ลูกตัวร้อนจนชัก เกิดจากอะไรและพ่อแม่จะป้องกันได้อย่างไร

ทำไมลูกถึงตัวร้อนจัดจนชัก

เวลาเห็นลูกตัวร้อนจี๋แล้วจู่ๆ ก็ตาค้าง เกร็ง หรือกระตุก พ่อแม่ทุกคนคงตกใจและทำอะไรไม่ถูก อาการชักจากไข้เป็นสิ่งที่พบได้บ่อยในเด็กเล็กอายุประมาณ 6 เดือนถึง 5 ปี ซึ่งเป็นช่วงที่สมองของลูกยังเติบโตไม่เต็มที่ สาเหตุหลักมาจากอุณหภูมิร่างกายที่พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว จนทำให้กระแสไฟฟ้าในสมองเกิดการลัดวงจรชั่วคราว เปรียบเสมือนระบบไฟในบ้านที่ตัดเองเมื่อได้รับความร้อนสูงเกินไป

กลไกการเกิดอาการชักจากไข้สูงในเด็กเล็กมีที่มาอย่างไร

ในเด็กเล็ก ระบบประสาทส่วนกลางยังมีความไวต่อการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิสูงมาก เมื่อลูกได้รับเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย ร่างกายจะพยายามสู้ด้วยการสร้างไข้ เมื่ออุณหภูมิพุ่งสูงขึ้นเร็วเกินไปจนสมองปรับตัวไม่ทัน เซลล์สมองจะปล่อยกระแสไฟฟ้าออกมาแบบควบคุมไม่ได้ ส่งผลให้เกิดอาการเกร็งหรือกระตุกตามร่างกาย ซึ่งมักจะเกิดขึ้นในช่วง 24 ชั่วโมงแรกที่มีไข้สูง

เมื่อลูกชัก พ่อแม่ต้องตั้งสติและรับมืออย่างไร

เมื่อเห็นลูกชัก สิ่งสำคัญที่สุดคือห้ามตื่นตระหนก ให้ทำตามขั้นตอนดังนี้

• ให้นอนตะแคงหน้าไปด้านใดด้านหนึ่ง เพื่อป้องกันไม่ให้เสมหะหรือน้ำลายไหลย้อนลงหลอดลม
• ห้ามนำนิ้ว ช้อน หรือสิ่งของใดๆ ไปงัดปากลูก เพราะอาจทำให้ฟันหักหรือนิ้วพ่อแม่ขาดได้
• ห้ามเอาตัวลูกไปแช่น้ำแข็ง เพราะจะทำให้ลูกหนาวสั่นและไข้พุ่งสูงขึ้นกว่าเดิม
• จับเวลาดูว่าชักนานแค่ไหน โดยปกติมักจะหยุดเองภายใน 1-3 นาที หากนานกว่า 5 นาทีต้องรีบนำส่งโรงพยาบาลทันที

วิธีป้องกันไม่ให้ลูกกลับมาชักซ้ำ

แม้ลูกจะเคยชักมาแล้ว ไม่ได้แปลว่าเขาจะเป็นโรคลมชักถาวร แต่เราสามารถป้องกันไม่ให้ไข้สูงจนนำไปสู่การชักได้ดังนี้

• เช็ดตัวลดไข้ด้วยน้ำอุณหภูมิห้องทันทีที่เริ่มรู้ว่าตัวเริ่มร้อน โดยเช็ดเข้าหาหัวใจเพื่อช่วยระบายความร้อน
• ป้อนยาลดไข้พาราเซตามอลตามน้ำหนักตัวที่ถูกต้อง ทุก 4-6 ชั่วโมง
• หากลูกเคยมีประวัติชักรุนแรง แพทย์อาจพิจารณาจ่ายยาป้องกันการชักชั่วคราวให้ในกรณีที่ลูกป่วยและมีไข้สูง
• หมั่นสังเกตอาการผิดปกติของลูกอย่างใกล้ชิดเมื่อเริ่มมีอาการป่วย

อาการแบบไหนที่ต้องรีบพาลูกไปหาหมอโดยด่วน

แม้ว่าอาการชักจากไข้ส่วนใหญ่จะไม่มีอันตรายร้ายแรงต่อสมอง แต่ก็มีสัญญาณเตือนที่พ่อแม่ไม่ควรนิ่งนอนใจ ได้แก่

• ลูกมีอาการชักนานเกิน 5 นาที
• หลังชักแล้วลูกยังไม่ฟื้นคืนสติ หรือดูซึมลงมากผิดปกติ
• ชักซ้ำหลายครั้งภายใน 24 ชั่วโมง
• มีอาการคอแข็ง หรือมีจุดเลือดออกตามตัวร่วมด้วย เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคติดเชื้อในสมอง