ไม่พอ รู้สึกไม่มีแรงแม้แต่จะลุกขึ้นมาเดิน

ช่วง 48 ชั่วโมงแรกสำคัญที่สุด: ทำอย่างไรเมื่อรู้ตัวว่าติดเชื้อ

ถ้าเริ่มมีอาการไข้สูงร่วมกับปวดเมื่อยตัวในช่วงหน้าฝนหรือหน้าหนาว ช่วง 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรกคือนาทีทองในการไปพบแพทย์ เพราะแพทย์อาจพิจารณาให้ยาต้านไวรัส ซึ่งถ้ายิ่งกินเร็วเท่าไหร่ ไวรัสก็จะยิ่งถูกยับยั้งได้ดีขึ้น ระยะเวลาการนอนซมก็จะสั้นลง และลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนลงได้มาก

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นที่บ้านเมื่อไข้ขึ้นสูง

ระหว่างที่รอพบแพทย์หรืออยู่ในช่วงพักฟื้น การดูแลตัวเองอย่างถูกวิธีจะช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวได้ไวขึ้น

• เช็ดตัวลดไข้และดื่มน้ำเกลือแร่: น้ำคือหัวใจสำคัญเพราะไข้สูงทำให้ร่างกายสูญเสียน้ำมาก การจิบเกลือแร่จะช่วยให้ไม่เพลีย
• กินยาลดไข้ตามน้ำหนักตัว: ใช้ยาพาราเซตามอลตามขนาดที่เหมาะสม ห้ามซื้อยาแอสไพรินมากินเองเด็ดขาดโดยเฉพาะในเด็กเล็ก เพราะอาจเสี่ยงต่อโรคที่อันตรายถึงชีวิตได้
• แยกของใช้และสวมหน้ากากอนามัย: เพื่อป้องกันไม่ให้คนในครอบครัวได้รับเชื้อต่อ เนื่องจากโรคไข้หวัดใหญ่ติดต่อกันง่ายมากผ่านละอองฝอยจากการไอจาม

ใครบ้างที่เสี่ยงอาการหนักจนต้องระวังเป็นพิเศษ

แม้คนหนุ่มสาวสุขภาพดีจะเป็นไข้หวัดใหญ่แล้วหายเองได้ภายในหนึ่งสัปดาห์ แต่กลุ่มเสี่ยงบางกลุ่มหากติดเชื้อแล้วอาจรุนแรงถึงขั้นเข้าโรงพยาบาล ได้แก่ หญิงตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุที่มีอายุมากกว่า 65 ปี เด็กเล็กอายุน้อยกว่า 2 ขวบ และผู้มีโรคประจำตัวเรื้อรัง เช่น โรคปอด โรคหัวใจ หรือเบาหวาน กลุ่มเหล่านี้ควรได้รับวัคซีนป้องกันล่วงหน้าทุกปี

สัญญาณอันตรายแบบไหน ที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

หากดูแลที่บ้านแล้วมีอาการเหล่านี้เกิดขึ้น ห้ามรอเด็ดขาด ต้องพาไปโรงพยาบาลทันทีเพราะเชื้ออาจลงปอดหรือลุกลามแล้ว

• หายใจลำบาก หายใจหอบเหนื่อย หรือแน่นหน้าอกตลอดเวลา
• ซึมลงปลุกไม่ค่อยตื่น หรือสับสนพูดไม่รู้เรื่อง
• มีอาการชัก โดยเฉพาะในเด็กเล็ก
• ไข้ลดลงแล้วแต่กลับมาไข้สูงอีกรอบและไอมากกว่าเดิม

ฉีดวัคซีนป้องกันไว้ดีกว่าแก้

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการฉีดวัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ปีละ 1 ครั้ง แม้ฉีดแล้วอาจจะยังติดเชื้อได้บ้าง แต่ความรุนแรงของโรคจะลดลงมหาศาล แทบไม่ต้องนอนซมหรือเสี่ยงกับภาวะแทรกซ้อนรุนแรง หมอแนะนำให้ฉีดช่วงก่อนฤดูฝนหรือช่วงก่อนหน้าหนาวของทุกปีเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันให้พร้อมรับมือเสมอ