ลูกตัวร้อนจนชัก กลไกการเกิดอาการชักจากไข้สูงในเด็กเล็กและวิธีรับมือ

ทำไมลูกถึงตัวร้อนจัดจนชัก

คุณพ่อคุณแม่หลายคนคงเคยตกใจสุดขีดเมื่อเห็นลูกน้อยมีอาการตาค้าง เกร็ง หรือกระตุกขณะที่มีไข้สูง อาการชักจากไข้เป็นสิ่งที่พบได้บ่อยในเด็กเล็กช่วงอายุ 6 เดือนถึง 5 ปี ซึ่งสร้างความกังวลใจให้คนในครอบครัวเป็นอย่างมาก หมออยากให้เข้าใจก่อนว่า อาการนี้ไม่ได้เกิดจากโรคสมองอักเสบเสมอไป แต่เป็นปฏิกิริยาตอบสนองของสมองเด็กต่ออุณหภูมิร่างกายที่พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว

กลไกการเกิดอาการชักจากไข้สูงในเด็กเล็กที่พ่อแม่ควรรู้

โดยปกติสมองของเด็กเล็กยังพัฒนาไม่เต็มที่ ทำให้ความสามารถในการควบคุมอุณหภูมิร่างกายและการตอบสนองต่อกระแสไฟฟ้าในสมองยังไม่เสถียร เมื่อร่างกายมีไข้สูงกว่า 38 องศาเซลเซียสอย่างรวดเร็ว สมองส่วนที่ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อจะเกิดการส่งสัญญาณไฟฟ้าที่ผิดปกติชั่วคราว เปรียบเสมือนไฟกระชากในระบบไฟฟ้าภายในบ้าน ทำให้เด็กมีอาการเกร็งหรือกระตุกตามร่างกาย ซึ่งมักจะหยุดไปเองภายในเวลาไม่กี่นาที

เมื่อลูกเริ่มชักต่อหน้า ควรตั้งสติและทำอย่างไร

ช่วงเวลาที่ลูกชัก สิ่งสำคัญที่สุดคือความใจเย็นของคุณพ่อคุณแม่ หมอแนะนำขั้นตอนปฏิบัติ ดังนี้

• ให้นอนตะแคงข้าง เพื่อป้องกันไม่ให้เสมหะหรืออาเจียนไหลย้อนเข้าหลอดลม
• จัดที่นอนให้นุ่มและห่างจากของแข็งหรือของมีคม เพื่อป้องกันอุบัติเหตุขณะลูกเกร็ง
• ห้ามใส่สิ่งของใดๆ เข้าไปในปากเด็กเด็ดขาด ไม่ว่าจะเป็นนิ้วมือ ช้อน หรือของแข็ง เพราะอาจทำให้ฟันหักหรือเศษของหลุดเข้าหลอดลม
• สังเกตลักษณะการชัก ระยะเวลา และสีหน้าของลูก เพื่อนำไปเล่าให้หมอฟังอย่างละเอียด
• เช็ดตัวลดไข้ด้วยน้ำอุณหภูมิห้อง ไม่แนะนำให้ใช้น้ำแข็งหรือแอลกอฮอล์เช็ดตัว เพราะจะทำให้ลูกหนาวสั่นและไข้ยิ่งสูงขึ้น

วิธีดูแลเมื่อลูกป่วยเพื่อป้องกันการชักซ้ำ

การป้องกันไม่ให้ไข้พุ่งสูงเกินไปคือหัวใจสำคัญ หากลูกเริ่มมีไข้ คุณพ่อคุณแม่ควรปฏิบัติตามนี้

• หมั่นวัดอุณหภูมิร่างกายอย่างสม่ำเสมอ อย่ารอให้ลูกซึมหรือตัวร้อนจัด
• ให้ทานยาลดไข้พาราเซตามอลตามน้ำหนักตัวที่ถูกต้องและเว้นระยะเวลาตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร
• เช็ดตัวลดไข้ทันทีที่พบว่าอุณหภูมิเริ่มสูงขึ้น โดยเช็ดแบบย้อนรูขุมขนเพื่อให้ระบายความร้อนได้ดี
• ให้ลูกสวมใส่เสื้อผ้าที่โปร่งสบาย ระบายอากาศได้ดี ไม่ห่มผ้าหนาจนเกินไป
• จัดสภาพแวดล้อมให้ถ่ายเทสะดวก เพื่อลดการสะสมของความร้อนในร่างกาย

อาการแบบไหนที่ต้องรีบพาไปหาหมอทันที

แม้ว่าอาการชักจากไข้ส่วนใหญ่จะไม่มีอันตรายรุนแรงถึงชีวิต แต่ในบางกรณีคุณพ่อคุณแม่ต้องระวังและรีบนำตัวส่งโรงพยาบาลโดยเร็วที่สุด

• ลูกชักนานเกิน 5 นาที หรือชักซ้ำหลายครั้งภายใน 24 ชั่วโมง
• หลังจากหยุดชักแล้ว ลูกยังคงซึม ไม่รู้สึกตัว หรือมีอาการแขนขาอ่อนแรงข้างใดข้างหนึ่ง
• มีอาการคอแข็ง หรือมีผื่นขึ้นร่วมกับไข้สูง
• ลูกมีอายุต่ำกว่า 6 เดือน หรือมีประวัติความผิดปกติทางระบบประสาทมาก่อน

การเข้าใจกลไกการเกิดอาการชักจากไข้สูงในเด็กเล็กจะช่วยให้คุณพ่อคุณแม่รับมือกับสถานการณ์วิกฤตได้อย่างถูกต้องและปลอดภัยที่สุด อย่าลืมว่าการรักษาไข้ตั้งแต่เนิ่นๆ คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดครับ